Terapia schematówArtykuł
Aktualizacja: 4 min czytania
Martyna Jakubiszak

Autor

Martyna Jakubiszak

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Dorosla osoba siedzi przy oknie z podciagnietymi kolanami, telefon lezy odlozony na podlodze

Co to jest wewnętrzne dziecko w terapii schematów?

Co to jest wewnętrzne dziecko w terapii schematów?

W terapii schematów „wewnętrzne dziecko” nie jest nazwą osobnego trybu. To określenie odnosi się do Wrażliwego Dziecka, jednego z czterech trybów dziecięcych, czyli stanów emocjonalnych, które są u człowieka aktywne w danej chwili, a nie stałą cechą.

Wyobraź sobie dorosłego, który po krytycznej uwadze szefa nagle czuje się mały, przestraszony i bezradny, jak dziecko, które potrzebuje opieki i jej nie dostaje. Za chwilę wraca do zwykłego siebie i spokojnie rozmawia z klientem. Właśnie to oznacza „stan”: Wrażliwe Dziecko włącza się w określonych sytuacjach, a nie jest całym Tobą.

Sami autorzy dodają zastrzeżenie: uznanie Wrażliwego Dziecka za główny tryb człowieka nazywają filozoficznym założeniem swojej teorii, a nie prawdą przyjętą przez wszystkich.

Jakie są cztery tryby dziecięce w terapii schematów?

Terapia schematów wyróżnia cztery tryby dziecięce: Wrażliwe Dziecko, Złoszczące się Dziecko, Impulsywne i Niezdyscyplinowane Dziecko oraz Szczęśliwe Dziecko. Autorzy uznają je za wrodzone i wspólne wszystkim ludziom, a wczesne doświadczenia mogą niektóre z nich stłumić albo wzmocnić.

Według nich każde dziecko rodzi się z potencjałem wchodzenia w każdy z czterech stanów. Terapeuta i pacjent nadają trybom własne imiona, na przykład „Mała Anna” dla Wrażliwego Dziecka. Terapeuta zasadniczo nie próbuje przekonywać pacjenta do istnienia trybu, którego ten intuicyjnie nie rozpoznaje.

Tryb dziecięcyCo się w nim dzieje
Wrażliwe DzieckoCzłowiek jest przestraszony, smutny, przytłoczony albo bezradny, jak małe dziecko, które potrzebuje opieki dorosłych i jej nie dostaje.
Złoszczące się DzieckoCzłowiek wyraża gniew wprost, gdy odbiera sytuację jako niezaspokojenie podstawowych potrzeb emocjonalnych albo niesprawiedliwe traktowanie.
Impulsywne i Niezdyscyplinowane DzieckoCzłowiek działa pod wpływem chwilowej ochoty na przyjemność, nie zważając na granice ani na potrzeby i uczucia innych.
Szczęśliwe DzieckoCzłowiek czuje się kochany, tworzy zdrowe więzi z innymi, jest zadowolony i spełniony.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki

Czym jest tryb Wrażliwego Dziecka?

Tryb Wrażliwego Dziecka to stan, w którym człowiek jest przestraszony, smutny, przytłoczony albo bezradny, i właśnie do niego autorzy odnoszą określenie „wewnętrzne dziecko”. Uznają go za podstawowy w pracy ze schematami, bo należy do niego większość schematów, a jego uzdrowienie jest dla nich najważniejsze.

Rodzaj ran zadanych Wrażliwemu Dziecku zależy od schematu, a autorzy nazywają odmiany tego trybu według tej rany: Opuszczone Dziecko, Skrzywdzone Dziecko, Zdeprywowane Dziecko i Wadliwe Dziecko. Ten sam tryb może więc wyglądać inaczej zależnie od przeżywanego bólu: u jednej osoby to lęk przed porzuceniem, u innej wstyd i poczucie bycia gorszym.

Kim jest Zdrowy Dorosły i dlaczego to on jest celem?

Zdrowy Dorosły to dziesiąty tryb w modelu terapii schematów, a jego wzmacnianie jest nadrzędnym celem pracy z trybami, także dziecięcymi. Pełni funkcję kierowniczą wobec wszystkich innych trybów i pomaga zaspokajać podstawowe potrzeby emocjonalne dziecka. To on w modelu pełni rolę dorosłego, który się dzieckiem opiekuje.

Większość dorosłych pacjentów ma ten tryb w jakiejś formie, a jego siła bywa różna: zdrowsi pacjenci mają go silniejszego, przy poważniejszych zaburzeniach jest zwykle słabszy. Tak jak dobry rodzic, Zdrowy Dorosły spełnia trzy podstawowe funkcje. Żadna z nich nie polega na usunięciu któregokolwiek trybu dziecięcego: Wrażliwe Dziecko dostaje opiekę, a dwa kolejne tryby dziecięce dostają granice.

  • Troszczy się o Wrażliwe Dziecko, ceni je i chroni.
  • Wyznacza granice Złoszczącemu się Dziecku oraz Impulsywnemu i Niezdyscyplinowanemu Dziecku, zgodnie z zasadami wzajemności i samodyscypliny.
  • Zwalcza lub ogranicza nieadaptacyjne style radzenia sobie oraz dysfunkcyjne tryby rodzicielskie.

Co zrobić, gdy wspomnienia z dzieciństwa wywołują silny ból?

Jeśli wspomnienia z dzieciństwa wywołują silny ból albo pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, nie czekaj, aż minie. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod numer 112, a gdy takiego zagrożenia nie ma, ale potrzebujesz pilnej pomocy, zgłoś się na izbę przyjęć albo SOR.

Możesz też zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222 dla dorosłych albo na telefon zaufania 116 123.

Bibliografia

  1. Young, J. E., Klosko, J. S., Weishaar, M. E. (2013). Terapia schematów. Przewodnik praktyka. Przeł. O. Waśkiewicz. Sopot: GWP, rozdz. 1.11 (s. 63 do 69), 4 (techniki wyobrażeniowe, s. 162) i 8 (Praca z trybami schematów, s. 307 do 322).

Artykuł ma charakter edukacyjny i opisuje model z książki Younga, Klosko i Weishaar. Nie służy do samodzielnego rozpoznawania trybów ani schematów u siebie lub u kogoś bliskiego. Ocenę objawów prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki albo lekarz, a formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza.

Często zadawane pytania

Co to jest wewnętrzne dziecko w terapii schematów?

W terapii schematów „wewnętrzne dziecko” nie jest nazwą osobnego trybu. To określenie odnosi się do Wrażliwego Dziecka, jednego z czterech trybów dziecięcych. Tryb dziecięcy to stan aktywny w danej chwili.

Czy wewnętrzne dziecko to to samo co Wrażliwe Dziecko?

W terapii schematów określenie „wewnętrzne dziecko” odnosi się do trybu Wrażliwego Dziecka. Model wyróżnia jeszcze trzy tryby dziecięce: Złoszczące się Dziecko (złość), Impulsywne i Niezdyscyplinowane Dziecko (impulsywność) oraz Szczęśliwe Dziecko (stan, w którym potrzeby są zaspokojone).

Czy każdy człowiek ma tryby dziecięce?

Tak: są wrodzone i wspólne wszystkim ludziom, a każde dziecko rodzi się ze zdolnością wchodzenia we wszystkie cztery. Wczesne doświadczenia mogą niektóre tryby stłumić, a inne wzmocnić.

Czy celem terapii jest uzdrowienie wewnętrznego dziecka?

W tej pracy najważniejsze jest uzdrowienie Wrażliwego Dziecka, a nadrzędnym celem pracy z trybami jest wzmocnienie Zdrowego Dorosłego, który się nim opiekuje. Ten sam tryb wyznacza granice Złoszczącemu się oraz Impulsywnemu i Niezdyscyplinowanemu Dziecku.

Jak rozpoznać u siebie tryb dziecięcy?

Samodzielne rozpoznanie jest trudne, bo tryby rozpoznaje i nazywa terapeuta razem z pacjentem, po zebraniu wielu przykładów. Ten model nie służy do stawiania diagnozy.

Martyna Jakubiszak

mgr Martyna Jakubiszak

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Trauma i kryzys emocjonalny to obszary szczególnie bliskie mojej pracy. Pomagam, gdy dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają wystarczać.

Zobacz profil