- Baza wiedzy
- Kryzys psychiczny: gdzie szukać pomocy i dokąd dzwonić najpierw

Autor
Martyna Jakubiszak
Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

W artykule
- Co zrobić najpierw w kryzysie psychicznym, gdy życie jest zagrożone?
- Po czym poznać, że kryzys psychiczny wymaga natychmiastowej pomocy?
- Dokąd w kryzysie psychicznym iść albo dzwonić w danej sytuacji?
- Czy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego potrzebne jest skierowanie?
- Do kogo należy numer 800 70 2222 i kiedy z niego korzystać?
- Czym różnią się telefony zaufania 116 123 i 116 111?
- Jak pomóc bliskiej osobie, która jest w kryzysie psychicznym?
- Czego unikać w rozmowie z osobą w kryzysie psychicznym?
- Gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym, gdy zagrożenia życia nie ma?
- Bibliografia
- Często zadawane pytania
Kryzys psychiczny: gdzie szukać pomocy i dokąd dzwonić najpierw
Spis treści
- 01Co zrobić najpierw w kryzysie psychicznym, gdy życie jest zagrożone?
- 02Po czym poznać, że kryzys psychiczny wymaga natychmiastowej pomocy?
- 03Dokąd w kryzysie psychicznym iść albo dzwonić w danej sytuacji?
- 04Czy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego potrzebne jest skierowanie?
- 05Do kogo należy numer 800 70 2222 i kiedy z niego korzystać?
- 06Czym różnią się telefony zaufania 116 123 i 116 111?
- 07Jak pomóc bliskiej osobie, która jest w kryzysie psychicznym?
- 08Czego unikać w rozmowie z osobą w kryzysie psychicznym?
- 09Gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym, gdy zagrożenia życia nie ma?
- 10Bibliografia
- 11Często zadawane pytania
Co zrobić najpierw w kryzysie psychicznym, gdy życie jest zagrożone?
Gdy życie jest bezpośrednio zagrożone, zadzwoń pod numer 112 i nie organizuj samodzielnego dojazdu. Zagrożenie jest bezpośrednie, gdy trwa próba samobójcza, doszło do zatrucia lub przedawkowania, ktoś stracił przytomność albo jest poważnie ranny. Zespół ratownictwa oceni stan na miejscu i zdecyduje o transporcie, a dyspozytor sam zada pytania.
Nie musisz układać zgłoszenia ani czekać na pewność, że to aż tak poważne. Liczy się czas.
Jest konkretny plan odebrania sobie życia, ale nic nie dzieje się w tej chwili? Zadzwoń pod 112 albo, jeśli dojazd jest bezpieczny, zgłoś się na SOR lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego. Nie jedź sam: gdy nikt nie może Ci towarzyszyć, zadzwoń pod 112.
- 1Zadzwoń pod 112 i podaj dokładne miejsce, w którym jesteś albo w którym jest osoba w kryzysie.
- 2Powiedz krótko, co się dzieje: próba samobójcza, zatrucie lub przedawkowanie, utrata przytomności, poważne obrażenia albo plan odebrania sobie życia.
- 3Odpowiadaj na pytania dyspozytora i rób to, co polecił, aż do przyjazdu pomocy.
- 4Jeśli to możliwe, nie zostawiaj osoby w kryzysie samej, dopóki pomoc nie dotrze.
Po czym poznać, że kryzys psychiczny wymaga natychmiastowej pomocy?
Natychmiastowej pomocy wymaga kryzys psychiczny z ryzykiem samobójstwa, samouszkodzenia albo krzywdy dla innych osób, z ciężkim zatruciem, utratą kontaktu z rzeczywistością albo znaczną dezorientacją. Taki kryzys różni się od trudnego dnia tym, że zagraża bezpieczeństwu, a nie samemu samopoczuciu, i nie da się go bezpiecznie przeczekać do najbliższej wolnej wizyty.
Kryzys narasta czasem tygodniami, a czasem pojawia się nagle, po jednej złej wiadomości. O pilności decyduje zagrożenie bezpieczeństwa, a nie tempo narastania trudności. Niepokoić powinno też nasilające się wycofanie i pożegnalne rozmowy, nawet gdy z zewnątrz wygląda to jak poprawa nastroju.
Pewność, że sytuacja jest aż tak poważna, nie jest potrzebna. Wystarczy niepokój o czyjeś bezpieczeństwo, także własne. Jeden z tych sygnałów nie pozwala samodzielnie ocenić poziomu ryzyka, więc nie czekaj, aż pojawi się kilka naraz.
- Rozpoczęta próba samobójcza, ciężkie zatrucie lub przedawkowanie, utrata przytomności albo uraz zagrażający życiu.
- Mówienie wprost lub pośrednio, że życie nie ma sensu, albo konkretny plan odebrania sobie życia.
- Utrata kontaktu z rzeczywistością, na przykład objawy psychotyczne.
- Silne pobudzenie albo znaczna dezorientacja.
- Nagłe, pozornie spokojne uporządkowanie spraw po długim kryzysie albo oddawanie cennych przedmiotów.
PsychoLogic
„Nie chcę żyć”: co powiedzieć, gdy słyszysz to od swojego dziecka?
Ten sam temat w podcaście PsychoLogic
Dokąd w kryzysie psychicznym iść albo dzwonić w danej sytuacji?
Adres pomocy w kryzysie psychicznym zależy od tego, czy zagrożenie życia trwa teraz. Jeśli trwa, zadzwoń pod 112, a nie na telefon wsparcia ani na SOR na własną rękę, bo liczy się czas. Jeśli nie trwa, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń na całodobową linię 800 70 2222, gdzie nie musisz od razu wiedzieć, od czego zacząć.
Stopnia zagrożenia nie musisz oceniać sam i nie potrzebujesz diagnozy. Opisz, co się dzieje. Dyspozytor albo konsultant na linii zada właściwe pytania, a potem pomoże ustalić następny krok.
| Sytuacja | Dokąd dzwonić lub iść |
|---|---|
| Trwa próba samobójcza, doszło do zatrucia lub przedawkowania, utraty przytomności albo poważnych obrażeń | 112, bez samodzielnego dojazdu |
| Jest konkretny plan odebrania sobie życia, ale nic nie dzieje się w tej chwili | 112 albo, przy bezpiecznym dojeździe i nie samemu, SOR lub izba przyjęć szpitala psychiatrycznego |
| Kryzys jest silny, życie nie jest zagrożone, potrzebna jest pilna rozmowa | 800 70 2222, bezpłatnie i całodobowo |
| Trudność nie zagraża życiu, potrzebna jest regularna pomoc | Wizyta u psychologa, psychoterapeuty albo lekarza w trybie planowym |
Czy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego potrzebne jest skierowanie?
Nie. W nagłym przypadku do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego możesz zgłosić się z kryzysem psychicznym bez skierowania. Jedź tam tylko wtedy, gdy nie trwa próba samobójcza, zatrucie, utrata przytomności ani poważne obrażenia, a dojazd jest bezpieczny. Personel ocenia stan pacjenta, a w razie potrzeby zabezpiecza jego bezpieczeństwo.
Izba przyjęć to miejsce oceny i pomocy doraźnej w kryzysie, a nie regularnej terapii, więc potem potrzebna jest dalsza opieka. O przyjęciu do szpitala decyduje lekarz po ocenie stanu, a nie każda wizyta się tak kończy. Wizyta trafia do dokumentacji medycznej, jak każda inna w systemie ochrony zdrowia. Do skorzystania z pilnej pomocy psychiatrycznej nie potrzebujesz własnej diagnozy, wystarczy opisać, co się dzieje.
Do kogo należy numer 800 70 2222 i kiedy z niego korzystać?
Numer 800 70 2222 należy do Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym i jest bezpłatną linią czynną całą dobę. Dzwoń, gdy zagrożenia życia nie ma, ale kryzys przerasta Twoje siły, a potrzebujesz pilnej rozmowy. Osoba na linii pomaga ocenić sytuację i zaplanować kolejny krok.
Nie musisz wiedzieć, od czego zacząć. Wystarczy jedno zdanie, na przykład „nie daję rady”.
Linia 800 70 2222 nie zastępuje numeru 112. Trwa próba, doszło do zatrucia, ktoś stracił przytomność albo jest poważnie ranny? Dzwoń pod 112.
PsychoLogic
Czy to lenistwo, czy już depresja?
Czym różnią się telefony zaufania 116 123 i 116 111?
Telefon zaufania 116 111 jest linią dla dzieci i młodzieży, a numer 116 123 bezpłatną linią dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Rozmowa na numerze 116 123 jest anonimowa, a rozmowy na numerze 116 111 są poufne. Numer 116 111 prowadzi Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Wybierz numer dopasowany do wieku osoby, która dzwoni.
Telefon 116 123 jest dostępny całą dobę. Telefon 116 111 działa codziennie, 24 godziny na dobę. Serwis 116 111 informuje, że w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia kontaktuje się z osobami, które zadbają o bezpieczeństwo dzwoniącego.
Dla dziecka albo nastolatka właściwy jest numer 116 111, a nie linia dla dorosłych.
| Numer | Dla kogo | Kiedy odbierze |
|---|---|---|
| 800 70 2222 | Dorośli w kryzysie psychicznym, bezpłatnie | Całodobowo |
| 116 123 | Dorośli w kryzysie emocjonalnym, bezpłatnie i anonimowo | Całodobowo |
| 116 111 | Dzieci i młodzież, rozmowy poufne | Codziennie, całą dobę |
Jak pomóc bliskiej osobie, która jest w kryzysie psychicznym?
Zapytaj bliską osobę, która może być w kryzysie psychicznym, wprost o myśli samobójcze, a przy konkretnym planie nie zostawiaj jej samej. Samo pytanie o myśli samobójcze nie nasila ich, więc obawa przed podsunięciem pomysłu nie ma oparcia w faktach.
Zagrożenie życia jest bezpośrednie? Dzwoń pod 112 i wykonuj polecenia dyspozytora. Osoba odmawia pomocy? Nie przewoź jej siłą. Powiedz dyspozytorowi, co jej zagraża, a decyzję zostaw służbom przeszkolonym do takich sytuacji. Przy konkretnym planie, ale bez trwającej próby, nie zostawiaj bliskiej osoby samej: zadzwoń pod 112 albo zgłoś się razem z nią na SOR lub do izby przyjęć, jeśli dojazd jest bezpieczny. Gdy możesz zrobić to bezpiecznie, ogranicz dostęp do przedmiotów lub substancji, którymi mogłaby zrobić sobie krzywdę.
Gdy bezpośredniego zagrożenia nie ma, możesz zadzwonić na linię wsparcia sam, żeby zapytać o radę, albo razem z bliską osobą. Twoja obecność ma znaczenie, ale nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Pomagają zdania, które nazywają to, co widzisz, bez oceniania: „widzę, że jest Ci teraz bardzo ciężko” albo „zostanę z Tobą, dopóki nie zadzwonimy po kogoś, kto pomoże”.
Gdy ostry kryzys minie, a bliska osoba choruje na depresję, liczy się codzienne wsparcie, jakie opisano przy pomocy osobie z depresją.
Czego unikać w rozmowie z osobą w kryzysie psychicznym?
W kryzysie psychicznym szkodzą: obiecywanie bezwzględnej tajemnicy, bagatelizowanie słów drugiej osoby i zostawianie jej samej, dopóki sytuacji nie oceni ktoś, kto robi to zawodowo. Presja, żeby „wzięła się w garść” albo „przestała dramatyzować”, zamyka rozmowę i odsuwa moment, w którym ktoś zdecyduje się powiedzieć, co czuje.
Wątpliwość co do powagi sytuacji jest dobrym powodem, żeby zadzwonić po pomoc, nawet jeśli później okaże się, że nie było aż tak źle. Pewność nie jest warunkiem reakcji.
- Nie obiecuj, że nikomu nie powiesz o czyichś myślach samobójczych, nawet gdy druga osoba o to prosi: przy bezpośrednim zagrożeniu ważniejsze jest jej bezpieczeństwo.
- Nie zostawiaj kogoś w ostrym kryzysie samego, dopóki nie masz pewności, że jest bezpiecznie.
- Nie dociekaj w trakcie kryzysu, dlaczego do tego doszło. Na taką rozmowę przyjdzie czas, gdy osoba będzie już bezpieczna.
Gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym, gdy zagrożenia życia nie ma?
Gdy kryzys minął albo od początku nie zagrażał życiu, następnym krokiem jest wizyta u psychologa, psychoterapeuty albo lekarza, zamiast czekania, aż sytuacja znów się zaostrzy. Jedna wizyta pozwala ocenić sytuację i zdecydować, co dalej, bez zobowiązania do czegokolwiek więcej. Pomoc nie musi zacząć się od razu w pełnym wymiarze.
Koszt regularnych wizyt jest barierą? Bezpłatną pomoc można znaleźć poza trybem nagłym: w poradniach zdrowia psychicznego, w Centrach Zdrowia Psychicznego i w telefonach wsparcia. W Lublinie czas oczekiwania bywa różny, a miejsca, gdzie czeka się krócej, zebrano przy bezpłatnej pomocy psychologicznej w Lublinie.
Jeśli kryzys wiązał się z objawami depresji, pomaga wiedzieć, jak wyglądają objawy depresji i jak przebiega diagnoza depresji. Przy zagrożeniu życia zawsze wybieraj 112.
- Rodzaje depresji
- Przyczyny depresji
- Objawy depresji
- Fizyczne objawy depresji
- Objawy depresji u kobiet
- Depresja w ciąży
- Depresja u mężczyzn
- Depresja u nastolatków
- Depresja u seniorów
- Jak przebiega diagnoza depresji
- Jak przebiega psychoterapia depresji
- Leki na depresję
- Nieleczona depresja
- Choroba afektywna dwubiegunowa
- Jaka praca dla osoby z depresją?
- Depresja a związek
- Jak pomóc osobie z depresją
- Mity o depresji
Bibliografia
- Ogólnopolska Poradnia Telefoniczna dla Osób Przeżywających Kryzys Emocjonalny, telefon 116 123
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111
- Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, telefon 800 70 2222
- Narodowy Fundusz Zdrowia, Pomoc psychiatryczna i leczenie uzależnień, pacjent.gov.pl
- Dazzi T., Gribble R., Wessely S., Fear N. T. (2014), Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence?, Psychological Medicine 44(16), 3361-3363
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje pomocy w nagłym zagrożeniu życia ani oceny lekarskiej. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112 i nie jedź samodzielnie. Gdy takiego stanu nie ma, możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego, jeśli dojazd jest bezpieczny.
Często zadawane pytania
Kryzys psychiczny: gdzie szukać pomocy?
Przy trwającej próbie samobójczej, zatruciu lub przedawkowaniu, utracie przytomności albo poważnych obrażeniach dzwoń pod 112 i nie jedź sam. Gdy takiego stanu nie ma, możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego, jeśli dojazd jest bezpieczny. Gdy życie nie jest zagrożone, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod bezpłatny, całodobowy numer 800 70 2222. Gdy kryzys minął, zgłoś się do psychologa, psychoterapeuty albo lekarza.
Czy numer 800 70 2222 jest całodobowy i bezpłatny?
Tak, połączenie z numerem 800 70 2222 jest bezpłatne, a linia działa całą dobę. Jest przeznaczona dla dorosłych, gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebna jest pilna rozmowa. Przy trwającej próbie, zatruciu, utracie przytomności albo poważnych obrażeniach dzwoń pod 112.
Czym różnią się numery 800 70 2222, 116 123 i 116 111?
Numer 800 70 2222 to całodobowa linia dla dorosłych w kryzysie psychicznym. Numer 116 123 to bezpłatny telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, dostępny całą dobę. Numer 116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, czynny codziennie całą dobę.
Czy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego potrzebne jest skierowanie?
Skierowanie nie jest potrzebne w nagłym przypadku. Do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego możesz zgłosić się bez skierowania. O przyjęciu do szpitala decyduje lekarz izby przyjęć po ocenie stanu, a nie każda wizyta kończy się przyjęciem. Przy trwającej próbie, zatruciu lub utracie przytomności zadzwoń pod 112 zamiast jechać samodzielnie.
Czy pytanie o myśli samobójcze może zaszkodzić bliskiej osobie?
Pytanie o myśli samobójcze ich nie nasila. Rozmowa o nich może je raczej zmniejszać niż zwiększać. Unikanie tematu ze strachu przed podsunięciem pomysłu nie ma więc oparcia w faktach.
Depresja: gdzie szukać pomocy, gdy nie ma zagrożenia życia?
Zacznij od wizyty u psychologa, psychoterapeuty albo lekarza w trybie planowym. Gdy potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod 800 70 2222, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia pod 112.



