Mity o depresji: 9 przekonań i co mówi o nich wiedza

Czy depresja to to samo co smutek?

Depresja nie jest zwykłym smutkiem. Epizod depresyjny to obniżony nastrój albo utrata zainteresowań, które trwają większość dnia, niemal codziennie, co najmniej dwa tygodnie, i towarzyszą im inne objawy. Dwa tygodnie to jeden z warunków, a nie komplet kryteriów rozpoznania.

Do objawów depresji należą też niska energia i kłopoty z koncentracją, więc to coś znacznie więcej niż gorszy dzień.

Czy depresję da się pokonać samą silną wolą?

Silna wola nie zastępuje leczenia depresji, bo objawy tej choroby dotyczą energii, koncentracji i zdolności do odczuwania przyjemności, czyli tego, czego wymaga zebranie się w sobie. Osoba z depresją nie wybiera więc bezczynności, tylko traci narzędzia, którymi zwykle się motywuje.

Utratę przyjemności, czyli anhedonię, opisuje się jako objaw główny depresji. Warto w tym pojęciu rozdzielić brak przyjemności od braku motywacji do działania. Apel „weź się w garść” może dokładać poczucie winy, a pomoc bliskiej osobie z depresją wygląda inaczej.

PsychoLogic

Czy to lenistwo, czy już depresja?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Czy depresja dotyczy tylko osób, którym źle się powodzi?

Do depresji nie potrzeba tragicznego wydarzenia, bo wynika ona ze złożonego współdziałania czynników społecznych, psychologicznych i biologicznych. Dlatego może pojawić się także u osoby z pracą, rodziną i stabilną sytuacją, a brak wyraźnego powodu nie odbiera prawa do szukania pomocy.

Pytanie „na co się skarżysz, skoro wszystko się układa” pomija to, że o chorobie nie decyduje liczba powodów do narzekania, a przyczyny depresji są zwykle splotem wielu czynników.

Czy ktoś, kto się uśmiecha i chodzi do pracy, może mieć depresję?

Uśmiech, poczucie humoru i chodzenie do pracy nie wykluczają depresji. O rozpoznaniu decydują objawy i czas ich trwania, które ocenia lekarz, a nie to, jak osoba wypada w oczach otoczenia. Ktoś, kto pracuje, może mieć w tym czasie obniżony nastrój, brak energii i kłopoty ze snem.

Taki wzorzec, w którym chory radzi sobie na zewnątrz, bywa nazywany depresją wysokofunkcjonującą.

Czy depresja przejdzie sama?

Przeczekanie depresji bez oceny lekarza jest zgadywaniem, a nie planem. Nasilenie objawów i potrzebę leczenia ocenia lekarz, a jeśli objawy utrzymują się co najmniej dwa tygodnie, lepiej zgłosić się po ocenę, niż czekać. Skuteczne leczenie istnieje przy depresji łagodnej, umiarkowanej i ciężkiej, choć bez gwarancji jednakowej poprawy u każdej osoby.

Leczenie psychologiczne jest pierwszym wyborem w depresji, a przy depresji łagodnej leki przeciwdepresyjne są niepotrzebne. Przy nieleczonej depresji tego wsparcia po prostu brakuje.

Czy po odstawieniu leków na depresję pojawiają się objawy i czy leki zmieniają osobowość?

Po leku przeciwdepresyjnym mogą wystąpić objawy odstawienne, zwłaszcza po nagłym przerwaniu leku, dlatego zwykle odstawia się go stopniowo, w porozumieniu z lekarzem. Objawy odstawienne nie dotyczą każdego, mogą być łagodne i zwykle mijają w ciągu 1 do 2 tygodni, ale mogą też trwać dłużej. Większość osób odstawia leki skutecznie. Decyzję o zakończeniu leczenia podejmuje się z lekarzem.

Celem leczenia jest złagodzenie objawów choroby, a nie zmiana osobowości. Jeśli po rozpoczęciu leczenia czujesz się inaczej, powiedz o tym lekarzowi. Leków nie odstawiaj samodzielnie, bo decyzje o lekach na depresję należą do lekarza psychiatry.

Czy psychoterapia depresji to tylko płatne narzekanie?

Psychoterapia depresji ma cel i metodę pracy: wśród zalecanych form leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT). W CBT terapeuta i pacjent wspólnie ustalają, nad czym pracują, a rozmowa jest narzędziem, a nie celem samym w sobie, dlatego sesje mają jasny kierunek.

Zadania między sesjami mogą być częścią psychoterapii depresji prowadzonej w nurcie poznawczo-behawioralnym.

PsychoLogic

Jesienna chandra czy depresja sezonowa?

Czy mężczyźni rzadko chorują na depresję?

Depresja dotyczy także mężczyzn, choć częściej rozpoznaje się ją u kobiet niż u mężczyzn. Mężczyzna z depresją może mówić nie o smutku, tylko o drażliwości, zmęczeniu i kłopotach ze snem, a drażliwość należy do możliwych postaci obniżonego nastroju.

To jeden z powodów, dla których depresja u mężczyzn nie zawsze wygląda tak, jak ją sobie wyobrażamy.

Czy pytanie o myśli samobójcze przy depresji podsuwa taki pomysł?

Pytanie wprost o myśli samobójcze, także w rozmowie o depresji, nie zwiększa ryzyka ich pojawienia się. Nie wykazano, by po zadaniu takiego pytania myśli samobójcze się nasilały, ani u dorosłych, ani u młodzieży, więc nie trzeba się obawiać, że rozmowa podsunie taki pomysł.

Rozmowa o samobójstwie może nawet takie myśli zmniejszać, choć jest to wniosek ostrożny.

Zapytać można wprost: „Czy myślisz o tym, żeby odebrać sobie życie?”. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład trwającej próbie, zadzwoń pod 112. Bez takiego zagrożenia możesz zgłosić się z tą osobą na SOR lub do izby przyjęć albo zadzwonić na całodobową linię 800 70 2222 (dorośli) lub 116 123. Bliska osoba nie zastępuje pomocy profesjonalnej, a możliwości pomocy w kryzysie psychicznym są szersze.

Co zrobić, jeśli sam wierzysz w któryś z mitów o depresji?

Jeśli któryś z mitów o depresji brzmi jak Twoje własne myśli, sprawdź objawy, a nie to, czy masz „wystarczający powód”. O depresji świadczą objawy i czas ich trwania, które ocenia lekarz, a brak powodu i sprawne funkcjonowanie na zewnątrz nie przesądzają, że nic się nie dzieje.

1. 1Zapisz, które objawy depresji zauważasz u siebie i od kiedy trwają.
2. 2Zapisz się na wizytę u lekarza albo do psychologa. Możesz wcześniej wypełnić bezpłatny test PHQ-9; to narzędzie przesiewowe i nie rozpoznaje depresji.
3. 3Zapytaj lekarza o to, co budzi obawy: leki, psychoterapię, czas leczenia.