Terapia PTSD

Czym jest PTSD

PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, jest formalnym rozpoznaniem ujętym w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5. Tym różni się od traumy, która jest pojęciem szerszym i rozpoznaniem nie jest.

Rozwija się u części osób po doświadczeniu zagrożenia życia, przemocy lub innego skrajnie obciążającego zdarzenia. Kluczowe jest kryterium czasu: objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc i wyraźnie zaburzają funkcjonowanie. Wcześniej mówi się o ostrej reakcji na stres.

Obraz opiera się na trzech filarach: nawracające wspomnienia, unikanie i stałe pobudzenie układu nerwowego. Objawy mogą pojawić się także z opóźnieniem, nawet po miesiącach, to typowe i nie oznacza, że problem jest wymyślony.

Rodzaje stresu pourazowego

ICD-11 wyróżnia dwa odrębne rozpoznania. Różnica nie jest formalnością, wpływa na plan i długość leczenia.

• Złożone PTSD najczęściej wynika z przemocy domowej, wykorzystania w dzieciństwie lub przewlekłego zagrożenia
• PTSD bardzo często współwystępuje z depresją, zaburzeniami lękowymi i uzależnieniami

Kiedy warto umówić wizytę

Granicą jest miesiąc od zdarzenia. Jeśli objawy utrzymują się dłużej i nie ustępują, jest to wskazanie do konsultacji, niezależnie od tego, jak dawno to było.

• Przeżywasz zdarzenie na nowo: w obrazach, koszmarach, reakcjach ciała na dźwięk lub zapach
• Unikasz wszystkiego, co przypomina o zdarzeniu, i rezygnujesz z kolejnych obszarów życia
• Jesteś w stałej czujności, reagujesz gwałtownie na hałas, nie możesz siedzieć tyłem do drzwi
• Nie pamiętasz fragmentów zdarzenia albo masz poczucie nierealności
• Pojawiły się myśli, że nie chce Ci się dłużej żyć, w takim wypadku zgłoś się pilnie, także do psychiatry

Diagnoza PTSD: jak przebiega i do kogo iść

Tak, PTSD się diagnozuje. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu klinicznego według kryteriów ICD-11 lub DSM-5, sprawdza się rodzaj zdarzenia, obecność objawów z trzech grup, czas ich trwania oraz wpływ na funkcjonowanie.

Zacznij od konsultacji psychologicznej, nie potrzebujesz skierowania. Nie musisz opowiadać przebiegu zdarzenia na pierwszej wizycie; do rozpoznania wystarczy ogólna informacja o jego charakterze. Szczegóły są tematem terapii, i to dopiero wtedy, gdy będziesz na nie gotowy.

• Pomocne bywają narzędzia przesiewowe, m.in. PCL-5 i IES-R; mierzą nasilenie, nie zastępują rozpoznania
• Sprawdzamy, czy nie chodzi o złożone PTSD, to zmienia plan leczenia
• Przy nasilonych objawach, bezsenności albo myślach samobójczych kierujemy do lekarza psychiatry

Leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne

Leczeniem pierwszego wyboru jest psychoterapia, nie farmakoterapia, wytyczne są tu zgodne. Najlepiej udokumentowane metody to terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie, terapia przetwarzania poznawczego (CPT) oraz EMDR.

EMDR wykorzystuje obustronną stymulację (najczęściej ruchy oczu) w trakcie przypominania sobie zdarzenia, co pozwala przetworzyć wspomnienie tak, by przestało wracać jak teraźniejszość. Metoda ma silne oparcie w badaniach i jest rekomendowana w wytycznych, m.in. Światowej Organizacji Zdrowia. W PsychoNovatis EMDR nie prowadzimy.

Leki mają tu rolę wspierającą, nie podstawową. Bywają wskazane przy współistniejącej depresji, nasilonym lęku i bezsenności; decyduje o nich lekarz psychiatra. Sama farmakoterapia zwykle nie usuwa nawracających wspomnień.

Ile może trwać terapia

W PTSD po zdarzeniu jednorazowym protokoły przewidują zwykle od 8 do 16 sesji i jest to jedno z lepiej reagujących na leczenie zaburzeń, wyraźna poprawa bywa osiągalna w kilku miesiącach.

W złożonym PTSD praca trwa znacznie dłużej, bo obejmuje nie tylko wspomnienia, lecz także regulację emocji, obraz siebie i relacje. Etap stabilizacji poprzedzający przetwarzanie bywa najdłuższy i nie należy go pomijać, przedwczesne sięganie do wspomnień może nasilić objawy.

Leczenie PTSD w Lublinie

Przyjmujemy w dwóch gabinetach w Lublinie: na Wrotkowie przy ul. Nałkowskich 213g i w Śródmieściu przy ul. Misjonarskiej 20, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–20:00.

Pierwsza wizyta to konsultacja, rozmowa o tym, z czym przychodzisz, bez konieczności nazywania problemu i bez zobowiązania do dalszych spotkań. Sesja trwa 50 minut i kosztuje 180–200 zł, w zależności od specjalistki.

W placówce nie ma stacjonarnej recepcji, sprawy organizacyjne załatwiasz telefonicznie pod numerem 690 214 130 albo przez kalendarz online.

Terapia PTSD online: czy jest możliwa i zalecana

W PsychoNovatis każda ze specjalistek prowadzi sesje online i jest to pełnoprawna terapia, a nie wersja awaryjna. Badania nad psychoterapią prowadzoną zdalnie wskazują skuteczność porównywalną ze spotkaniami w gabinecie.

Forma zdalna jest skuteczna i dobrze sprawdza się zwłaszcza na etapie stabilizacji, a także wtedy, gdy objawy utrudniają wychodzenie z domu. Badania nad prowadzoną zdalnie terapią skoncentrowaną na traumie potwierdzają jej skuteczność. Przy etapie przetwarzania część specjalistek proponuje spotkania w gabinecie, decydujemy o tym wspólnie, w oparciu o Twój stan, nie o regułę.

Potrzebujesz miejsca, w którym nikt Ci nie przerwie, i stabilnego łącza. Cena jest taka sama jak za wizytę w gabinecie.