Jak pomóc osobie po traumie: co robić, czego unikać i kiedy szukać pomocy

Jak pomóc osobie po traumie na początku?

Pomagając osobie po traumie, najpierw sprawdź, czy jest bezpieczna: przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112, a bez takiego zagrożenia, gdy potrzebna jest pilna rozmowa o stanie psychicznym, pod 800 70 2222. Centrum wsparcia działa bezpłatnie przez całą dobę. Według strony samorządowej na gov.pl mogą z niego korzystać także bliscy osób w kryzysie.

Gdy osoba mówi o odebraniu sobie życia albo ma plan, dzwoń pod 112. Nie zostawiaj jej samej. Gdy życie nie jest bezpośrednio zagrożone, a potrzebna jest pilna pomoc, można zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć, a młodzież może zadzwonić pod 116 111. Dalsze drogi pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.

Jeśli trauma wynika z przemocy, która trwa, najpierw liczy się bezpieczeństwo. W sprawie przemocy zadzwoń na Niebieską Linię, 800 120 002, bezpłatnie przez całą dobę.

Po czym poznać, że osoba po traumie potrzebuje pomocy specjalisty?

Osoba po traumie potrzebuje oceny specjalisty, gdy objawy opisane w tabeli nie słabną albo zakłócają jej życie. PTSD wymaga według ICD-11 trzech elementów, które trwają co najmniej kilka tygodni: ponownego przeżywania zdarzenia; unikania przypomnień; stałego poczucia zagrożenia. Samo zdarzenie nie jest dowodem zaburzenia, bo wiele osób przeżywa takie zdarzenia bez zaburzenia.

Zauważenie tych zachowań nie jest rozpoznaniem. Ocenę prowadzi specjalista, a rozpoznanie stawia lekarz. Pierwsze dni po zdarzeniu opisuje osobny tekst o ostrej reakcji na stres, a PTSD tekst o jego objawach.

PsychoLogic

Czy czujesz niepokój nawet wtedy, gdy nic się nie dzieje?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co mówić osobie po traumie?

Osoby po traumie z PTSD należy według NICE zapewniać, że PTSD jest zaburzeniem, które można leczyć. Wytyczne wyjaśniają, że osoby z PTSD mogą być zawstydzone. Mogą unikać leczenia oraz uważać, że PTSD nie da się leczyć. NHS pisze, że PTSD poprawia się u większości osób. U niektórych objawy są cięższe i trwają dłużej.

ICD-11 opisuje celowe unikanie przypomnień jako jeden z trzech elementów PTSD i obejmuje nim rozmowy oraz ludzi związanych ze zdarzeniem, więc odmowa rozmowy o zdarzeniu może być objawem, a nie brakiem zaufania do Ciebie.

Czego nie robić, pomagając osobie po traumie?

Nie stawiaj osobie po traumie rozpoznania i nie oceniaj jej stanu po samym czasie od zdarzenia, bo rozpoznanie PTSD stawia lekarz, a objawy mogą zacząć się nawet po latach. NHS pisze, że objawy mogą pojawić się zaraz po zdarzeniu albo po wielu miesiącach, a nawet latach.

Wytyczne NICE dla opieki zdrowotnej zalecają unikanie bodźców, które mogą nasilić objawy, na przykład hałaśliwych lub ograniczających swobodę miejsc.

Kiedy namawiać osobę po traumie na wizytę u lekarza?

Osobę po traumie namawiaj na wizytę u lekarza, gdy objawy nie zaczynają słabnąć po około tygodniu od ustania zagrożenia, bo wtedy ICD-11 każe rozważyć PTSD albo zaburzenie adaptacyjne. Przy zagrożeniu, które trwa, granicą jest około miesiąca. Pierwsze dni po zdarzeniu opisuje tekst o ostrej reakcji na stres.

W pierwszym miesiącu po zdarzeniu NICE zaleca rozważyć aktywną obserwację u osób z objawami poniżej progu PTSD, z kontaktem kontrolnym w ciągu miesiąca. Objawy PTSD mogą jednak pojawić się później. NHS pisze, że zaczynają się zaraz po zdarzeniu albo po wielu miesiącach, a nawet latach.

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Jak pomóc osobie po traumie dotrzeć do leczenia?

NICE zaleca przekazywać bliskim osoby po traumie informacje o pomocy w dotarciu do leczenia. Obejmują one także to, co robić, gdy osoba nie podejmuje leczenia albo z niego rezygnuje. NHS radzi zachęcić bliską osobę do rozmowy z lekarzem rodzinnym, jeśli się o nią martwisz.

Dorosłym z rozpoznaniem PTSD albo klinicznie ważnymi objawami PTSD, którzy zgłosili się ponad miesiąc po zdarzeniu, NICE zaleca zaoferować indywidualną terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie. Według NICE trwa ona typowo 8 do 12 sesji, a dłużej, gdy wskazuje na to sytuacja kliniczna, na przykład po wielu traumach.

Terapię ma prowadzić przeszkolony terapeuta pod stałą superwizją, a w jej skład wchodzą według NICE:

• psychoedukacja o reakcjach na traumę
• nauka radzenia sobie z pobudzeniem i flashbackami
• plan bezpieczeństwa
• praca nad wspomnieniami traumy i związanymi z nimi emocjami

Jak zadbać o siebie, pomagając osobie po traumie?

Z centrum wsparcia pod numerem 800 70 2222 mogą korzystać także bliscy osób w kryzysie psychicznym, więc pomagając osobie po traumie, możesz szukać wsparcia również dla siebie. Według strony na gov.pl centrum działa bezpłatnie przez całą dobę. Dyżurują w nim psycholodzy oraz psychoterapeuci.

Zdarzenie mogło dotknąć kilku członków rodziny, zwraca uwagę NICE. PTSD może mieć więcej niż jedna osoba. Przy podejrzeniu PTSD u członka rodziny NICE zaleca rozważyć dalszą ocenę i wsparcie. Jeśli rozpoznajesz u siebie objawy z tabeli, zgłoś się do lekarza.

Czy wsparcie bliskich po traumie ma znaczenie dla PTSD?

Wsparcie bliskich po traumie ma znaczenie: w metaanalizie z 2000 roku brak wsparcia społecznego należał do czynników o nieco silniejszym wpływie na PTSD niż czynniki sprzed zdarzenia. Brewin i współpracownicy objęli 14 czynników ryzyka u dorosłych po traumie. Efekt każdego z nich osobno był niewielki.

Ozer i współpracownicy (2003) objęli 68 badań i siedem predyktorów PTSD u dorosłych. Wsparcie społeczne po traumie dało istotny efekt. Największy efekt dały procesy w trakcie zdarzenia, a nie wcześniejsze cechy.

Wyniki opisują zależności statystyczne w grupach. Nie oznaczają, że Twoje zachowanie przesądza o tym, czy bliska osoba zachoruje. WHO opisuje pierwszą pomoc psychologiczną jako humanitarną i praktyczną pomoc, wspierającą ludzi po poważnych zdarzeniach. Przegląd z 2023 roku wskazał mało dowodów jej skuteczności (Hermosilla i in.).

Czy w PsychoNovatis osoba po traumie może umówić konsultację?

Osoba po traumie może umówić konsultację psychologiczną w nurcie poznawczo-behawioralnym, jedynym, w jakim pracujemy. Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia. Dzieci nie przyjmujemy. Spotkania odbywają się stacjonarnie w Lublinie albo online. Online pracujemy wyłącznie przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz.

Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Sesja trwa 50 minut. W zespole nie ma psychiatry, a decyzje o lekach należą do lekarza psychiatry poza placówką. Stawki znajdziesz w cenniku.