Trauma z dzieciństwa: skutki w dorosłości według badań

Co to jest trauma z dzieciństwa?

Trauma z dzieciństwa to krzywdzące lub przerażające doświadczenia z okresu dzieciństwa i dorastania, które badacze nazywają niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa (ACE, adverse childhood experiences). Należą do nich przemoc, zaniedbanie oraz życie w domu z uzależnieniem, chorobą psychiczną albo przemocą wobec bliskiej osoby. Nazwa jest potoczna i nie oznacza rozpoznania.

Wytyczne NICE wymieniają nadużycia w dzieciństwie wśród zdarzeń związanych z rozwojem PTSD. Nie każde trudne dzieciństwo prowadzi do PTSD. Tekst służy zrozumieniu, co mówią badania, a nie diagnozowaniu Ciebie.

Jakie doświadczenia badania zaliczają do ACE?

W badaniu z 1998 roku Felitti i współpracownicy opisali traumę z dzieciństwa przez siedem kategorii niekorzystnych doświadczeń. Kwestionariusz wysłano do 13 494 dorosłych, którzy przeszli badanie lekarskie w dużej organizacji ochrony zdrowia. Odpowiedziało 9 508 osób (70,5%). Liczono kategorie doświadczeń od 0 do 7, a nie pojedyncze zdarzenia.

Wynik z 1998 roku opiera się na tych siedmiu kategoriach.

• przemoc psychiczna
• przemoc fizyczna
• wykorzystywanie seksualne
• przemoc wobec matki
• życie z członkiem domu nadużywającym substancji
• życie z członkiem domu z chorobą psychiczną lub myślami samobójczymi
• życie z członkiem domu, który był w więzieniu

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Ilu dorosłych ma za sobą traumę z dzieciństwa?

W badaniu ACE ponad połowa dorosłych zgłosiła co najmniej jedną kategorię traumy z dzieciństwa, a jedna czwarta co najmniej dwie. Badanie dotyczyło dorosłych z jednej organizacji ochrony zdrowia w Stanach Zjednoczonych. Wynik nie opisuje więc całej populacji. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) o seksualnym wykorzystaniu w dzieciństwie mówi 1 na 5 kobiet i 1 na 7 mężczyzn.

WHO podaje na stronie o krzywdzeniu dzieci, że około 6 na 10 dzieci poniżej 5. roku życia doświadcza regularnie kar fizycznych lub przemocy psychicznej ze strony rodziców albo opiekunów.

Jakie są skutki traumy z dzieciństwa w dorosłości?

Metaanaliza Hughes i współpracowników z 2017 roku wykazała, że osoby z czterema lub więcej ACE mają podwyższone ryzyko wszystkich badanych skutków traumy z dzieciństwa. Autorzy połączyli wyniki 37 badań z 253 719 uczestnikami. Wykluczyli grupy wysokiego ryzyka i kliniczne. Dla prawie połowy skutków zmienność wyników między badaniami przekraczała 75%.

Tabela pokazuje siłę związku jako iloraz szans (OR). OR powyżej 1 oznacza wyższe ryzyko, a OR równy 3 to około trzy razy większe szanse na dany skutek niż w grupie porównawczej. Związek nie dowodzi, że ACE było jedyną przyczyną.

Czy trauma z dzieciństwa przesądza o dorosłym życiu?

Wyniki badań nad traumą z dzieciństwa opisują ryzyko w grupach ludzi i nie przesądzają o życiu konkretnej osoby. W badaniu z 1998 roku osoby z czterema lub więcej kategoriami doświadczeń miały od 4 do 12 razy wyższe ryzyko alkoholizmu, nadużywania narkotyków, depresji lub próby samobójczej. Zależność była stopniowana: im więcej kategorii, tym wyższe ryzyko.

Autorzy metaanalizy z 2017 roku piszą o potrzebie profilaktyki ACE, budowania odporności i usług uwzględniających ACE.

Czym trauma z dzieciństwa różni się od PTSD, złożonego PTSD i DDA?

Doświadczenie traumy z dzieciństwa różni się od PTSD i złożonego PTSD, bo to rozpoznania, które stawia lekarz. Powtarzające się krzywdzenie w dzieciństwie jest jedną z sytuacji, po których może rozwinąć się złożone PTSD (6B41 w ICD-11). Nie każda osoba z trudnym dzieciństwem ma któreś z tych rozpoznań. Opis złożonego PTSD zawiera tekst o traumie złożonej.

Wytyczne NICE zalecają uwzględniać przy planowaniu leczenia PTSD krzywdzenie w dzieciństwie oraz wielokrotne doświadczenia traumatyczne. DDA, czyli dorosłe dzieci alkoholików, to szczególny przypadek dzieciństwa w domu z uzależnieniem, opisany w tekście o syndromie DDA.

Jak pracuje się z traumą z dzieciństwa w terapii?

Gdy trauma z dzieciństwa doprowadziła do PTSD, wytyczne NICE zalecają dorosłym zaoferować indywidualną terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie. Obejmuje ona psychoedukację o reakcjach na traumę oraz naukę radzenia sobie z pobudzeniem. Obejmuje też pracę ze wspomnieniami i emocjami, takimi jak wstyd, oraz odbudowę codziennego funkcjonowania.

Jeśli PTSD nie ma, a doświadczenia z dzieciństwa wpływają na życie, plan terapii ustala się na konsultacjach. NICE zauważa, że osoby po traumie mogą się wstydzić, unikać leczenia albo mieć trudność z zaufaniem.

PsychoLogic

Dlaczego odpychasz ludzi, których najbardziej potrzebujesz?

Co możesz zrobić dziś, jeśli rozpoznajesz te doświadczenia?

Dziś możesz nazwać swoją traumę z dzieciństwa i zdecydować, z kim o niej porozmawiasz, bez przymusu opowiadania szczegółów. Zapisz dla siebie trzy rzeczy. Pierwsza to sytuacje, w których ciało reaguje silniej, niż wynikałoby z zagrożenia. Druga to relacje, w których unikasz bliskości. Trzecia to zmiana, na której Ci zależy.

Jeśli objawy utrzymują się albo utrudniają pracę, związek lub sen, umów konsultację psychologiczną albo wizytę u lekarza rodzinnego. NHS radzi zgłosić się do lekarza rodzinnego, jeśli podejrzewasz objawy PTSD. Nie musisz mieć pewności, że to PTSD, żeby poprosić o rozmowę.

Gdzie szukać pilnej pomocy?

Pilna pomoc przy skutkach traumy z dzieciństwa to 112, gdy ktoś zagraża Twojemu życiu albo Ty myślisz o odebraniu sobie życia. Gdy takiego zagrożenia nie ma, a stan jest pilny, możesz zgłosić się na SOR albo do izby przyjęć. Całodobowe wsparcie w kryzysie psychicznym oferuje według strony gov.pl Ministerstwa Zdrowia numer 800 70 2222.

Przy krzywdzie, która trwa także dziś, dzwoń na Niebieską Linię 800 120 002, całodobową według niebieskalinia.info. Osoby poniżej 18. roku życia mogą dzwonić na telefon zaufania 116 111 dla dzieci i młodzieży. Gdzie jeszcze szukać pomocy, wyjaśnia tekst o kryzysie psychicznym.

Co dzieje się na konsultacji w PsychoNovatis?

Na konsultacji w PsychoNovatis rozmawiamy o Twojej traumie z dzieciństwa i o tym, jak wpływa na Twoje życie dziś. Pytamy też o oczekiwania wobec terapii. Pierwszy etap to średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Na ostatniej omawiamy kierunek terapii. Prowadzimy terapię poznawczo-behawioralną, tylko w tym nurcie.

Ekspozycję prowadzimy w gabinecie oraz poza nim. Terapii EMDR nie prowadzimy. Psychiatry w naszym zespole nie ma, a decyzje o ewentualnych lekach podejmuje lekarz psychiatra. Konsultację psychiatryczną zalecamy, gdy psycholog widzi do tego wskazania.

Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia, a dzieci poniżej 15. roku życia nie. Spotkania odbywają się stacjonarnie w Lublinie albo online przez szyfrowane kanały Medfile lub ZnanyLekarz. Sesja trwa 50 minut, wizyty są prywatne, a stawki znajdziesz w cenniku. Wszystkie nasze specjalistki są psycholożkami oraz psychoterapeutkami w trakcie szkolenia.