Wyrosnąć z DDA: czy to możliwe i co mówią badania

Czy można wyrosnąć z DDA?

Z DDA nie ma się z czego wyleczyć, bo DDA nie jest chorobą ani rozpoznaniem, tylko pojęciem z literatury klinicznej o dorosłych, którzy dorastali w domu z problemem alkoholowym. W ICD-11 nie ma hasła o tej nazwie. Pracować można za to nad konkretnymi trudnościami, z którymi osoba z takiego domu mierzy się dziś.

Pytanie „czy mi przejdzie” dotyczy więc trudności, nie etykiety. Żadne z opisanych badań nie sprawdzało, czy trudności słabną z wiekiem.

Czy każda osoba z DDA ma te same trudności?

Trudności osób z DDA nie są jednakowe: przegląd kontrolowanych badań z 2000 roku stwierdził, że żadna z nich nie występuje u wszystkich dorosłych dzieci alkoholików i żadna nie jest dla nich wyłączna. Przegląd objął badania opublikowane od 1988 roku i opisał zwiększone ryzyko różnych niekorzystnych wyników (Harter, 2000).

Przegląd wymienia między innymi objawy depresyjne i zaburzenia lękowe. Wymienia też nadużywanie substancji oraz niską samoocenę. Lista opisuje grupy, a nie cechy, które musi mieć każda osoba z takiego domu, i nie służy do stawiania sobie rozpoznania. Inne niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa mogą prowadzić do podobnych trudności, co opisuje tekst o DDD.

PsychoLogic

Czy czujesz niepokój nawet wtedy, gdy nic się nie dzieje?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Od czego zależy, jak DDA wpływa na dorosłe życie?

Czynniki łączące trudne dzieciństwo ze zdrowiem psychicznym dorosłych wskazał przegląd 31 badań (Panagou i MacBeth, 2022), choć nie dotyczył samego DDA. Dotyczył niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa w ogóle i mierzył objawy depresji, lęku lub stresu pourazowego u dorosłych. Spójnie powtarzały się trzy czynniki.

Większość mechanizmów sprawdzono w pojedynczych badaniach. Wiele wniosków opiera się na badaniach przekrojowych, które nie rozstrzygają o przyczynie. Autorzy wskazują potrzebę badań prowadzonych w czasie.

Czy osoby z DDA mogą dobrze radzić sobie w życiu?

Dorosłe dzieci alkoholików, czyli osoby z DDA, nie tworzą jednolitej grupy: przegląd z 2000 roku nie znalazł trudności, która dotyczyłaby ich wszystkich. Przegląd porównywał dorosłych z takich domów z grupami kontrolnymi. Nie oznacza to, że trudności nie istnieją. Oznacza, że historia domu z alkoholem nie przesądza o jednym scenariuszu dorosłego życia.

Badanie jakościowe Palmer (1997) opisało odporność dorosłych dzieci alkoholików modelem różnicowej odporności, w ujęciu bez etykiety patologii. Jako badanie jakościowe nie podaje, ilu osobom się udaje, więc nie służy do prognoz.

Czy terapia pomaga osobom z DDA?

Dla samej etykiety DDA ten tekst nie przytacza badań skuteczności terapii, dlatego nie obiecuje wyniku; skuteczność psychoterapii opisują wytyczne dla konkretnych rozpoznań, na przykład depresji. Wytyczne NICE z 2022 roku wymieniają indywidualną terapię poznawczo-behawioralną (CBT) wśród metod pierwszego wyboru przy nowym epizodzie depresji o większym nasileniu.

Schemat opisany przez NICE to 16 regularnych sesji. Przy współwystępujących problemach zdrowotnych lub złożonej sytuacji życiowej potrzebne mogą być dodatkowe sesje. Rozpoznanie depresji stawia lekarz, a psychoterapia nie obiecuje wyleczenia z DDA, bo DDA nie jest chorobą.

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Jak CBT pracuje z trudnościami osoby z DDA?

CBT pracuje nad dzisiejszymi trudnościami osoby z DDA, a nie nad samym pochodzeniem: wybiera się cel, a potem sprawdza, jak myślenie łączy się z uczuciami oraz zachowaniem w konkretnych sytuacjach. Tak NICE opisuje indywidualną CBT przy depresji: jako terapię celową i ustrukturyzowaną, skupioną na bieżących problemach.

Na przykład osoba, która wzdryga się, gdy przełożony podniesie głos, wybiera cel, jakim jest spokojniejsza reakcja na krytykę. Potem razem z terapeutką sprawdza, jaka myśl pojawia się w tej chwili i co po niej następuje.

1. 1Wybór jednego konkretnego celu.
2. 2Opis sytuacji, w której trudność się pojawia.
3. 3Sprawdzenie myśli i przekonań, które wtedy się pojawiają, oraz ich związku z uczuciami i zachowaniem.
4. 4Ćwiczenie nowych sposobów reagowania, także w zadaniach wykonywanych między sesjami.

Kiedy trudności po DDA wymagają pomocy specjalisty?

Osoba z DDA powinna zgłosić się po pomoc, gdy smutek lub utrata zainteresowań utrzymują się tygodniami, a nie kilka dni. NHS opisuje depresję jako smutek trwający tygodniami lub miesiącami i zaleca wizytę u lekarza przy podejrzeniu depresji. Wśród objawów wymienia trwałe poczucie nieszczęścia i beznadziei oraz utratę zainteresowania dawnymi przyjemnościami.

Objawy fizyczne to stałe zmęczenie i gorszy sen. Objawy lęku mogą towarzyszyć depresji. Lista nie służy do rozpoznania, bo depresję rozpoznaje lekarz.

Co możesz zrobić dziś, jeśli wiążesz swoje trudności z DDA?

Przed konsultacją osoba z DDA może opisać jedną konkretną sytuację z ostatnich dni. CBT według NICE skupia się na tym, jak myślenie łączy się z uczuciami oraz zachowaniem w konkretnych sytuacjach. NICE opisuje indywidualną CBT jako terapię skoncentrowaną na bieżących problemach i wymagającą zadań wykonywanych między sesjami.

1. 1Opisz jedną sytuację z ostatnich dni, w której Twoja reakcja była inna, niż chcesz.
2. 2Zapisz myśl, która wtedy się pojawiła.
3. 3Zapisz też uczucie i reakcję, które pojawiły się po tej myśli.
4. 4Jeśli trudność trwa tygodniami, umów konsultację psychologiczną.

Jak zacząć w PsychoNovatis i gdzie szukać pomocy w kryzysie?

W PsychoNovatis osoba z DDA zaczyna od konsultacji psychologicznej, a po niej prowadzimy terapię w nurcie poznawczo-behawioralnym. Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Sesja trwa 50 minut. Spotykamy się w Lublinie albo online przez Medfile i ZnanyLekarz.

Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15 roku życia. Psychoterapię prowadzą psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, a farmakoterapia odbywa się poza placówką. Stawki znajdziesz w cenniku, a specjalistki na stronie zespołu.

Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Gdy zagrożenia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod 800 70 2222, całodobową linię wsparcia, albo zgłoś się na SOR lub do izby przyjęć. Szersze wskazówki opisuje osobny tekst o kryzysie psychicznym.