Trauma bonding: czym jest więź z osobą stosującą przemoc i co dalej

Trauma bonding a przemoc: co zrobić najpierw?

Przy trauma bondingu w związku przemocowym najpierw liczy się bezpieczeństwo: przy zagrożeniu życia zadzwoń pod 112, w sprawie przemocy pod Niebieską Linię 800 120 002, bezpłatnie przez całą dobę. Konsultacje prowadzone są telefonicznie albo mailowo (niebieskalinia@niebieskalinia.info). Można też napisać list. Spotkań indywidualnych organizacja nie prowadzi.

Gdy zagrożenia życia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy o własnym stanie, zadzwoń pod 800 70 2222, bezpłatnie przez całą dobę, albo zgłoś się na SOR lub do izby przyjęć. Przy myślach samobójczych dzwoń pod 112. Dalsze drogi pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.

Zanim powiesz partnerowi, że odchodzisz, omów plan z konsultantem Niebieskiej Linii. Telefon, z którego szukasz pomocy, mogą przeglądać inni. Po rozmowie usuń historię połączeń oraz przeglądarki.

Czym jest trauma bonding?

Trauma bonding, po polsku więź traumatyczna, to silne przywiązanie do osoby stosującej przemoc, które według teorii więzi traumatycznej powstaje, gdy przemoc występuje z przerwami. Shaughnessy i współpracownicy (2023) opisują je jako jedno z wyjaśnień, dlaczego wiele osób z przemocowymi partnerami nie kończy tych związków.

Badanie Shaughnessy objęło 354 osoby, które w czasie badania pozostawały w przemocowych związkach. Więź traumatyczną zdefiniowano jako przywiązanie do sprawcy przemocy partnerskiej.

Pojęcie nie jest rozpoznaniem. Grupa zaburzeń specyficznie związanych ze stresem w ICD-11 obejmuje między innymi PTSD i przedłużoną żałobę. Pozycji o więzi traumatycznej w niej nie ma.

Badania nad więzią traumatyczną dotyczą konkretnych grup. Badano kobiety po rozstaniu z przemocowym partnerem. Badano też osoby w obecnych związkach przemocowych oraz osoby po doświadczeniu handlu ludźmi w celu seksualnym.

PsychoLogic

Tracisz zainteresowanie, gdy partner(ka) zaczyna się starać?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jak powstaje trauma bonding w związku?

Według teorii więzi traumatycznej trauma bonding powstaje w relacji, w której przemoc przeplata się z dobrym traktowaniem, a jedna osoba ma przewagę nad drugą. Teorię testowali Dutton i Painter (1993) na kobietach po rozstaniu z przemocowym partnerem. Podobny schemat Niebieska Linia nazywa cyklem przemocy.

Niebieska Linia za modelem Leonory Walker wyróżnia trzy fazy. Pierwsza to narastanie napięcia, druga ostra przemoc, trzecia miesiąc miodowy. W trzeciej fazie osoba stosująca przemoc zaczyna przepraszać i zapewniać, że to się nie powtórzy. Daje to osobie krzywdzonej nadzieję na poprawę. Cykl powtarza się, dopóki osoba stosująca przemoc nie zacznie szukać pomocy.

Dutton i Painter zbadali 75 kobiet, które niedawno odeszły z przemocowych związków (w 50 z nich występowała przemoc fizyczna). Na siłę przywiązania do byłego partnera wpływały nasilenie przemocy, jej przerywany charakter oraz różnica sił. Te trzy czynniki tłumaczyły 55 procent zróżnicowania przywiązania po sześciu miesiącach.

Przegląd Casassy i współpracowników (2022) objął 15 artykułów o więzi traumatycznej w handlu ludźmi w celu seksualnym. Wyodrębnione tam cechy opisują ten kontekst, a nie każdy związek.

Dlaczego przy trauma bondingu trudno odejść?

Odejście od osoby stosującej przemoc utrudniają przy trauma bondingu strach o życie i zdrowie, zależność od krzywdziciela i izolacja, a nie brak rozsądku osoby krzywdzonej. Niebieska Linia opisuje, że osoby doznające przemocy domowej doświadczają lęku o życie i zdrowie, bo osoba stosująca przemoc grozi krzywdą, a przymusowa kontrola czyni osobę zależną i odizolowaną. Strona opisuje mechanizmy przemocy domowej.

Osoba krzywdzona może uwierzyć, że zasługuje na krzywdzące traktowanie. Niebieska Linia wiąże to z reakcją bliskich lub specjalistów, którzy nie wierzą słowom osoby krzywdzonej, wątpią w nie albo je podważają. Niebieska Linia opisuje też wyuczoną bezradność: przekonanie, że cokolwiek zrobisz, nie poprawi Twojej sytuacji. Strona dodaje, że wyuczonej bezradności można się oduczyć.

Przegląd o handlu ludźmi w celu seksualnym opisał, że uczucie miłości do sprawcy utrzymywało się nawet po wyjściu z tej sytuacji. Przywiązanie opisane w badaniach nie jest oceną Twoich uczuć. Shaughnessy i współpracownicy opisują je jako jedno z wyjaśnień, dlaczego osoby z przemocowymi partnerami nie kończą tych związków.

Kto jest bardziej narażony na trauma bonding?

Doświadczenia krzywdzenia w dzieciństwie oraz niepewny styl przywiązania przewidywały trauma bonding w badaniu 354 osób pozostających w przemocowych związkach. Badani pozostawali w tych związkach w czasie badania. Autorzy uwzględnili wiek i płeć. Uwzględnili też uczucie miłości do partnera. Oba czynniki przewidywały więź traumatyczną ponad ich wpływ.

Niepewny styl przywiązania wzmacniał związek między krzywdzeniem w dzieciństwie a więzią traumatyczną: przy wyższym poziomie niepewności ten związek był silniejszy. Trauma bonding był też dodatnio powiązany z objawami PTSD. Wyniki opisują zależności statystyczne w grupie, nie los pojedynczej osoby.

Odpowiedzialność za przemoc ponosi osoba, która ją stosuje, niezależnie od Twojej historii z dzieciństwa. Doświadczenia z dzieciństwa opisuje tekst o traumie z dzieciństwa.

PsychoLogic

Jesienna chandra czy depresja sezonowa?

Czy trauma bonding mija po rozstaniu?

Według badania 75 kobiet trauma bonding słabnie po rozstaniu, ale po sześciu miesiącach nadal się utrzymuje: przywiązanie do przemocowego partnera zmniejszyło się o około 27 procent. Obserwacja trwała sześć miesięcy, więc badanie nie pokazuje, co dzieje się później. Osoby badano dwa razy: tuż po rozstaniu oraz po pół roku.

Siła przywiązania wiązała się w tym badaniu istotnie z objawami traumatycznymi oraz z poczuciem własnej wartości, zarówno tuż po rozstaniu, jak po sześciu miesiącach. Wynik każdej z tych miar tuż po rozstaniu istotnie korelował z wynikiem po pół roku.

W przeglądzie o handlu ludźmi żaden artykuł nie opisywał, jak zerwać więź traumatyczną ani jak zastąpić ją zdrowym przywiązaniem. Przegląd wskazuje to jako lukę w badaniach. Nie jest to dowód, że się nie da.

Długotrwała przemoc domowa należy do zdarzeń, po których ICD-11 opisuje złożone PTSD. Rozpoznanie stawia lekarz. Złożone PTSD opisuje osobny tekst.

Czy przy trauma bondingu pomoże terapia par?

Terapia par nie jest pierwszym krokiem przy przemocy w związku, a trauma bonding nie zmienia tej zasady. Najpierw liczy się bezpieczeństwo osoby, która przemocy doznaje, oraz pomoc dla niej. Sesja wspólna zakłada, że oboje partnerzy mogą mówić swobodnie. Przy przemocy osoba krzywdzona może nie mieć takiej swobody.

Jeśli boisz się reakcji partnera na to, co powiesz przy terapeutce, albo partner Cię kontroluje, poniża lub Ci grozi, wspólne spotkania nie są dobrym początkiem. O ewentualnej pracy wspólnej można myśleć dopiero po ocenie bezpieczeństwa.

Co zrobić dziś, jeśli rozpoznajesz trauma bonding?

Dziś przy trauma bondingu możesz zrobić jedno: porozmawiać o związku z kimś spoza niego, na przykład z konsultantem Niebieskiej Linii pod numerem 800 120 002. Niebieska Linia wymienia izolację wśród mechanizmów przemocy. Rozmowa z osobą z zewnątrz jest pierwszym krokiem w przeciwną stronę.

Porównaj to, co przeżywasz, z opisem trzech faz cyklu przemocy. Jeśli ulga po przeprosinach przeplata się u Ciebie z napięciem przed kolejnym wybuchem, opisz ten wzór konsultantowi albo terapeutce.

Gdy trauma bonding dotyczy kogoś bliskiego, zobacz, jak pomagać osobie po traumie.

Czy po trauma bondingu można zgłosić się na terapię do PsychoNovatis?

Po trauma bondingu skutki przemocy, takie jak lęk, obniżony nastrój czy objawy stresu pourazowego, możesz omówić w terapii indywidualnej w nurcie poznawczo-behawioralnym, jedynym, w jakim pracujemy. Konsultacje i terapię prowadzimy dla dorosłych oraz młodzieży od 15. roku życia. Dzieci nie przyjmujemy.

Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Sesja trwa 50 minut. Spotkania prowadzimy stacjonarnie w Lublinie albo online. Online pracujemy wyłącznie przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz. Stawki znajdziesz w cenniku.

W zespole nie ma psychiatry. Decyzje o lekach należą do lekarza psychiatry poza placówką.