DDD: dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych i czym różnią się od DDA

Co to jest DDD?

DDD to skrót od Dorosłych Dzieci z rodzin Dysfunkcyjnych, czyli potoczne określenie osób, które dorastały w domu z poważnym problemem, niekoniecznie z alkoholem. Nie jest to rozpoznanie ani nazwa choroby. Słowo opisuje pochodzenie, a nie to, co dziś dzieje się z Tobą. Samo nie mówi, czy potrzebujesz pomocy.

Skrót brzmi jak DDA i obejmuje szerszy krąg domów. Dla osoby, której rodzic był chory psychicznie albo siedział w więzieniu, opisy DDA dotyczą innego domu, a określenie DDD nazywa jej własny.

Słowa „dom dysfunkcyjny” nie ma w kwestionariuszu ACE-IQ, którego używa Światowa Organizacja Zdrowia. Zamiast niego kwestionariusz liczy konkretne doświadczenia z dzieciństwa.

Czym DDD różni się od DDA?

DDA dotyczy dorosłych, którzy dorastali w domu z alkoholem, a DDD obejmuje także inne trudności rodziny, na przykład chorobę psychiczną rodzica albo przemoc w domu. Żadne z tych określeń nie jest rozpoznaniem ani nazwą choroby, a obie nazwy opisują pochodzenie, nie obecny stan.

W badaniu z 1993 roku porównano 174 dorosłych. Osoby z domów z alkoholem tworzyły 56 procent próby, osoby z innymi dysfunkcjami rodziny 21 procent, a osoby bez zgłoszonych dysfunkcji 23 procent. Pierwsza grupa różniła się od ostatniej na 9 z 28 skal kwestionariusza osobowości CPI. Między pierwszą a drugą nie znaleziono istotnych różnic (Fisher i współautorzy).

Badanie było małe, a uczestników zrekrutowały ogłoszenia, więc jego wynik opisuje tę próbę, nie wszystkich ludzi. Autorzy zastanawiają się, czy DDA warto traktować jako osobny przedmiot badań.

PsychoLogic

Czy to lenistwo, czy już depresja?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jakie doświadczenia kryją się za określeniem DDD?

Badania nad niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa, także tymi, które nazywa DDD, liczą konkretne doświadczenia, a nie jedną etykietę. ACE to skrót od angielskiego adverse childhood experiences, czyli niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa. Światowa Organizacja Zdrowia sortuje je w kwestionariuszu ACE-IQ do 13 kategorii. Pięć z nich dotyczy domowników i rodziców:

• życie z domownikiem nadużywającym substancji
• życie z domownikiem chorym psychicznie albo z myślami samobójczymi
• życie z domownikiem, który był w więzieniu
• przemoc wobec domowników
• jeden rodzic albo brak rodziców, rozstanie lub rozwód rodziców

Ilu dorosłych miało niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa?

Niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa, wśród których są te nazywane określeniem DDD, są w badaniach powszechne: 39,9 procent dorosłych nie miało żadnego z nich, a 16,1 procent miało cztery lub więcej. Tak wynika z metaanalizy 206 badań na 546 458 dorosłych z 22 krajów, w których używano kwestionariusza ACE (Madigan i współautorzy, 2023).

Jedno doświadczenie miało 22,4 procent badanych, dwa 13,0 procent, trzy 8,7 procent. Cztery lub więcej częściej zgłaszały osoby z historią zaburzenia psychicznego (47,5 procent) i z historią uzależnienia (55,2 procent). Liczby opisują średnią z badań, nie Twoją sytuację, i nie rozstrzygają, co było przyczyną, a co skutkiem. Niekorzystne doświadczenia obejmują w tych badaniach także krzywdzenie dziecka, więc liczby nie opisują samych domów DDD.

Czy niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa wiążą się ze zdrowiem w dorosłości?

Cztery lub więcej niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa, także tych z DDD, wiąże się w metaanalizie z wyższym ryzykiem wszystkich 23 skutków zdrowotnych, a dla złego stanu zdrowia psychicznego iloraz szans wynosił powyżej 3 do 6. Metaanaliza Hughes i współautorów (2017) objęła 37 badań i 253 719 uczestników.

Iloraz szans porównuje grupy. Nie przewiduje losu jednej osoby. Autorzy odnotowali duże zróżnicowanie wyników między badaniami (I² powyżej 75 procent) w prawie połowie analizowanych skutków.

Przegląd badań z 2000 roku dotyczy domów z alkoholem: żadna z opisanych w nim trudności nie występuje u wszystkich dorosłych dzieci alkoholików. Żadna nie jest dla nich wyłączna (Harter, 2000).

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Czy istnieje test na DDD?

Żaden wynik testu nie postawi Ci DDD ani go nie wykluczy, bo DDD nie jest rozpoznaniem. Kwestionariusz ACE-IQ powstał do badań zdrowotnych, w których analizuje się związek doświadczeń z dzieciństwa ze zdrowiem w dorosłości. Rozpoznania nie stawia, więc wynik nie rozstrzyga, czy potrzebujesz terapii.

O tym, czy potrzebna jest terapia, rozstrzyga ocena aktualnych trudności, którą prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki. Formalne rozpoznanie medyczne stawia lekarz. Cechy DDA sprawdzały badania opisane w osobnym tekście, a ich wyniki były niejednolite.

Co możesz zrobić dziś, jeśli to Twój dom?

Przed konsultacją osoba z DDD może opisać konkretną sytuację z ostatnich dni, bo CBT według NICE skupia się na konkretnych sytuacjach. Przegląd 31 badań wskazał spójne ogniwa między trudnym dzieciństwem a objawami depresji, lęku lub stresu pourazowego u dorosłych. Należą do nich poczucie wsparcia społecznego oraz regulacja emocji, a także negatywne oceny poznawcze (Panagou i MacBeth, 2022).

Większość tych mechanizmów sprawdzono w pojedynczych badaniach, a część wyników pochodziła z badań przekrojowych, które nie pokazują kierunku przyczyny. Z przeglądu nie wynika gotowy przepis. Jest wskazówka, gdzie szukać.

1. 1Opisz jedną sytuację z ostatnich dni, w której zareagowałaś lub zareagowałeś inaczej, niż chcesz.
2. 2Zapisz myśl, która wtedy się pojawiła, i to, co poczułaś lub poczułeś.
3. 3Zapisz, co zrobiłaś lub zrobiłeś po tej myśli.
4. 4Jeśli trudność trwa tygodniami, umów konsultację psychologiczną.

Czy CBT pomaga osobom z DDD?

Dla samego DDD ten tekst nie przytacza badań skuteczności terapii, więc nie obiecuje wyniku. Wytyczne NICE z 2022 roku opisują indywidualną CBT przy depresji jako terapię celową. Jest ustrukturyzowana i skupia się na bieżących problemach. Uczy radzenia sobie z nimi i wymaga wykonywania zadań między sesjami.

Skuteczność CBT opisują wytyczne NICE dla konkretnych rozpoznań, na przykład depresji, a takie rozpoznanie stawia lekarz.

Jak zacząć w PsychoNovatis i gdzie szukać pomocy w kryzysie?

W PsychoNovatis dorosła osoba z DDD zaczyna od konsultacji psychologicznej, a po niej prowadzimy terapię w nurcie poznawczo-behawioralnym. Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Sesja trwa 50 minut. Spotykamy się w Lublinie albo online przez Medfile i ZnanyLekarz.

Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15 roku życia. Psychoterapię prowadzą psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, a farmakoterapia odbywa się poza placówką. Stawki znajdziesz w cenniku, a specjalistki na stronie zespołu.

Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Gdy zagrożenia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod 800 70 2222, całodobową linię wsparcia, albo zgłoś się na SOR lub do izby przyjęć. Szersze wskazówki opisuje osobny tekst o kryzysie psychicznym.