Autor
Marcela Kwiecień
Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)
Objawy depresji: jak się zaczyna i kiedy zgłosić się po pomoc
Gorsze noce, brak chęci na rzeczy, które kiedyś cieszyły, zmęczenie, które nie mija po weekendzie: każdy z tych sygnałów ma wiele możliwych przyczyn, także zwykłe przemęczenie. Poniżej opisujemy, z jakich objawów składa się depresja, od kiedy mówi się o epizodzie, jak przygotować się do rozmowy z lekarzem.
Ten artykuł należy do przewodnika Depresja.
Jakie są objawy depresji?
Objawy depresji to obniżony nastrój albo utrata zainteresowań, które trwają większość dnia, niemal codziennie, co najmniej dwa tygodnie. Obniżony nastrój może mieć postać smutku, drażliwości lub pustki. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) towarzyszą im inne objawy: kłopoty z koncentracją, poczucie niskiej wartości, zaburzenia snu, zmiany apetytu, brak energii.
Tabela pokazuje przykłady z codzienności. Pojedyncze objawy z listy pojawiają się też przy zwykłym przemęczeniu albo chorobach ciała. Liczy się nasilenie, czas trwania, a przede wszystkim to, że kilka objawów występuje naraz. Zmiany apetytu, wagi, snu lub energii mogą mieć przyczyny somatyczne, więc dolegliwości z ciała zgłoś najpierw lekarzowi. Czy objawy spełniają kryteria depresji, ocenia lekarz, a nie lista.
| Obszar | Objaw według WHO | Jak to może wyglądać na co dzień |
|---|---|---|
| Nastrój | Obniżony nastrój: smutek, drażliwość albo poczucie pustki | Zamiast płaczu jest płaskie „nic”, a drobiazgi bardzo irytują |
| Odczuwanie | Utrata zainteresowań i przyjemności | Hobby, jedzenie i spotkania nie cieszą tak jak dawniej, więc się z nich wycofujesz |
| Myślenie | Trudności z koncentracją | Czytasz ten sam akapit trzy razy i odkładasz nawet proste decyzje |
| Myślenie o sobie | Nadmierne poczucie winy lub niskiej wartości, beznadzieja | Myśl „jestem do niczego” albo „nic się nie zmieni” brzmi jak oczywisty fakt |
| Energia | Zmęczenie, brak energii | Prysznic albo zakupy kosztują tyle wysiłku, jak duże przedsięwzięcie |
| Sen | Zaburzenia snu | Trudno zasnąć, budzisz się w nocy albo śpisz znacznie dłużej niż zwykle |
| Apetyt | Zmiany apetytu lub wagi | Jesz wyraźnie mniej albo więcej niż zwykle i zmienia się waga |
| Myśli o śmierci | Myśli o umieraniu lub samobójstwie | Myśl „chciałbym zasnąć i się nie obudzić” wymaga pilnej pomocy, opisanej w sekcji o myślach samobójczych |
Jak zaczyna się depresja i od kiedy mówi się o epizodzie?
Depresja może zacząć się różnie, a o epizodzie depresyjnym decyduje lekarz po ocenie objawów podstawowych, innych objawów, czasu trwania, wpływu na codzienne życie. Według WHO obniżony nastrój albo utrata zainteresowań trwają wtedy większość dnia, niemal codziennie, co najmniej dwa tygodnie, a towarzyszą im inne objawy. Opis WHO nie wskazuje jednej typowej kolejności objawów.
Kilka gorszych dni nie jest jeszcze epizodem depresyjnym. Sygnałem do rozmowy z lekarzem jest stan, który obejmuje kilka obszarów życia naraz i nie słabnie przez co najmniej dwa tygodnie. Jeśli utrudnia codzienne obowiązki wcześniej, nie czekaj do upływu tego terminu.
Obniżony nastrój słabszy, ale utrzymujący się przez lata, opisuje osobny tekst o dystymii.
Co robi człowiek w depresji i czy zawsze widać smutek?
Depresja nie zawsze wygląda jak smutek: WHO opisuje obniżony nastrój także jako drażliwość lub poczucie pustki, a głównym objawem może być utrata zainteresowań lub przyjemności. Osoba w takim stanie nie musi płakać ani mówić o smutku. Może powiedzieć, że niczego nie czuje, że nic jej nie cieszy albo że wszystko ją drażni. Smutek to nie jedyny sygnał.
Na przykład osoba, której brakuje energii i przyjemności, może odkładać obowiązki, rzadziej odpowiadać na wiadomości albo wycofywać się z kontaktów. Takie zachowania mogą wynikać z objawów choroby, nie ze złej woli, ale o ich przyczynie decyduje ocena lekarza.
Gdzie przeczytać o objawach depresji u kobiet, mężczyzn, nastolatków i seniorów?
Objawy depresji mogą wyglądać inaczej u różnych osób, dlatego opisujemy je w osobnych tekstach. Objawy depresji u kobiet oraz u mężczyzn mają własne artykuły. Tak samo depresja u nastolatków oraz depresja u seniorów. Objawy z ciała zbiera tekst o fizycznych objawach depresji, a odmiany choroby porządkuje tekst o rodzajach depresji.
Ból w klatce piersiowej lub duszność wymagają pilnej oceny medycznej, a inne dolegliwości z ciała najpierw ocenia lekarz, bo mogą mieć przyczyny somatyczne. Gdy lęk towarzyszy obniżonemu nastrojowi, pomocny jest tekst o objawach depresji lękowej. Nie zgaduj przyczyn sam.
Co zrobić z listą objawów depresji przed wizytą u lekarza?
Lista objawów depresji służy jako notatka do rozmowy z lekarzem, a nie do postawienia sobie rozpoznania. Formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza, a ocenę objawów może prowadzić także psycholog przygotowany do diagnostyki. Przebieg takiej oceny opisuje tekst o diagnozie depresji. Poniższe kroki ułatwiają przygotowanie do pierwszej rozmowy. Zacznij od notatki.
- 1Zapisz, które objawy z listy u siebie widzisz i od kiedy trwają. Dla lekarza ważne jest, czy występują niemal codziennie i czy trwają co najmniej dwa tygodnie.
- 2Dopisz, co zmieniło się w pracy, w relacjach i w codziennych obowiązkach, na przykład co zaczęło sprawiać ci trudność albo co odkładasz.
- 3Zanotuj dolegliwości z ciała i wszystkie leki, które przyjmujesz, także bez recepty, bo lekarz sprawdzi, czy przyczyną nie jest choroba somatyczna.
- 4Umów wizytę u lekarza, na przykład rodzinnego lub psychiatry, albo konsultację u psychologa. Jeśli pojawiają się myśli o śmierci, nie czekaj na termin i skorzystaj z pomocy opisanej w następnej sekcji.
- 5Jeśli chcesz wcześniej uporządkować objawy, możesz wypełnić bezpłatny test PHQ-9. To narzędzie przesiewowe i nie rozpoznaje depresji.
Co zrobić, gdy pojawiają się myśli o śmierci lub samobójstwie?
Myśli o śmierci lub samobójstwie mogą być objawem depresji, dlatego wymagają pomocy od razu, bez czekania na zaplanowaną wizytę. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład trwającej próbie, zadzwoń pod 112. Bez takiego zagrożenia możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć albo zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222.
Bliska osoba może być wsparciem, ale nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Dalsze adresy opisuje tekst o tym, gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym. Codzienne wsparcie osoby chorej opisuje tekst o tym, jak pomóc osobie z depresją.
Jak PsychoNovatis pomaga przy objawach depresji?
PsychoNovatis w Lublinie prowadzi psychoterapię depresji u dorosłych, stacjonarnie lub online, a jedno spotkanie trwa 50 minut. Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia. Wizyta jest prywatna i nie jest refundowana z NFZ. Formalne rozpoznanie medyczne depresji oraz decyzje o lekach należą do lekarza psychiatry, poza naszą placówką.
Wybór leczenia zależy od nasilenia objawów (NICE NG222), a szczegóły opisują teksty o psychoterapii depresji oraz o lekach na depresję. Jeśli rozpoznajesz u siebie objawy z listy, możesz umówić konsultację przez rezerwację online. Terapię depresji opisujemy też na osobnej stronie.
Bibliografia
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie służy do samodzielnego rozpoznawania depresji. Ocenę objawów może prowadzić psycholog przygotowany do diagnostyki, a formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza. PsychoNovatis nie prowadzi leczenia psychiatrycznego ani farmakoterapii. Przy myślach o odebraniu sobie życia nie czekaj na wizytę: w bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod 112, a bez takiego zagrożenia możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć albo zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222.
Często zadawane pytania
Jakie są pierwsze objawy depresji?
Opis WHO nie wskazuje jednego pierwszego objawu. Epizod depresyjny to obniżony nastrój albo utrata zainteresowań, które trwają większość dnia, niemal codziennie, co najmniej dwa tygodnie. Mogą im towarzyszyć zaburzenia snu, zmiany apetytu, brak energii, kłopoty z koncentracją. Jeśli rozpoznajesz takie zmiany, zgłoś się do lekarza.
Ile musi trwać obniżony nastrój, żeby mówić o depresji?
Według WHO obniżony nastrój albo utrata zainteresowań muszą trwać większość dnia, niemal codziennie, co najmniej dwa tygodnie. Czas trwania to jeden z warunków, a nie komplet kryteriów. Ocenia go lekarz razem z innymi objawami.
Czy można mieć depresję i nie czuć smutku?
Można. WHO opisuje obniżony nastrój także jako drażliwość lub poczucie pustki, a głównym objawem może być utrata zainteresowań lub przyjemności. Czy takie objawy oznaczają depresję, ocenia lekarz.
Co robi człowiek w depresji?
Na przykład osoba, której brakuje energii i przyjemności, może odkładać obowiązki, wycofywać się z kontaktów albo rzadziej odpowiadać na wiadomości. Takie zachowania mogą wynikać z objawów choroby. Przyczynę ocenia lekarz.
Od kiedy z objawami depresji zgłosić się do lekarza?
Wtedy, gdy kilka objawów utrzymuje się niemal codziennie przez co najmniej dwa tygodnie i nie słabnie mimo odpoczynku. Wcześniej, jeśli utrudniają codzienne obowiązki. Myśli o śmierci wymagają pomocy od razu, bez czekania na wizytę, tak jak opisano w osobnej sekcji.
Czym objawy depresji różnią się od kilku gorszych dni?
Kilka gorszych dni nie jest jeszcze epizodem depresyjnym. W depresji objawy obejmują kilka obszarów życia naraz i nie słabną przez co najmniej dwa tygodnie. Czy to już depresja, ocenia lekarz.
mgr Marcela Kwiecień
Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)
Prowadzę terapię par, a jako jedyna w zespole badanie ADHD metodą wywiadu DIVA-5. W pracy łączę CBT z Terapią Skoncentrowaną na Rozwiązaniach.
