Jak pomóc osobie z depresją: co mówić, co robić i kiedy szukać pomocy

Od czego zacząć, gdy bliska osoba ma depresję?

Zacznij od obecności i jednej małej, konkretnej propozycji pomocy, a leczenie zostaw specjalistom. Możesz słuchać, wyręczyć w codziennych sprawach i towarzyszyć w drodze do lekarza albo psychologa, ale nie musisz wyleczyć depresji siłą swojej troski ani zastąpić terapeuty. To nie jest Twoja porażka.

Samopoczucie w depresji potrafi zmieniać się z dnia na dzień. Ktoś, kto w poniedziałek rozmawiał z Tobą spokojnie, w czwartek może znowu nie odbierać telefonu, a to nie musi oznaczać, że Twoja pomoc nie działa. Skuteczne leczenie istnieje także przy depresji ciężkiej, więc celem nie jest wyleczenie chorego, tylko to, żeby nie został z chorobą sam i miał drogę do specjalisty.

1. 1Powiedz, co zauważasz, bez oceny i bez stawiania diagnozy.
2. 2Posłuchaj bez przerywania i bez pośpiechu w stronę pocieszeń.
3. 3Zaproponuj jedną konkretną rzecz, którą możesz zrobić w tym tygodniu.
4. 4Zachęć do rozmowy z lekarzem albo psychologiem i zaproponuj pomoc w pierwszym kroku.
5. 5Przy sygnałach myśli samobójczych zapytaj o nie wprost, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod 112.

Co mówić osobie z depresją, a czego unikać?

Pomagają zdania, które nazywają to, co widzisz, bez oczekiwania, że chory szybko poczuje się lepiej. Zdania w rodzaju „weź się w garść” żądają siły, której osoba z depresją może nie mieć, bo utrata zainteresowania i niska energia należą do objawów choroby.

Rozmowa nie musi kończyć się rozwiązaniem. Czasem celem jest pokazanie, że o depresji można mówić bez ryzyka krytyki. Wiele raniących zdań wyrasta z mitów o depresji, na przykład z przekonania, że wystarczy się zmobilizować.

PsychoLogic

Czy to lenistwo, czy już depresja?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jak pomóc w codziennych sprawach osobie z depresją?

Konkretna propozycja z terminem jest dla osoby z depresją łatwiejsza do przyjęcia niż ogólne „daj znać, jeśli czegoś potrzebujesz”. Depresja obniża energię i utrudnia koncentrację, a odpowiedź na pytanie o potrzeby wymaga planowania, na które chory może nie mieć siły.

Konkretna propozycja może dotyczyć zakupów, odebrania dziecka ze szkoły w ustalony dzień albo krótkiego spaceru o stałej godzinie. Zawiera termin i nie wymaga od chorego układania planu.

Mały gest powtarzany regularnie, na przykład krótka wiadomość bez oczekiwania odpowiedzi, przypomina choremu, że ktoś o nim pamięta.

Jak zachęcić do wizyty u specjalisty, gdy osoba odmawia?

Gdy osoba odmawia pomocy, zaproponuj jeden mały krok, na przykład wspólne znalezienie gabinetu albo pomoc w ustaleniu terminu pierwszej wizyty. Nacisk może zamknąć rozmowę, a spokojna, powtarzana oferta zostawia drzwi otwarte. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia nie czekaj na zgodę i zadzwoń pod 112.

Pierwszą wizytę ułatwia wiedza, czego się spodziewać, więc warto znać przebieg pierwszej wizyty u psychoterapeuty. Przy wyborze, do kogo iść, pomaga wiedza, czym różni się psychiatra od psychoterapeuty. Decyzje o lekach należą do psychiatry.

1. 1Wybierz spokojny moment i powiedz, że się martwisz, opisując to, co widzisz.
2. 2Zaproponuj dwa lub trzy gabinety do wyboru albo pomóż je znaleźć.
3. 3Zaoferuj pomoc w zapisaniu się na wizytę albo towarzyszenie w drodze.
4. 4Jeśli usłyszysz „nie”, wróć do tematu po kilku dniach lub tygodniach, bez powtarzania tego samego argumentu.

Co zrobić, gdy bliska osoba mówi o myślach samobójczych?

Gdy podejrzewasz myśli samobójcze, zapytaj o nie wprost, na przykład: „Czy myślisz o tym, żeby odebrać sobie życie?”. Takie pytanie nie zwiększa myśli samobójczych u dorosłych ani u młodzieży. Wysłuchaj odpowiedzi spokojnie i bez oceniania, nawet jeśli jest trudna do usłyszenia.

Rozmowa o takich myślach może je raczej zmniejszać niż zwiększać. Nie bój się tego pytania.

Pilną pomoc w kryzysie psychicznym można uzyskać różnymi drogami, zależnie od tego, jak wysokie jest zagrożenie.

1. 1Po próbie samobójczej, przy zatruciu albo utracie przytomności zadzwoń pod 112 i nie zostawiaj tej osoby samej do przyjazdu pomocy.
2. 2Gdy osoba ma plan i dostęp do środków, zadzwoń pod 112 albo, jeśli dojazd jest bezpieczny, jedźcie razem na SOR lub do izby przyjęć.
3. 3Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebna jest pilna rozmowa, możecie zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222 (dorośli) lub 116 123.
4. 4W następnych dniach pomóż zapisać się do lekarza psychiatry albo psychologa.

PsychoLogic

Jesienna chandra czy depresja sezonowa?

Jak nie wypalić się, pomagając osobie z depresją?

Pomaganie osobie z depresją męczy także pomagającego, dlatego własny odpoczynek jest częścią tej pomocy. Opiekunowie osób z depresją odczuwają znaczne obciążenie, zbliżone do umiarkowanego. To nie znaczy, że pomaganie jest złym pomysłem, tylko że trzeba też dbać o siebie.

Wyższe obciążenie notowano średnio przy ciężkiej depresji chorego i przy chorobie trwającej dłużej niż rok, ale obciążenie bywa bardzo różne, więc wnioski trzeba traktować ostrożnie.

Pomaganie zaczyna Cię przerastać, gdy pojawiają się sygnały takie jak:

• przewlekłe zmęczenie
• rosnąca drażliwość wobec codziennych obowiązków
• wycofywanie się z własnych zainteresowań

Czego nie brać do siebie, gdy chory się wycofuje?

Wycofanie albo drażliwość osoby z depresją mogą być objawami choroby, a nie oceną Twoich starań. Obniżony nastrój w depresji może mieć postać smutku, drażliwości lub pustki, a do objawów należy też utrata zainteresowania i przyjemności, więc chłodna reakcja na pomoc mówi o stanie chorego, a nie o jej wartości.

Brak podziękowania za obiad może oznaczać brak energii, a nie brak wdzięczności. Rozdzielenie objawu od intencji ułatwia wytrwanie przy wsparciu. Zmiany zachowania bywają częścią tego, jak depresja zmienia człowieka.

Do kogo zwrócić się po pomoc dla chorego i dla siebie?

Osoba z depresją może zgłosić się do lekarza rodzinnego, psychiatry, psychologa lub psychoterapeuty, a Ty jako bliski możesz poszukać rozmowy dla siebie. Rozpoznanie i decyzje o leczeniu, w tym o ewentualnych lekach, należą do lekarza, dlatego nie namawiaj chorego do brania ani odstawiania leków na własną rękę.

Pomoc ma te same podstawy, gdy chorym jest partner (depresja a związek), rodzic w starszym wieku (depresja u seniorów) albo nastolatek (depresja u nastolatków). Inne są jednak role i zakres odpowiedzialności.