Jak przebiega diagnoza depresji: kto ją stawia, kryteria i badania

Jak przebiega diagnoza depresji krok po kroku?

Diagnoza depresji to rozmowa z lekarzem o objawach, sprawdzenie, czy podobnego obrazu nie dają choroby ciała lub leki, i ocena, czy objawy spełniają kryteria epizodu depresyjnego. Gdy trzeba, lekarz zleca badania, a na końcu ustala z Tobą plan leczenia. Kolejność i zakres dobiera on sam.

Lekarz zawsze pyta też o wcześniejsze okresy wyraźnie podwyższonego nastroju albo nadmiaru energii. Dzięki temu wie, czy nie chodzi o chorobę afektywną dwubiegunową, w której depresja przeplata się z manią lub hipomanią i leczy się ją inaczej.

1. 1Wizyta u lekarza, na przykład psychiatry albo lekarza rodzinnego: opisujesz objawy, ich początek i wpływ na codzienne życie.
2. 2Wywiad: lekarz pyta o nastrój, energię, sen, apetyt, koncentrację, o podobne trudności w przeszłości i o epizody podwyższonego nastroju.
3. 3Badania i przegląd leków, jeśli są potrzebne: lekarz sprawdza, czy podobny obraz nie wynika z choroby ciała albo z przyjmowanych leków.
4. 4Ocena kryteriów: lekarz sprawdza, czy objawy spełniają kryteria epizodu depresyjnego.
5. 5Plan leczenia: lekarz ustala go z Tobą, uwzględniając nasilenie objawów.

Czy psycholog może zdiagnozować depresję?

Psycholog może ocenić objawy depresji i to, jak wpływają na życie, ale rozpoznanie medyczne stawia lekarz. Psycholog przygotowany do diagnostyki podpowie, jaki będzie kolejny krok, jednak decyzje o leczeniu, także farmakologicznym, podejmuje lekarz, na przykład psychiatra, ponieważ tylko on ma do tego uprawnienia i wiedzę medyczną.

Dlatego rozmowa z psychologiem jest oceną objawów, a nie rozpoznaniem choroby. Jeśli ocena sugeruje depresję, psycholog skieruje Cię do lekarza.

PsychoLogic

Czy to lenistwo, czy już depresja?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jakie kryteria musi spełniać rozpoznanie depresji?

Rozpoznanie depresji opiera się na okresie obniżonego nastroju albo wyraźnie zmniejszonego zainteresowania czynnościami, który trwa większość dnia, niemal codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie. Dochodzą do tego inne objawy, na przykład kłopoty z koncentracją, zmiany snu i myśli o śmierci.

Lekarz bierze pod uwagę, jak bardzo objawy utrudniają pracę, naukę i relacje. Sama lista objawów z internetu niczego nie rozstrzyga, bo podobny obraz mogą dawać inne stany: obniżony nastrój bywa częścią żałoby, wypalenia zawodowego albo zaburzeń lękowych.

Depresja ma też kilka rodzajów, które różnią się przebiegiem i nasileniem. Kod z dokumentacji medycznej wyjaśni Ci lekarz, który go wpisał.

Jakie badania zleca lekarz przed rozpoznaniem depresji?

Przed rozpoznaniem depresji lekarz może zlecić podstawowe badania, które wykluczają choroby ciała dające obniżony nastrój i spadek energii, na przykład choroby tarczycy. Pominięcie tego kroku grozi błędnym rozpoznaniem, a w efekcie niewłaściwym leczeniem. Które badania są potrzebne, lekarz ocenia na podstawie rozmowy z Tobą.

Niedoczynność tarczycy może dawać spowolnienie, spadek energii i nastrój podobny do depresyjnego, dlatego lekarz może zlecić badania krwi. Sprawdza też przyjmowane leki oraz choroby przewlekłe, bo one również wpływają na nastrój.

Depresja potrafi sama dawać objawy fizyczne, ale ból w klatce piersiowej albo duszność wymagają pilnego kontaktu z pomocą medyczną, a nie czekania na ocenę nastroju.

Co przygotować na wizytę, na której lekarz ocenia, czy to depresja?

Na wizytę przygotuj krótką oś czasu objawów, listę przyjmowanych leków i suplementów oraz informację o chorobach psychicznych w rodzinie. Taka notatka porządkuje rozmowę, bo lekarz pyta właśnie o czas trwania objawów, wcześniejsze epizody i leki. Pomoże Ci też wynik testu przesiewowego, jeśli go wypełnisz.

Dziewięciopytaniowy test przesiewowy PHQ-9 jest sygnałem do rozmowy, a nie rozpoznaniem. Jego wynik możesz pokazać lekarzowi razem z notatką, która może zawierać:

• Kiedy pojawiły się pierwsze objawy i czy narastały stopniowo, czy nagle.
• Co jest teraz trudniejsze niż wcześniej: sen, koncentracja, relacje, obowiązki.
• Czy w tym czasie wydarzyło się coś ważnego, na przykład strata bliskiej osoby, zmiana pracy albo choroba.
• Jakie leki i suplementy przyjmujesz, także te niezwiązane ze zdrowiem psychicznym.
• Czy ktoś w rodzinie chorował na depresję albo inne zaburzenie psychiczne. To nie przesądza o Twoim rozpoznaniu, ale lekarz uwzględnia tę informację.

Kiedy nie czekać na zaplanowaną wizytę?

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod 112, a przy myślach o odebraniu sobie życia w przebiegu depresji nie czekaj na zaplanowaną wizytę. Gdy nie czujesz się bezpiecznie, możesz pojechać na SOR lub do izby przyjęć, jeśli dojazd jest bezpieczny i nie jedziesz sam.

Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz rozmowy, możesz zadzwonić na całodobową linię 800 70 2222 albo na telefon zaufania 116 123. Bliska osoba może być wsparciem, ale w kryzysie psychicznym nie zastępuje pomocy profesjonalnej.

Co dzieje się po rozpoznaniu depresji?

Po rozpoznaniu depresji lekarz i pacjent wspólnie ustalają plan leczenia, który może się zmienić, jeśli poprawa przebiega inaczej, niż zakładano. Istnieje kilka opcji leczenia depresji, a ich wybór zależy od nasilenia objawów oraz od potrzeb i preferencji pacjenta, więc nie ma jednego schematu dla wszystkich.

Do opcji należą psychoterapia i leki. O ich wyborze w Twoim przypadku, w tym o ewentualnych lekach, decyduje lekarz psychiatra.