Narcystyczne zaburzenie osobowości

Czym jest narcystyczne zaburzenie osobowości

Narcystyczne zaburzenie osobowości to utrwalony wzorzec, na który składają się poczucie wyjątkowości, potrzeba podziwu i ograniczona zdolność do empatii. Pod fasadą pewności siebie znajduje się zwykle coś przeciwnego: krucha samoocena, która wymaga stałego potwierdzania z zewnątrz.

Zaczniemy od rozróżnienia, które ma znaczenie. Cechy narcystyczne ma wiele osób i nie jest to zaburzenie. O rozpoznaniu mówimy dopiero wtedy, gdy wzorzec jest sztywny, obecny od wczesnej dorosłości i prowadzi do realnego cierpienia, własnego albo w relacjach.

Nie używamy słowa „narcyz” jako etykiety. Stało się ono w ostatnich latach popularnym określeniem na każdą trudną osobę, co nie pomaga nikomu: ani osobom, które faktycznie mają to rozpoznanie, ani tym, które od nich ucierpiały.

Rodzaje narcyzmu

Opisuje się dwa odmienne obrazy. Drugi z nich jest znacznie rzadziej rozpoznawany, bo nie przypomina potocznego wyobrażenia.

• Postać wrażliwa bywa mylona z depresją, lękiem społecznym albo niską samooceną
• W obu postaciach mechanizm jest ten sam: samoocena zależna od zewnętrznego potwierdzenia

Kiedy warto umówić wizytę

Powiedzmy to uczciwie: osoby z tym rozpoznaniem rzadko zgłaszają się z jego powodu. Najczęściej powodem jest depresja, kryzys w związku, utrata pracy albo rozstanie, czyli moment, w którym dotychczasowy sposób funkcjonowania przestał działać.

• Krytyka wywołuje u Ciebie reakcję nieproporcjonalną do sytuacji: wściekłość albo załamanie na wiele dni
• Twoje relacje kończą się podobnie: od fascynacji do rozczarowania drugą osobą
• Potrzebujesz stałego potwierdzania wartości, a bez niego pojawia się pustka
• Bliscy mówią, że nie liczysz się z ich uczuciami, a Ty nie rozumiesz tych zarzutów
• Jeśli trafiłeś tu z powodu relacji z osobą o takich cechach, to również jest właściwy powód, żeby przyjść; pracujemy wtedy nad Twoimi granicami i skutkami tej relacji

Diagnoza narcystycznego zaburzenia osobowości

Tak, jest to formalne rozpoznanie, stawiane na podstawie wywiadu obejmującego całą historię życia i relacji. Rozpoznanie stawia lekarz psychiatra, często we współpracy z psychologiem.

Zacznij od konsultacji psychologicznej, nie potrzebujesz skierowania. Powiemy przy tym rzecz istotną: nie diagnozujemy osób nieobecnych. Jeśli przychodzisz z pytaniem, czy Twój partner albo rodzic ma to zaburzenie, nie postawimy takiej diagnozy zaocznie, ale możemy zająć się tym, co ta relacja robi z Tobą.

• Sprawdzamy, czy nie chodzi o epizod maniakalny albo hipomaniakalny, dają podobny obraz, a leczy się je zupełnie inaczej
• Odróżniamy zaburzenie od cech narcystycznych, które same w sobie rozpoznaniem nie są
• Bardzo często pod spodem jest depresja: i to zwykle ona wymaga leczenia w pierwszej kolejności

Leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne

Nie ma leku na narcystyczne zaburzenie osobowości. Farmakoterapia dotyczy wyłącznie objawów towarzyszących, najczęściej depresji i lęku, i decyduje o niej lekarz psychiatra.

Metodą właściwą jest psychoterapia długoterminowa: podejście psychodynamiczne, terapia schematów, terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP). Praca dotyczy tego, co znajduje się pod fasadą, wstydu i kruchej samooceny, które wymagają stałego podtrzymywania z zewnątrz.

Terapia bywa trudna i to nie jest wina pacjenta. Sama zdolność do przyjmowania informacji zwrotnej jest tu jednym z celów pracy, a nie warunkiem jej rozpoczęcia. Największą szansę daje moment kryzysu, rozstania, utraty pozycji, kiedy dotychczasowe sposoby przestają działać.

Ile może trwać terapia

To praca długoterminowa, liczona w latach. Terapie osobowości o potwierdzonej skuteczności obejmują zwykle od roku do kilku lat regularnych spotkań.

Pierwszym etapem jest zwykle leczenie tego, co przyprowadziło na wizytę, depresji, kryzysu, skutków rozstania. Właściwa praca nad wzorcem osobowości zaczyna się później i wymaga stabilnej relacji terapeutycznej. Miarą postępu jest wzrost zdolności do przyjmowania cudzej perspektywy, i to zwykle bliscy zauważają ją pierwsi.

Leczenie narcystycznego zaburzenia osobowości w Lublinie

Przyjmujemy w dwóch gabinetach w Lublinie: na Wrotkowie przy ul. Nałkowskich 213g i w Śródmieściu przy ul. Misjonarskiej 20, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–20:00.

Pierwsza wizyta to konsultacja, rozmowa o tym, z czym przychodzisz, bez konieczności nazywania problemu i bez zobowiązania do dalszych spotkań. Sesja trwa 50 minut i kosztuje 180–200 zł, w zależności od specjalistki.

W placówce nie ma stacjonarnej recepcji, sprawy organizacyjne załatwiasz telefonicznie pod numerem 690 214 130 albo przez kalendarz online.

Terapia narcystycznego zaburzenia osobowości online: czy jest możliwa i zalecana

W PsychoNovatis każda ze specjalistek prowadzi sesje online i jest to pełnoprawna terapia, a nie wersja awaryjna. Badania nad psychoterapią prowadzoną zdalnie wskazują skuteczność porównywalną ze spotkaniami w gabinecie.

Forma zdalna jest skuteczna i pozwala prowadzić pracę długoterminową. Przy tym rozpoznaniu szczególne znaczenie ma jednak regularność i stabilność kontaktu, łatwość odwoływania sesji online bywa tu realną przeszkodą. Jeśli spotkania zaczynają wypadać, potraktujemy to jako temat terapii, a nie kwestię organizacyjną.

Potrzebujesz miejsca, w którym nikt Ci nie przerwie, i stabilnego łącza. Cena jest taka sama jak za wizytę w gabinecie.