Narcystyczne zaburzenie osobowości

Czym jest narcystyczne zaburzenie osobowości

Narcystyczne zaburzenie osobowości to utrwalony wzorzec, na który składają się poczucie wyjątkowości, potrzeba podziwu i ograniczona zdolność do empatii. Pod fasadą pewności siebie znajduje się zwykle coś przeciwnego: krucha samoocena, która wymaga stałego potwierdzania z zewnątrz.

Zaczniemy od rozróżnienia, które ma znaczenie. Cechy narcystyczne ma wiele osób i nie jest to zaburzenie. O rozpoznaniu mówimy dopiero wtedy, gdy wzorzec jest sztywny, obecny od wczesnej dorosłości i prowadzi do realnego cierpienia – własnego albo w relacjach.

Nie używamy słowa „narcyz” jako etykiety. Stało się ono w ostatnich latach popularnym określeniem na każdą trudną osobę, co nie pomaga nikomu: ani osobom, które faktycznie mają to rozpoznanie, ani tym, które od nich ucierpiały.

Rodzaje narcyzmu

Opisuje się dwa odmienne obrazy. Drugi z nich jest znacznie rzadziej rozpoznawany, bo nie przypomina potocznego wyobrażenia.

• Postać wrażliwa bywa mylona z depresją, lękiem społecznym albo niską samooceną
• W obu postaciach mechanizm jest ten sam: **samoocena zależna od zewnętrznego potwierdzenia**

Kiedy warto umówić wizytę

Powiedzmy to uczciwie: osoby z tym rozpoznaniem rzadko zgłaszają się z jego powodu. Najczęściej powodem jest depresja, kryzys w związku, utrata pracy albo rozstanie – czyli moment, w którym dotychczasowy sposób funkcjonowania przestał działać.

• Krytyka wywołuje u Ciebie reakcję nieproporcjonalną do sytuacji – wściekłość albo załamanie na wiele dni
• Twoje relacje kończą się podobnie: od fascynacji do rozczarowania drugą osobą
• Potrzebujesz stałego potwierdzania wartości, a bez niego pojawia się pustka
• Bliscy mówią, że nie liczysz się z ich uczuciami, a Ty nie rozumiesz tych zarzutów
• **Jeśli trafiłeś tu z powodu relacji z osobą o takich cechach** – to również jest właściwy powód, żeby przyjść; pracujemy wtedy nad Twoimi granicami i skutkami tej relacji

Diagnoza narcystycznego zaburzenia osobowości

Tak, jest to formalne rozpoznanie, stawiane na podstawie wywiadu obejmującego całą historię życia i relacji. Rozpoznanie stawia lekarz psychiatra, często we współpracy z psychologiem.

Zacznij od konsultacji psychologicznej – nie potrzebujesz skierowania. Powiemy przy tym rzecz istotną: nie diagnozujemy osób nieobecnych. Jeśli przychodzisz z pytaniem, czy Twój partner albo rodzic ma to zaburzenie, nie postawimy takiej diagnozy zaocznie – ale możemy zająć się tym, co ta relacja robi z Tobą.

• Sprawdzamy, czy nie chodzi o epizod maniakalny albo hipomaniakalny – dają podobny obraz, a leczy się je zupełnie inaczej
• Odróżniamy zaburzenie od cech narcystycznych, które same w sobie rozpoznaniem nie są
• Bardzo często pod spodem jest depresja – i to zwykle ona wymaga leczenia w pierwszej kolejności

Leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne

Nie ma leku na narcystyczne zaburzenie osobowości. Farmakoterapia dotyczy wyłącznie objawów towarzyszących – najczęściej depresji i lęku – i decyduje o niej lekarz psychiatra.

Metodą właściwą jest psychoterapia długoterminowa: podejście psychodynamiczne, terapia schematów, terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP). Praca dotyczy tego, co znajduje się pod fasadą – wstydu i kruchej samooceny, które wymagają stałego podtrzymywania z zewnątrz.

Terapia bywa trudna i to nie jest wina pacjenta. Sama zdolność do przyjmowania informacji zwrotnej jest tu jednym z celów pracy, a nie warunkiem jej rozpoczęcia. Największą szansę daje moment kryzysu – rozstania, utraty pozycji – kiedy dotychczasowe sposoby przestają działać.

Ile może trwać terapia

To praca długoterminowa, liczona w latach. Terapie osobowości o potwierdzonej skuteczności obejmują zwykle od roku do kilku lat regularnych spotkań.

Pierwszym etapem jest zwykle leczenie tego, co przyprowadziło na wizytę – depresji, kryzysu, skutków rozstania. Właściwa praca nad wzorcem osobowości zaczyna się później i wymaga stabilnej relacji terapeutycznej. Miarą postępu jest wzrost zdolności do przyjmowania cudzej perspektywy – i to zwykle bliscy zauważają ją pierwsi.

Leczenie narcystycznego zaburzenia osobowości w Lublinie

Przyjmujemy w dwóch gabinetach w Lublinie: na Wrotkowie przy ul. Nałkowskich 213g i w Śródmieściu przy ul. Misjonarskiej 20, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–20:00.

Pierwsza wizyta to konsultacja – rozmowa o tym, z czym przychodzisz, bez konieczności nazywania problemu i bez zobowiązania do dalszych spotkań. Sesja trwa 50 minut i kosztuje 180–200 zł, w zależności od specjalistki.

W placówce nie ma stacjonarnej recepcji – sprawy organizacyjne załatwiasz telefonicznie pod numerem 690 214 130 albo przez kalendarz online.

Terapia narcystycznego zaburzenia osobowości online – czy jest możliwa i zalecana

W PsychoNovatis każda ze specjalistek prowadzi sesje online i jest to pełnoprawna terapia, a nie wersja awaryjna. Badania nad psychoterapią prowadzoną zdalnie wskazują skuteczność porównywalną ze spotkaniami w gabinecie.

Forma zdalna jest skuteczna i pozwala prowadzić pracę długoterminową. Przy tym rozpoznaniu szczególne znaczenie ma jednak regularność i stabilność kontaktu – łatwość odwoływania sesji online bywa tu realną przeszkodą. Jeśli spotkania zaczynają wypadać, potraktujemy to jako temat terapii, a nie kwestię organizacyjną.

Potrzebujesz miejsca, w którym nikt Ci nie przerwie, i stabilnego łącza. Cena jest taka sama jak za wizytę w gabinecie.