Perfekcjonizm (osobowość anankastyczna)

Czym jest perfekcjonizm

Perfekcjonizm nie jest zaburzeniem – nie ma go w klasyfikacjach chorób. Jest cechą, która w umiarkowanym nasileniu bywa atutem, a w silnym staje się źródłem przewlekłego napięcia, prokrastynacji i wypalenia.

Granica przebiega w jednym miejscu: czy wysokie standardy Ci służą, czy Tobą rządzą. Zdrowa ambicja pozwala cieszyć się osiągnięciem. Perfekcjonizm kliniczny sprawia, że sukces przynosi ulgę na godzinę, a błąd – wstyd na tygodnie.

Nie pracujemy nad obniżeniem Twoich standardów. Pracujemy nad tym, żeby przestały kosztować Cię zdrowie.

Co może powodować perfekcjonizm

Perfekcjonizm rzadko bierze się z próżni. Najczęściej jest wyuczoną strategią przetrwania – kiedyś skuteczną, dziś zbyt kosztowną.

• Warunkowa akceptacja w dzieciństwie – uwaga i pochwała przychodziły za wyniki, nie za samo bycie
• Krytyczny rodzic lub nauczyciel, którego głos został w środku jako stały komentator
• Rola „tego zdolnego” – raz zdobyta, wymagała ciągłego potwierdzania
• Środowisko o wysokiej presji: rywalizacyjna szkoła, korporacja, sport wyczynowy
• Perfekcjonizm jako obrona przed wstydem – dopóki wszystko jest bez zarzutu, nikt mnie nie przyłapie

Kiedy warto umówić wizytę

Wtedy, gdy dążenie do doskonałości zaczyna przynosić odwrotny skutek – mniej zrobionych rzeczy, mniej satysfakcji, więcej napięcia.

• Odkładasz zadania, bo boisz się, że nie zrobisz ich wystarczająco dobrze
• Poprawiasz w nieskończoność i nie potrafisz uznać czegoś za skończone
• Sukces nie cieszy – najwyżej przynosi chwilową ulgę, po której pojawia się kolejny cel
• Boisz się oceny na tyle, że unikasz nowych wyzwań albo pokazywania swojej pracy
• Napięcie odbija się na ciele: bezsenność, bóle głowy, ciągłe zmęczenie

Diagnoza – czy perfekcjonizm się diagnozuje

Nie stawia się rozpoznania „perfekcjonizm” – to cecha, a nie jednostka chorobowa. Diagnozuje się natomiast to, co zdążył wywołać, i to jest realny cel pierwszej wizyty.

Zacznij od konsultacji psychologicznej – nie potrzebujesz skierowania. Sprawdzamy, jak wysoko sięga nasilenie i czy nie doszło już do depresji, zaburzenia lękowego, wypalenia albo zaburzeń odżywiania, w których perfekcjonizm jest częstym podłożem.

• Ustalamy obszary, w których perfekcjonizm działa: praca, wygląd, relacje, rodzicielstwo
• Odróżniamy perfekcjonizm od zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego i od osobowości anankastycznej – to inne rozpoznania i inna praca
• Pomocne bywają kwestionariusze mierzące nasilenie perfekcjonizmu; służą do oceny, nie do etykietowania

Leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne

Perfekcjonizmu nie leczy się farmakologicznie – nie ma leku na cechę osobowości i nikt takiego nie zaproponuje. Leki bywają potrzebne wtedy, gdy doszło już do depresji albo nasilonego lęku; decyduje o tym lekarz psychiatra.

Metodą z wyboru jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Pracujemy nad przekonaniami typu „wartość zależy od wyniku”, nad samokrytycznym głosem wewnętrznym i nad zachowaniami, które perfekcjonizm podtrzymują: sprawdzaniem, poprawianiem, odkładaniem.

Ważnym elementem są eksperymenty behawioralne – zaplanowane próby zrobienia czegoś „wystarczająco dobrze” i sprawdzenia, co się naprawdę stanie. Zwykle nie dzieje się nic z tego, czego się obawiasz, i to jest najmocniejszy argument.

Ile może trwać terapia

Gdy perfekcjonizm dotyczy jednego obszaru – najczęściej pracy – wyraźną zmianę widać zwykle w kilkunastu spotkaniach.

Gdy jest wpleciony w sposób myślenia o sobie od dzieciństwa, praca trwa dłużej, bo zmienia się nie nawyk, lecz przekonanie o własnej wartości. Miarą postępu nie jest zniknięcie wysokich standardów, tylko możliwość ich świadomego wyłączenia wtedy, gdy nie są potrzebne.

Leczenie perfekcjonizmu w Lublinie

Przyjmujemy w dwóch gabinetach w Lublinie: na Wrotkowie przy ul. Nałkowskich 213g i w Śródmieściu przy ul. Misjonarskiej 20, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–20:00.

Pierwsza wizyta to konsultacja – rozmowa o tym, z czym przychodzisz, bez konieczności nazywania problemu i bez zobowiązania do dalszych spotkań. Sesja trwa 50 minut i kosztuje 180–200 zł, w zależności od specjalistki.

W placówce nie ma stacjonarnej recepcji – sprawy organizacyjne załatwiasz telefonicznie pod numerem 690 214 130 albo przez kalendarz online.

Terapia perfekcjonizmu online – czy jest możliwa i zalecana

W PsychoNovatis każda ze specjalistek prowadzi sesje online i jest to pełnoprawna terapia, a nie wersja awaryjna. Badania nad psychoterapią prowadzoną zdalnie wskazują skuteczność porównywalną ze spotkaniami w gabinecie.

Forma zdalna sprawdza się tu bardzo dobrze – wśród naszych pacjentów z tym problemem znaczną część stanowią osoby o dużym obciążeniu pracą, dla których sesja bez dojazdu jest realną różnicą między terapią a jej odkładaniem. Uwaga praktyczna: sesja online też zasługuje na osobne 50 minut – nie między spotkaniami, z wyciszonym telefonem.

Potrzebujesz miejsca, w którym nikt Ci nie przerwie, i stabilnego łącza. Cena jest taka sama jak za wizytę w gabinecie.