Rodzaje depresji: przebieg, stopnie nasilenia i kody ICD

Jakie są rodzaje depresji?

Depresję opisuje się w trzech niezależnych wymiarach: rodzajem (przebiegiem i postacią), stopniem nasilenia oraz okolicznościami lub obrazem objawów. Ta sama osoba może mieć depresję nawracającą, w obecnym epizodzie umiarkowaną. Jeśli epizod zaczął się po porodzie, dochodzi trzeci opis. Tabela zestawia wymiary z pytaniami, które za nimi stoją.

Czym rodzaj różni się od stopnia i czy depresja ma stopnie?

Rodzaj depresji odpowiada na pytanie, jaką postać ma depresja, a stopień na pytanie, jak bardzo nasilone są objawy w obecnym epizodzie: łagodnie, umiarkowanie albo ciężko. Ten sam rodzaj depresji może mieć różny stopień u różnych osób i u tej samej osoby w różnym czasie. Liczy się obecny epizod.

Nasilenie epizodu opisują w ICD-10 i ICD-11 trzy słowa: łagodny, umiarkowany, ciężki. Numerowane stopnie, na przykład „depresja 2 stopnia” albo „depresja 4 stopnia”, spotkasz w internecie jako określenia potoczne. W kodach ICD ich nie ma, więc dokument z takim określeniem omów z lekarzem, który go wystawił.

Stopień nie jest etapem, przez który depresja musi przejść po kolei. Opisuje obecny stan konkretnego epizodu. Depresja umiarkowana to ten sam rodzaj depresji co ciężka, tylko mniej nasilony.

PsychoLogic

Jesienna chandra czy depresja sezonowa?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Epizod pojedynczy a nawracająca: czym się różnią?

Epizod depresyjny pojedynczy to dotychczas jedyny okres depresji w historii życia, a depresja nawracająca to co najmniej dwa takie okresy, między którymi było kilka miesięcy bez istotnych zaburzeń nastroju. Kolejny epizod po remisji zmienia rozpoznanie z pojedynczego na nawracające, nawet jeśli minęły lata.

Jeden epizod depresyjny nie przesądza, że będą następne. Według przeglądu Härter i Schneider (2025) po pierwszym epizodzie depresyjnym u 55 do 65 procent pacjentów pojawiają się w życiu kolejne fazy depresji, a ryzyko nawrotu rośnie z każdym kolejnym epizodem.

Lekarz ocenia przed ustaleniem przebiegu depresji historię epizodów podwyższonego nastroju, a o chorobie afektywnej dwubiegunowej pisze osobny tekst.

Jakie są stopnie nasilenia i czym się różnią?

Stopień nasilenia epizodu depresyjnego to łagodny, umiarkowany albo ciężki, niezależnie od tego, czy depresja jest pojedyncza, czy nawracająca. ICD-11 mocniej opiera ocenę nasilenia na sile objawów i wpływie na funkcjonowanie, ale w żadnej z klasyfikacji sama liczba objawów nie jest pełną oceną. Tabela pokazuje progi liczby objawów z ICD-10 i opis funkcjonowania.

Objawy podstawowe to obniżony nastrój, utrata zainteresowań i zmniejszona energia. Liczba objawów to jeden z warunków rozpoznania, nie komplet kryteriów, i ocenia ją lekarz.

Epizod depresyjny w ICD-11 wymaga co najmniej pięciu objawów, w tym co najmniej jednego z grupy objawów afektywnych, utrzymujących się przez większą część dnia, niemal codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie. Objawy psychotyczne, czyli urojenia lub omamy, ICD-10 łączy z epizodem ciężkim, a ICD-11 pozwala dopisać je także do umiarkowanego. Takie objawy wymagają oceny lekarza.

Jaki kod ma depresja w ICD-10 i ICD-11?

Depresja ma w ICD-10 kody F32 i F33, a w ICD-11 kody od 6A70 do 6A73. F32 to epizod depresyjny, F33 depresja nawracająca. W ICD-11 6A70 to epizod pojedynczy, a 6A71 depresja nawracająca. ICD-11 obowiązuje międzynarodowo od 1 stycznia 2022 roku, ale w Polsce trwa dopiero jej wdrażanie, więc w dokumentach nadal widać kody ICD-10.

Tabela zestawia kody obok siebie, ale kryteria rozpoznania w obu klasyfikacjach się różnią, więc ten sam stan nie musi dostać odpowiadających sobie kodów. Kod na zwolnieniu nie jest pełnym opisem stanu zdrowia ani wyrokiem, tylko skrótem, który lekarz wpisuje do dokumentacji. Jego znaczenie omów z lekarzem, który go wpisał.

Dystymia ma kod F34.1 w ICD-10 i 6A72 w ICD-11, a mieszane zaburzenie depresyjno-lękowe F41.2 i 6A73. W ICD-11 do epizodu można dopisać kwalifikatory, które mogą występować razem: nasilone objawy lęku (6A80.0), napady paniki (6A80.1), objawy utrzymujące się co najmniej dwa lata (6A80.2), melancholię (6A80.3) i wzorzec sezonowy (6A80.4).

PsychoLogic

Czy to lenistwo, czy już depresja?

Które nazwy depresji są rozpoznaniami, a które tylko opisami?

Do rozpoznań związanych z depresją w ICD-11 należą między innymi pojedynczy epizod depresyjny i depresja nawracająca, a wiele nazw używanych w rozmowie to tylko opisy przebiegu, obrazu objawów albo okoliczności. Nazwy depresja kliniczna, wysokofunkcjonująca, maskowana, endogenna albo reaktywna nie są jednostkami z żadnej klasyfikacji. Czytelnik spotyka je w internecie i w rozmowach, ale nie zastępują rozpoznania.

Depresja kliniczna w rozmowie zwykle oznacza depresję na tyle nasiloną, że wymaga leczenia, w odróżnieniu od złego dnia czy chwilowego smutku. Samo to określenie nie mówi, jaki to rodzaj depresji. Nie podaje też stopnia, więc nie zastępuje oceny lekarza.

Które rodzaje depresji zależą od okoliczności?

Część rodzajów depresji nazywa się od okoliczności, w których objawy się pojawiają: po porodzie, w ciąży, o określonej porze roku albo w okresie dojrzewania. Poniżej każdy z nich w jednym zdaniu, z odsyłaczem do osobnego tekstu. Okoliczności opisują, kiedy pojawiły się objawy depresji, ale same nie ustalają jej przyczyny ani nie zastępują oceny lekarza.

Osobne teksty dotyczą też depresji u kobiet, u mężczyzn i u seniorów.

• Depresja poporodowa zaczyna się po porodzie lub w okresie okołoporodowym.
• Depresja w ciąży pojawia się w trakcie ciąży i wymaga oceny lekarskiej.
• Depresja sezonowa to wzorzec nawracających epizodów o podobnej porze roku.
• Depresja u nastolatków może objawiać się drażliwością i wycofaniem zamiast jawnego smutku.

Jakie rodzaje wyróżnia obraz objawów albo przebieg?

Inne rodzaje depresji wyróżnia to, które objawy dominują albo jak przebiega leczenie: depresja atypowa, psychotyczna, lękowa albo lekooporna. Poniżej każdy z nich w jednym zdaniu, z odsyłaczem do osobnego tekstu. Opis nie służy do rozpoznawania u siebie, bo rodzaj depresji ustala lekarz.

• Depresja atypowa to depresja ze zwiększonym apetytem i nadmierną sennością zamiast ich spadku.
• Depresja psychotyczna to epizod z urojeniami lub omamami.
• Depresja z lękiem ma w ICD-11 własny kwalifikator, a mieszane zaburzenie depresyjno-lękowe to osobne rozpoznanie, nie pełny epizod depresyjny z lękiem.
• O depresji lekoopornej, czyli o dalszych krokach, gdy leki nie pomagają, pisze osobny tekst.

Kto ustala rodzaj i stopień depresji i od czego zacząć?

Rodzaj i stopień depresji ustala lekarz na podstawie wywiadu klinicznego i po wykluczeniu innych przyczyn obniżonego nastroju. Ocenę objawów może prowadzić też psycholog przygotowany do diagnostyki, ale formalne rozpoznanie medyczne należy do lekarza. Jak przebiega diagnoza depresji, opisuje osobny tekst.

Nie musisz znać rodzaju ani stopnia depresji przed wizytą. Opisz, co czujesz. Powiedz, od kiedy to trwa i jak utrudnia codzienne funkcjonowanie. Krótki test przesiewowy PHQ-9 może być punktem wyjścia do rozmowy, ale nie rozpoznaje depresji. W PsychoNovatis prowadzimy psychoterapię w Lublinie i online dla dorosłych oraz młodzieży od 15. roku życia, a o lekach decyduje lekarz spoza naszej placówki.

Przy myślach samobójczych z bezpośrednim zagrożeniem życia zadzwoń pod 112 i nie jedź samodzielnie. Gdy takiego stanu nie ma, możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego, jeśli dojazd jest bezpieczny. Gdy życie nie jest zagrożone, a potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod bezpłatny, całodobowy numer 800 70 2222. Szczegóły opisuje tekst o kryzysie psychicznym.