Terapia rodzinna: na czym polega i kiedy ma sens

Na czym polega terapia rodzinna?

Terapia rodzinna wyrasta z myślenia systemowego: rodzina to układ powiązanych osób, w którym zmiana u jednej pociąga zmianę u pozostałych. Objaw, czyli wagary, zaburzenie odżywiania albo wybuchy złości, rozumie się nie jako wadę jednostki, lecz jako element wzorca, który cały układ podtrzymuje bez świadomości.

Nie jest to szukanie winnych. Wręcz przeciwnie: jednym z pierwszych zadań terapeuty jest zdjęcie z rodziny pytania „kto zawinił”, bo ono zwykle blokuje jakąkolwiek zmianę. Fundamenty tego podejścia zbudowali Salvador Minuchin oraz Murray Bowen.

Praktyczna konsekwencja: „pacjentem” nie jest osoba z objawem, tylko relacje. Dlatego na sesje przychodzi więcej osób, nawet jeśli tylko jedna ma diagnozę.

Kiedy terapia rodzinna ma sens?

Terapia rodzinna ma najmocniejsze zastosowanie tam, gdzie objaw dotyczy dziecka lub nastolatka. Praca z samym nastolatkiem bywa mało skuteczna, jeśli wraca on codziennie do niezmienionego układu. Wytyczne NICE NG69 stawiają terapię rodzinną skoncentrowaną na anoreksji na pierwszym miejscu u dzieci oraz młodzieży. Pozostałe typowe wskazania:

• powtarzające się konflikty, w których każdy zna swoją rolę, a przebieg awantury da się przewidzieć co do zdania
• trudności po rozwodzie: ustalanie zasad opieki oraz komunikacja między dwoma domami
• przewlekła choroba albo niepełnosprawność w rodzinie, gdy cały system organizuje się wokół opieki
• trudne zmiany: śmierć bliskiego, przeprowadzka, utrata pracy, rekonstrukcja rodziny

PsychoLogic

Czy czujesz niepokój nawet wtedy, gdy nic się nie dzieje?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Kiedy terapia rodzinna nie jest właściwą formą?

Terapia rodzinna nie jest właściwą formą przy przemocy w rodzinie. Wspólne sesje są wtedy niebezpieczne, bo priorytetem jest bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy, a nie poprawa komunikacji. Ta sama zasada obowiązuje w każdym podejściu systemowym. Jeśli w domu jest przemoc, zacznij od telefonu Niebieskiej Linii: 800 120 002.

Gdy jedna osoba wymaga pilnego leczenia indywidualnego, na przykład przy ciężkiej depresji, aktywnym uzależnieniu albo zagrożeniu życia. Wtedy najpierw stabilizacja, potem praca z rodziną.

Gdy udział jest wymuszony. Terapia rodzinna prowadzona z osobą przymuszoną zwykle utrwala jej opór zamiast go zmniejszać.

Jak wygląda terapia rodzinna w praktyce?

Terapia rodzinna toczy się rzadziej niż indywidualna, co 2 albo 3 tygodnie, za to jej sesje są dłuższe. Skład bywa zmienny: raz cała rodzina, raz sami rodzice, raz podsystem, którego dotyczy temat. Terapeuta nie rozsądza sporów. Jego zadaniem jest pokazać wzorzec, a nie przyznać komuś rację.

Wzorzec pokazuje się na konkretach: kto reaguje na kogo, w którym momencie rozmowa zawsze się urywa, jaką funkcję pełni objaw w tym układzie.

Częstym narzędziem jest odtworzenie ostatniej kłótni zamiast rozmowy o kłótniach w ogóle. Bywa też genogram, czyli mapa rodziny obejmująca 3 pokolenia.

Czas trwania jest zwykle krótszy niż w terapii indywidualnej. Często wystarcza kilkanaście spotkań rozłożonych na kilka miesięcy.

Czym terapia rodzinna różni się od terapii par?

Terapia par pracuje z dwiema osobami i z ich relacją. Terapia rodzinna obejmuje więcej osób i co najmniej 2 pokolenia. Przedmiotem pracy są także role oraz granice między nimi. Różnica nie polega na liczbie krzeseł, tylko na tym, co uznaje się za przedmiot pracy.

W praktyce bywa i tak, że rodzina zaczyna od terapii rodzinnej, a kończy na terapii pary rodziców, gdy okazuje się, że objaw dziecka był w dużej mierze reakcją na napięcie między dorosłymi.

Jeśli problem dotyczy wyłącznie relacji dwóch osób dorosłych, właściwym adresem jest terapia par.

Czy prowadzimy terapię rodzinną?

Tak, terapię rodzinną prowadzimy. Prowadzi ją Magdalena Pliżga-Szwajgier, stacjonarnie w Lublinie oraz online. Spotkanie trwa 50 minut i kosztuje 280 złotych, tyle samo co sesja pary, bo pracuje się w nim z kilkoma osobami naraz.

Na pierwsze spotkanie nie musi przyjść cała rodzina, zaczynamy od tego, kto jest gotowy. Jeżeli okaże się, że problem dotyczy przede wszystkim relacji dwojga dorosłych, możemy zaproponować terapię par.

Terapia rodzinna: najważniejsze w skrócie

Terapia rodzinna pracuje z wzorcem, a nie z winnym, i traktuje objaw jednej osoby jako element układu. Najmocniejsze zastosowanie ma przy problemach dziecka lub nastolatka. Nie jest właściwą formą przy przemocy ani wtedy, gdy ktoś wymaga pilnego leczenia indywidualnego. U nas jej nie znajdziesz.

Najmocniejsze zastosowanie: problemy dziecka lub nastolatka, konflikty po rozwodzie, choroba w rodzinie.

Nie jest właściwą formą przy przemocy ani gdy ktoś wymaga pilnego leczenia indywidualnego.

Nie prowadzimy jej u nas, szukaj terapeutów po szkoleniu systemowym.