Nastolatek nie chce iść na terapię: co wtedy zrobić

Dlaczego nastolatek nie chce iść na terapię?

Nastolatek odmawia terapii najczęściej nie z niechęci do pomocy, tylko dlatego, że w jego wyobrażeniu terapia oznacza utratę kontroli. Do tego dochodzi przyznanie przed sobą samym, że jest „z nim coś nie tak”, oraz ryzyko, że wszystko, co powie w gabinecie, trafi potem do rodzica.

Wstyd jest powodem drugim. W wieku, w którym najważniejsze jest nie odstawać, etykieta „chodzę do psychologa” bywa odbierana jako dowód wybrakowania. Tym mocniej, gdy w domu padały żartobliwe uwagi o „wariatach”.

Doświadczenie bezradności jest trzecim powodem: „już próbowałem mówić i nic z tego nie wyszło”. Jeśli wcześniejsze próby rozmowy kończyły się bagatelizowaniem, propozycja terapii brzmi jak kolejna wersja tego samego.

Czwarty, rzadziej nazywany: nastolatek boi się, że terapia go zmieni tak, że straci to, co uważa za siebie.

Zanim namówisz nastolatka na cokolwiek, sam możesz przyjść na konsultację psychologiczną i ustalić, co dalej.

Czego nie robić, gdy nastolatek odmawia terapii?

Gdy nastolatek odmawia terapii, cztery ruchy rodzica zamykają temat na miesiące: ultimatum, szukanie informacji za plecami, obietnice bez pokrycia, przedstawianie terapii jako kary. Wymuszone przyjście na pierwszą sesję kończy się zwykle milczeniem przez 50 minut i przekonaniem, że to nie działa. Po kolei:

• nie stawiaj ultimatum („albo terapia, albo koniec z wyjściami”)
• nie idź za jego plecami po informacje o nim, bo zwykle się dowiaduje i traci zaufanie potrzebne później
• nie obiecuj, że terapeuta „ci wszystko powie”, bo to nieprawda i kładzie proces przed startem
• nie przedstawiaj terapii jako kary za zachowanie, bo skojarzy się z konsekwencją zamiast z pomocą

PsychoLogic

Lęk przed szkołą. Jak wspierać dzieci i nastolatków?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co zwiększa szansę, że nastolatek pójdzie na terapię?

Szansę na terapię zwiększa oddanie nastolatkowi wpływu na jej warunki, bo odmawiając, broni on najczęściej poczucia sprawczości. Każdy realny wybór to poczucie zwraca: terapeuta spośród 2 albo 3 osób, forma spotkania w gabinecie albo online, godzina dopasowana do planu lekcji. Pięć rzeczy, które działają:

• oddaj wybór tam, gdzie to możliwe: osoba terapeuty, gabinet albo online, termin
• zaproponuj umowę na próbę: 3 spotkania, po których to on decyduje, czy kontynuować
• nazwij cel z jego perspektywy: nie „żebyś się leczył”, tylko „żeby przestało być tak ciężko z tym spaniem”
• powiedz wprost o poufności: co mówi, zostaje między nim a terapeutką, poza sytuacjami zagrożenia życia
• daj czas na decyzję, bo postawione pytanie i tydzień ciszy działają lepiej niż codzienne wracanie do tematu

Co zrobić, gdy nastolatek nadal odmawia terapii?

Jeśli nastolatek mimo wszystko odmawia terapii, umów konsultację dla siebie. Nie jest to gorszy wariant ani pocieszenie, tylko często najskuteczniejszy pierwszy krok. Zmiana sposobu reagowania w domu zmienia sytuację nastolatka nawet wtedy, gdy on sam nigdy nie wejdzie do gabinetu.

Na takiej konsultacji ustala się dwie rzeczy: jak rozmawiać, żeby nie zamykać drzwi, oraz co możesz zmienić w codziennym funkcjonowaniu domu. Sam nastolatek ma zresztą własny numer, pod który może zadzwonić bez niczyjej zgody: Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, 116 111, czynny całą dobę.

Wielu nastolatków zgadza się na terapię kilka miesięcy później, często wtedy, gdy przestaje być ona przedmiotem walki. Rodzic ma też własny bezpłatny numer: 800 100 100, prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.

Kiedy zgoda nastolatka na terapię przestaje być warunkiem?

Zgoda nastolatka na terapię przestaje być warunkiem wtedy, gdy pojawia się zagrożenie życia lub zdrowia. Chodzi o wypowiedzi o odebraniu sobie życia, samookaleczenia, gwałtowne pogorszenie stanu, odmowę jedzenia. Wtedy nie prowadzi się negocjacji. Dzwonisz pod 112 albo jedziesz na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Jest to trudne, bo bywa odbierane jako złamanie zaufania. Bezpieczeństwo jest jednak warunkiem wszystkiego innego, a relację da się odbudować później.

Jak prowadzimy terapię młodzieży?

Psychoterapię młodzieży prowadzimy od 15. roku życia, a nastolatek ma u nas prawo do poufności, o którym mówimy otwarcie na starcie. Do rozpoczęcia terapii osoby niepełnoletniej potrzebna jest zgoda rodzica lub opiekuna prawnego. Pierwsze spotkanie odbywa się z rodzicami. Dalsza praca opiera się już na relacji z nastolatkiem.

Jeśli Twój nastolatek odmawia, umów konsultację dla siebie. To pełnoprawny pierwszy krok, nie namiastka. Na pierwszym spotkaniu ustalamy, co zrobić, żeby drugie w ogóle się odbyło.

Nastolatek nie chce terapii: najważniejsze w skrócie

Odmowa terapii u nastolatka dotyczy najczęściej utraty kontroli oraz wstydu, a nie samej pomocy. Ultimatum i presja kosztują więcej, niż dają. Działa oddanie wyboru, umowa na 3 spotkania i jasne postawienie sprawy poufności. Gdy nastolatek odmawia, konsultacja dla rodzica jest realnym pierwszym krokiem.

Ultimatum i presja kosztują więcej, niż dają.

Działa oddanie wyboru, umowa na próbę i jasne postawienie sprawy poufności.

Gdy nastolatek odmawia, konsultacja dla rodzica jest realnym pierwszym krokiem, a przy zagrożeniu życia zgoda przestaje być warunkiem.