Kiedy nastolatek potrzebuje psychologa? Sygnały i pierwsze kroki

Kiedy nastolatek potrzebuje psychologa, a kiedy to dorastanie?

Zmiany nastroju bywają według NHS częścią zwykłego zachowania nastolatków, ale warto wiedzieć, kiedy mogą być sygnałem poważniejszego problemu. NHS zaznacza, że rodzicom trudno czasem odróżnić zachowanie typowe dla wieku od czegoś poważniejszego. W razie obaw proponuje porozmawiać z nastolatkiem o swoich zmartwieniach i zasięgnąć porady lekarza.

Według NHS przy podejrzeniu depresji ważna jest wczesna pomoc: im dłużej to trwa, tym bardziej prawdopodobne, że zakłóci życie dziecka i przerodzi się w problem długotrwały. Według szacunków WHO dla świata co siódma osoba w wieku od 10 do 19 lat ma zaburzenie psychiczne. Takie stany są w dużej mierze nierozpoznane i nieleczone.

Informacje w tym tekście nie służą do rozpoznawania zaburzeń. Ocenę objawów prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki, a rozpoznanie medyczne należy do lekarza.

Jakie sygnały u nastolatka mogą oznaczać poważniejszy problem?

Sygnały poważniejszego problemu u nastolatka opisuje NHS w czterech obszarach: depresji, zaburzeń odżywiania, samookaleczeń i używania narkotyków. Według NHS warto je znać, bo rodzicom trudno czasem ocenić, czy nastolatek po prostu zachowuje się jak nastolatek. Ten tekst nie jest testem i nie służy do rozpoznawania.

Depresję opisuje tekst o depresji u nastolatków, samookaleczenia osobny tekst o samookaleczeniach u nastolatków, a lęk przed szkołą tekst o lęku szkolnym. Zaburzenia odżywiania opisuje tekst o rodzajach zaburzeń odżywiania. Wśród sygnałów używania narkotyków NHS wymienia utratę zainteresowania hobby i sportem oraz dramatyczne zmiany zachowania. W razie obaw o zdrowie nastolatka NHS proponuje rozmowę z lekarzem.

PsychoLogic

Lęk przed szkołą. Jak wspierać dzieci i nastolatków?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co zrobić, gdy nastolatek mówi o odebraniu sobie życia?

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia nastolatka, na przykład podczas próby samobójczej, zatrucia albo utraty przytomności, dzwoń pod 112. Nie czekaj na termin wizyty i nie wieź go samodzielnie na SOR. Gdy nastolatek mówi o odebraniu sobie życia, ale zagrożenia bezpośredniego nie ma, możecie zadzwonić na całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

Telefon 116 111 prowadzi Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Możecie też zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222. Gdy zagrożenia życia nie ma, a dojazd jest bezpieczny, możecie też pojechać razem do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego lub na SOR; nie wysyłaj nastolatka samego.

Szersze omówienie, gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym, znajdziesz w osobnym tekście.

Jak rozmawiać z nastolatkiem, który nic nie mówi?

Według NHS, rozmawiając z nastolatkiem o trudnościach, nie należy oceniać go z góry ani zakładać, że wiadomo, co jest nie tak. Zamiast pytać „Czy ktoś Ci dokucza?”, NHS proponuje powiedzieć na przykład: „Martwię się o Ciebie. Nie wyglądasz na siebie i zastanawiam się, co się dzieje. Czy mogę w czymś pomóc?”.

Pytania otwarte, takie jak „Jak się masz?” albo „Jak minął dzień?”, pomagają według NHS mówić o uczuciach. Ciągłe bezpośrednie wypytywanie może wywołać poczucie zagrożenia. Jeśli nastolatek odmawia rozmowy, otwórz inne kanały komunikacji. Powiedz otwarcie, że się martwisz, i daj znać, że będziesz obok, gdy zechce porozmawiać. Pozwól mu wybrać, gdzie szuka pomocy: u lekarza, u zaprzyjaźnionej osoby dorosłej albo u doradcy szkolnego. Nie obwiniaj siebie.

Nastolatki często wyładowują złość na osobach, które najbardziej kochają i którym ufają. Nie robią tego z nienawiści. Według NHS czują się zdezorientowane. NHS radzi też nie obwiniać siebie za problemy nastolatka i nie brać jego reakcji do siebie.

Co zrobić, gdy nastolatek odmawia pójścia do psychologa, opisuje osobny tekst o tym, co zrobić, gdy nastolatek nie chce terapii.

Co obciąża nastolatków i co ich chroni według WHO?

WHO wymienia wśród obciążeń nastolatków trudne doświadczenia i presję rówieśników. Wymienia też poszukiwanie tożsamości, wpływ mediów i norm płciowych, sytuację w domu oraz relacje z rówieśnikami. Na liście są przemoc (zwłaszcza seksualna), zastraszanie, surowe wychowanie i trudności materialne. Im więcej czynników ryzyka, tym większy może być ich wpływ.

Do czynników ochronnych WHO zalicza zdrowy sen i regularną aktywność fizyczną. Zalicza też umiejętności radzenia sobie z trudnościami oraz zarządzania emocjami. Chronią także wspierające rodziny i szkoły. Chronią również wspierające społeczności. WHO podkreśla, że potrzeby nastolatków trzeba zaspokajać wcześnie, a opieka powinna preferować podejścia niefarmakologiczne.

Jaka jest rola rodzica w terapii nastolatka?

Specjaliści leczący dziecko lub nastolatka z depresją powinni według NICE zbudować wspierającą, opartą na współpracy relację z nim i z jego rodziną lub opiekunami. Wytyczne zalecają też angażować dziecko oraz rodziców lub opiekunów w decyzje o leczeniu tak, by mogli wyrazić świadomą zgodę przed jego rozpoczęciem.

Specjaliści powinni według NICE zawsze pytać dziecko z depresją wprost o alkohol i narkotyki. Powinni pytać też o zastraszanie lub nadużycia. Pytania dotyczą również samookaleczeń i myśli samobójczych. Młoda osoba powinna mieć możliwość rozmowy o tych sprawach najpierw w prywatności. Pracę z całą rodziną opisuje osobny tekst o terapii rodzinnej.

Gdzie w Lublinie zacząć terapię nastolatka?

PsychoNovatis prowadzi psychoterapię nastolatków od 15 lat w gabinetach w Lublinie oraz online. Terapia młodzieży, nazywana też psychoterapią młodzieży, to regularne spotkania nastolatka z psychoterapeutą, na których pracuje nad swoimi trudnościami. Sesja trwa 50 minut. Wizyta jest prywatna i nie jest refundowana z NFZ. Nie przyjmujemy dzieci poniżej 15 lat.

Rozpoczęcie terapii osoby niepełnoletniej wymaga zgody rodzica albo opiekuna prawnego, którą odbieramy przed pierwszą sesją. Nie wystawiamy recept ani zwolnień lekarskich. Rozpoznanie medyczne oraz decyzje o lekach należą do lekarza.

Informacje o bezpłatnej pomocy w Lublinie, także dla dziecka poniżej 15 lat, zebraliśmy w osobnym tekście. Przebieg pierwszego spotkania opisuje tekst o pierwszej wizycie u psychoterapeuty, a kryteria wyboru specjalisty tekst o tym, jak wybrać psychoterapeutę.