Zaburzenia odżywiania, objawy, rodzaje i gdzie szukać leczenia

Trzy najczęstsze postaci

Anoreksja, ograniczanie przyjmowania pokarmu prowadzące do znacznego niedoboru masy ciała, z intensywnym lękiem przed przytyciem i zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Charakterystyczne jest to, że lęk nie maleje wraz ze spadkiem wagi, tylko rośnie.

Bulimia, nawracające epizody objadania się z poczuciem utraty kontroli, po których następują zachowania kompensacyjne: prowokowanie wymiotów, środki przeczyszczające, głodówki, wyczerpujące ćwiczenia. Masa ciała bywa prawidłowa, dlatego bulimia często pozostaje niezauważona przez lata.

Zaburzenie z napadami objadania się, epizody objadania bez zachowań kompensacyjnych, z silnym wstydem i poczuciem winy. Najczęstsze z tej trójki i najrzadziej rozpoznawane, bo bywa mylone z „brakiem dyscypliny”.

Co je łączy

Nie jedzenie, tylko funkcja, jaką pełni. W tle zwykle są: potrzeba kontroli w sytuacji, w której nic innego nie daje się kontrolować, regulacja emocji przez jedzenie lub jego odmawianie, powiązanie własnej wartości z wyglądem i wagą, perfekcjonizm.

Wspólne są też mechanizmy podtrzymujące: sztywne reguły żywieniowe, których złamanie uruchamia poczucie porażki i napad, rytuały, ważenie się wielokrotnie w ciągu dnia, unikanie jedzenia przy innych.

Częste jest współwystępowanie depresji, zaburzeń lękowych i zaburzeń osobowości, i to jeden z powodów, dla których leczenie musi obejmować więcej niż samo jedzenie.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Sygnały, których nie wolno zbagatelizować

Gwałtowna zmiana masy ciała w krótkim czasie, w którąkolwiek stronę.

Rytuały wokół jedzenia: dzielenie na drobne kawałki, jedzenie w samotności, wielogodzinne planowanie posiłków, długie pobyty w łazience zaraz po jedzeniu.

Znikanie jedzenia z domu, opakowania ukrywane w pokoju.

Objawy z ciała: omdlenia, zawroty, wypadanie włosów, zatrzymanie miesiączki, uszkodzenia szkliwa, przewlekłe bóle gardła.

Wycofanie z życia towarzyskiego, zwłaszcza z sytuacji, w których je się wspólnie.

Zaburzenia rytmu serca, silne osłabienie, omdlenia, to sytuacja pilna, wymagająca oceny lekarskiej bez zwłoki.

Jak wygląda leczenie

Leczenie prowadzi zespół, nie pojedynczy specjalista. Podstawą jest psychoterapia, wytyczne NICE dotyczące zaburzeń odżywiania wskazują tu programy terapeutyczne opracowane specjalnie dla tych zaburzeń, dostosowane do postaci i wieku pacjenta.

Równolegle konieczna jest opieka lekarska i monitorowanie stanu somatycznego: badań, masy ciała, gospodarki elektrolitowej. To nie jest formalność, powikłania somatyczne są tu główną przyczyną zgonów.

Trzeci element to praca dietetyczna prowadzona przez dietetyka klinicznego, mającego doświadczenie z zaburzeniami odżywiania. Zwykłe „ułożenie jadłospisu” bywa w tej grupie szkodliwe.

W leczeniu młodzieży standardem jest włączenie rodziny, nie w roli winnego, tylko w roli osób odpowiedzialnych za posiłki i bezpieczeństwo.

Jak rozmawiać z osobą, u której to podejrzewasz

Nie komentuj wyglądu ani wagi, w żadną stronę. Nawet „dobrze wyglądasz” bywa odebrane jako informacja o ciele i uruchamia mechanizm.

Mów o tym, co widzisz w zachowaniu i o swoim niepokoju, a nie o tym, ile ktoś zjadł: „widzę, że coraz częściej jesz sama i to mnie martwi”.

Nie negocjuj przy stole i nie kontroluj każdego kęsa. Konflikt o jedzenie zwykle wzmacnia opór.

Zaproponuj konkretny krok, wizytę u lekarza, konsultację, i bądź gotów towarzyszyć.

Czy prowadzimy leczenie zaburzeń odżywiania?

Nie. Leczenie tych zaburzeń wymaga współpracy psychoterapeuty, lekarza i dietetyka klinicznego oraz monitorowania stanu somatycznego, to zakres, którego nie zapewnimy w formule pojedynczych sesji.

Właściwym adresem są ośrodki i poradnie specjalizujące się w zaburzeniach odżywiania. Przy nasilonych objawach somatycznych pierwszym krokiem jest lekarz, nie terapeuta.

Zaburzenia odżywiania: najważniejsze w skrócie

Problemem nie jest jedzenie, tylko funkcja, jaką pełni, kontrola, regulacja emocji, poczucie wartości.

Wygląd nie rozstrzyga: przy bulimii i napadowym objadaniu masa ciała bywa prawidłowa.

To zaburzenia z realnym ryzykiem powikłań somatycznych, nie ma sensu czekać.

Leczy zespół: psychoterapeuta, lekarz, dietetyk kliniczny. My tego nie prowadzimy.