Borderline: objawy, rozpoznanie i leczenie

Co to jest borderline?

Borderline to według NHS zaburzenie nastroju oraz sposobu nawiązywania relacji z innymi, w skrócie BPD (borderline personality disorder). Objawy zaczynają się według NHS zwykle w okresie dojrzewania i trwają w dorosłości. Borderline należy do zaburzeń osobowości, które opisuje osobny tekst o rodzajach zaburzeń osobowości.

W ICD-10, klasyfikacji WHO, borderline jest typem emocjonalnie niestabilnej osobowości (F60.3), obok typu impulsywnego. ICD-10 opisuje typ borderline jako połączenie niestabilności emocjonalnej z zaburzeniami obrazu siebie i celów, przewlekłym poczuciem pustki, intensywnymi i niestabilnymi relacjami oraz skłonnością do zachowań autodestrukcyjnych, w tym gestów i prób samobójczych. To uproszczony opis, a rozpoznanie stawia lekarz według pełnych kryteriów.

Jakie są objawy borderline?

Objawy borderline dzielą się według NHS na cztery obszary: emocje, myślenie, zachowanie i relacje. Mają nasilenie od łagodnego do ciężkiego. Przykłady z opisu NHS nie służą do rozpoznawania borderline u siebie ani u bliskiej osoby, bo ocenę prowadzi specjalista, a rozpoznanie medyczne stawia lekarz.

PsychoLogic

Dlaczego odpychasz ludzi, których najbardziej potrzebujesz?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Skąd się bierze borderline?

Według NHS borderline wydaje się wynikać z połączenia czynników genetycznych i środowiskowych, a jego dokładne przyczyny nie są znane. NHS pisze, że osoby z borderline pochodzą z różnych środowisk, ale większość z nich doświadczyła w dzieciństwie jakiejś formy traumy lub zaniedbania. NICE przypomina, że wiele osób z borderline doświadczyło odrzucenia, przemocy czy traumy.

Osoby z borderline spotykają się też z piętnem związanym z samookaleczeniem, o czym wspominają wytyczne NICE.

Kto rozpoznaje borderline i jak przebiega ocena?

Ocenę borderline może prowadzić specjalista zaburzeń osobowości, czyli psycholog lub psychiatra. Formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza. Według NHS pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza rodzinnego. Lekarz pyta o objawy, sprawdza obecność innych zaburzeń, na przykład depresji, i ocenia bezpośrednie ryzyko. Przy podejrzeniu borderline osoba może zostać skierowana na ocenę specjalistyczną.

Specjalista pyta o myśli i uczucia. Pyta też o mocne strony i trudności oraz o radzenie sobie na co dzień. NHS zaznacza, że borderline współwystępuje z innymi zaburzeniami, na przykład z depresją, zaburzeniami lękowymi oraz chorobą afektywną dwubiegunową.

PsychoNovatis ma w ofercie badanie SCID-5-PD z opinią. Cechy borderline możesz wstępnie sprawdzić w teście na cechy borderline, który jest narzędziem przesiewowym, nie rozpoznaniem.

Czy borderline można wyleczyć i jakie jest rokowanie?

Podczas 16-letniej obserwacji 290 osób hospitalizowanych z borderline remisję objawów osiągnęło od 78 do 99 procent, zależnie od tego, czy remisję liczono jako trwającą 2, 4, 6, czy 8 lat. Remisja oznaczała, że osoba nie spełniała już kryteriów borderline według DSM-III-R. Powrót do zdrowia, czyli remisję z dobrym funkcjonowaniem społecznym i zawodowym, osiągnęło od 40 do 60 procent.

Po remisji objawy wróciły u 10 do 36 procent osób, zależnie od długości remisji. Badanie obejmowało osoby hospitalizowane na początku. Nie oceniało skuteczności leczenia, więc jego wyniku nie można przenieść na każdą osobę z borderline.

Według NHS wiele osób z borderline z czasem przezwycięża objawy i zdrowieje. W razie nawrotu NHS zaleca dalsze leczenie. NICE zaleca rozmawiać o leczeniu w atmosferze nadziei. Wyzdrowienie jest według NICE możliwe oraz osiągalne.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Jak leczy się borderline?

Borderline leczy się przede wszystkim psychoterapią: NHS wymienia sesje indywidualne i grupowe z wykwalifikowanymi specjalistami, a leczenie może trwać rok lub dłużej. Jednym z opisanych podejść jest dialektyczna terapia behawioralna (DBT), którą NICE zaleca rozważyć jako kompleksowy program u kobiet, u których priorytetem jest ograniczenie nawracających samookaleczeń. NHS opisuje też terapię opartą na mentalizacji (MBT), która trwa około 18 miesięcy.

Giesen-Bloo i współpracownicy (2006) porównali w randomizowanym badaniu 88 osób z borderline leczonych przez trzy lata, dwa razy w tygodniu: terapią schematów albo psychoterapią skoncentrowaną na przeniesieniu. Poprawa wystąpiła w obu grupach. W grupie terapii schematów więcej osób wyzdrowiało, a leczenie rzadziej przerywano.

NICE zaleca nie stosować krótkich interwencji psychologicznych, trwających mniej niż 3 miesiące, specjalnie z powodu borderline, chyba że usługa spełnia określone warunki. Leków NICE nie zaleca w leczeniu samego borderline, ale według NHS lekarz może je rozważyć przy współwystępującej depresji, zaburzeniach lękowych lub chorobie afektywnej dwubiegunowej. O lekach decyduje lekarz psychiatra.

Co robić przy myślach samobójczych lub samookaleczeniu w borderline?

Przy borderline i bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład podczas trwającej próby samobójczej, po zażyciu leków w celu odebrania sobie życia, przy utracie przytomności albo poważnej ranie, zadzwoń pod 112. Jeśli zagrożenia życia nie ma, a myśli samobójcze lub impuls samookaleczenia narastają, zgłoś się do izby przyjęć albo na SOR lub zadzwoń na całodobową linię wsparcia 800 70 2222.

Bliska osoba nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Miejsca pomocy w kryzysie opisuje tekst o kryzysie psychicznym i szukaniu pomocy.

Jak pomagamy przy borderline w PsychoNovatis?

PsychoNovatis prowadzi przy borderline w Lublinie i online psychoterapię w nurcie poznawczo-behawioralnym oraz badanie SCID-5-PD z opinią. Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15. roku życia, sesja trwa 50 minut, a przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Pełnego programu DBT nie prowadzimy.

Rozpoznanie medyczne stawia lekarz, a leczenie farmakologiczne jest poza placówką. Koszt zależy od liczby sesji i ich częstotliwości, a aktualne stawki znajdziesz w cenniku. Szczegóły opisuje strona terapii borderline.