Objawy uzależnienia: jakie są, kiedy odstawienie jest groźne i gdzie szukać pomocy

Jakie są objawy uzależnienia?

Uzależnienie to zespół objawów w zachowaniu, myśleniu i ciele, który rozwija się po wielokrotnym używaniu substancji. Najważniejsze jest to, że używanie wymyka się spod kontroli i zyskuje wyższy priorytet niż inne sprawy, nawet gdy człowiek widzi szkody, jakie przynosi.

Nie ma progu ilości, po którym zaczyna się uzależnienie. Liczy się to, co używanie robi z życiem: z relacjami, pracą, zdrowiem i pieniędzmi. Zaniedbywanie rodziny i innych obszarów życia to jeden z częstszych sygnałów. Pełne rozpoznanie stawia lekarz, a poniższa lista nie służy do stawiania diagnozy sobie ani bliskiej osobie. Uzależnienie obejmuje takie objawy:

• silne pragnienie przyjęcia substancji
• trudności w kontrolowaniu jej używania
• dalsze używanie mimo szkodliwych skutków
• przedkładanie używania nad inne zajęcia i obowiązki
• narastającą tolerancję, czyli potrzebę coraz większej dawki
• czasem fizyczne objawy odstawienia

Czy uzależnienie dotyczy tylko substancji?

Nie. Uzależnić można się zarówno od substancji, takich jak alkohol, nikotyna czy narkotyki, jak i od zachowań. Wspólna jest utrata kontroli: człowiek robi coś coraz częściej, choć za każdym razem obiecuje sobie, że przestanie, a koszty rosną w pracy, w pieniądzach i w rodzinie.

Najlepiej opisanym uzależnieniem od zachowania jest hazard, czyli częste, powtarzające się granie, które zaczyna dominować w życiu kosztem pracy, rodziny i finansów. Do uzależnień od zachowań zalicza się też:

• hazard
• korzystanie z internetu, w tym wielogodzinne przeglądanie lub granie
• zakupy, po których pojawia się poczucie winy, wstydu lub rozpaczy
• pracę, której obsesyjność prowadzi do wyczerpania fizycznego
• zachowania seksualne, które wymykają się spod kontroli

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Dlaczego trudno przestać używać samemu?

Substancje takie jak alkohol czy nikotyna zmieniają samopoczucie ciała i psychiki, a przyjemne efekty wywołują silną chęć powtórzenia. Z czasem trzeba więcej, żeby poczuć to samo, a przy braku substancji pojawiają się nieprzyjemne objawy, więc sięgnięcie po nią znów wydaje się łatwiejsze niż wytrwanie.

Ryzyko zwiększają geny i przebywanie wśród osób z uzależnieniem. Uruchamiać je mogą bezrobocie, ubóstwo, stres oraz presja emocjonalna lub zawodowa. U wielu osób używanie służy do zagłuszania trudnych spraw, więc po odstawieniu wracają emocje, od których substancja chroniła. Dlatego sama silna wola zwykle nie wystarcza.

Każdy rodzaj uzależnienia można leczyć, niezależnie od tego, jak długo trwa.

Kiedy odstawienie uzależnienia jest niebezpieczne?

Po uzależnieniu fizycznym od alkoholu zaprzestanie picia z dnia na dzień może być szkodliwe, więc przed odstawieniem trzeba zasięgnąć porady lekarza. Odstawienie alkoholu może dawać drgawki, a w cięższej postaci majaczenie, dlatego nie próbuj przerywać picia w pojedynkę, gdy pijesz dużo i od dawna.

Lekarzowi opisz, ile pijesz i jakie problemy to wywołuje. Łagodniejsze objawy odstawienia to lęk po przebudzeniu, pocenie się, lekkie drżenie i poranne nudności lub wymioty. Mogą one oznaczać potrzebę leczenia z użyciem leków, o którym decyduje lekarz.

Przy ciężkich objawach, takich jak omamy, silne drżenia albo drgawki, zadzwoń pod 112. Uzależnienie dotyczyć może także leków, na przykład uspokajających, a ich odstawianie również ustala lekarz.

Gdzie w Polsce szukać pomocy przy uzależnieniu?

Do poradni leczenia uzależnień w Polsce nie potrzebujesz skierowania, a leczenie w placówkach z kontraktem NFZ jest bezpłatne. Skorzystać mogą osoby ubezpieczone i nieubezpieczone, a placówkę można wybrać dowolnie, bo nie ma rejonizacji, więc możesz zgłosić się tam, gdzie jest Ci najwygodniej.

Leczenie jest dobrowolne. Wyjątek dotyczy osób ubezwłasnowolnionych lub skierowanych na leczenie w postępowaniu sądowym. Prowadzi się je w trybie ambulatoryjnym, dziennym lub stacjonarnym, a formę dobiera się do diagnozy.

Wśród metod są terapie rozmowne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna, oraz grupy samopomocy, na przykład Anonimowych Alkoholików lub Anonimowych Narkomanów. Przy uzależnieniu od opioidów stosuje się też leki zastępcze i detoksykację, o czym decyduje lekarz. Pomoc mogą uzyskać także członkowie rodziny osoby uzależnionej, a ci, którzy dorastali w domu z problemem alkoholowym, rozpoznają często swoje wzorce w opisie syndromu DDA.

Co robić w nagłej sytuacji przy uzależnieniu?

Przy uzależnieniu i utracie przytomności, drgawkach, omamach, silnych drżeniach, przedawkowaniu lub trwającej próbie samobójczej zadzwoń pod 112 i nie czekaj, aż objawy miną. Jeśli zagrożenia życia nie ma, a pojawiają się myśli samobójcze, zgłoś się do izby przyjęć albo na SOR lub zadzwoń na całodobową linię wsparcia dla dorosłych w kryzysie, 800 70 2222.

Bliska osoba nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Gdy uzależnienie przeradza się w kryzys psychiczny, warto znać miejsca, do których można zgłosić się od razu.