Cechy syndromu DDA: co o nich mówią badania i czego nie potwierdzają

Czym jest syndrom DDA i czego nie oznacza?

Syndrom DDA to pojęcie z literatury klinicznej, którym opisuje się trudności dorosłych osób, które dorastały w domu z problemem alkoholowym. DDA to skrót od Dorosłych Dzieci Alkoholików. W ICD-11 nie ma hasła o tej nazwie, a samo zauważenie u siebie kilku cech to jeszcze nie diagnoza.

Gdy trudności są poważne, oceną zajmuje się psycholog lub lekarz.

Czy badania potwierdzają istnienie syndromu DDA?

Przegląd badań z kontrolą z 2000 roku znalazł niewiele empirycznego poparcia dla „syndromów DDA” opisywanych w literaturze klinicznej. Przegląd Harter obejmował badania z grupą kontrolną nad psychospołecznym przystosowaniem dorosłych dzieci alkoholików, opublikowane od 1988 roku. Sher opisał w 1997 roku, że literatura kliniczna i literatura badawcza o dzieciach alkoholików to dwa odrębne zasoby wiedzy.

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jakie trudności opisują badania u dorosłych dzieci alkoholików?

Dorosłe dzieci alkoholików (DDA) wydają się w badaniach narażone na większe ryzyko kilku niekorzystnych wyników. Żaden z nich nie występuje u wszystkich i żaden nie jest dla DDA wyłączny. Tak podsumowuje to przegląd badań z kontrolą z 2000 roku. Wśród tych wyników wymienia on między innymi:

• nadużywanie substancji
• zachowania antyspołeczne lub słabo kontrolowane
• objawy depresyjne
• zaburzenia lękowe
• niską samoocenę
• trudności w relacjach rodzinnych
• ogólne cierpienie psychiczne i gorsze przystosowanie

Czy te trudności zawsze wynikają z dorastania w domu z alkoholem?

Trudności opisywane u DDA mogą też wynikać z innych przyczyn niż sam alkohol w domu. Przegląd Harter wymienia współwystępującą patologię u rodziców oraz krzywdzenie w dzieciństwie. Podobnie mogą działać zaburzone funkcjonowanie rodziny i inne stresory z dzieciństwa, a wszystkie te czynniki mogą przyczyniać się do tych samych trudności albo wywoływać podobne.

Skoro żaden z wyników nie dotyczy wszystkich, lista z poprzedniej części opisuje grupy. Nie opisuje cech, które musi mieć każda osoba z takiego domu.

Czy cechy opisane przez Woititz mają potwierdzenie w badaniach?

Dwa badania na studentach z 1995 roku sprawdzały cechy DDA opisane przez Janet Woititz. Havey i współpracownicy zaznaczyli, że jej opis opierał się na populacjach klinicznych, więc sprawdzali, czy pasuje też do osób spoza kliniki. W obu badaniach uczestniczyli studenci. Wyniki były niejednolite.

Baker i Stephenson porównali 49 dorosłych dzieci alkoholików z grupą kontrolną dobraną pod względem wieku i płci. W sumie przebadali 166 studentów i sprawdzali osiem cech opisanych przez Woititz. U mężczyzn nie znaleziono różnic między grupami. U kobiet będących dorosłymi dziećmi alkoholików różnice szły w obu kierunkach. Były bardziej elastyczne, impulsywne i pesymistyczne, miały poczucie mniejszego dobrostanu. Wyróżniały się też większą niezależnością i pewnością siebie.

W badaniu Havey'a 442 studentów oceniało, na ile pasuje do nich trzynaście uogólnień Woititz. Nie znaleziono istotnych efektów, choć dorosłe dzieci alkoholików opisywały więcej stresu w dzieciństwie niż rówieśnicy. Autorzy uznali, że wyniki nie pozwalają uogólniać modelu Woititz na osoby spoza populacji klinicznej.

PsychoLogic

„Nie chcę być ciężarem”: samotność seniorów, której często nie zauważamy

Czy dorastanie w domu z alkoholem wpływa na związki w dorosłości?

Badanie 634 par małżeńskich wskazało, że u dorosłych dzieci alkoholików (DDA) ocena małżeństwa wiązała się z alkoholizmem rodzica płci przeciwnej. U mężów dotyczyło to alkoholizmu matki, a u żon alkoholizmu ojca. Kearns-Bodkin i Leonard oceniali pary czterokrotnie w ciągu pierwszych czterech lat małżeństwa. Każde z małżonków wypełniało osobne kwestionariusze w domu.

Mężowie, których matki miały alkoholizm, zgłaszali niższe zadowolenie z małżeństwa w ciągu czterech lat. Żony, których ojcowie mieli alkoholizm, zgłaszały niższą intymność związku. Autorzy wnioskują, że dzieci wychowane w rodzinach z alkoholem mogą przenosić problematyczne skutki wczesnego środowiska rodzinnego do dorosłych związków. Badanie objęło pierwsze lata małżeństwa.

Co wiadomo o pomocy dla osób z alkoholem w rodzinie?

O pomocy dla DDA mówią pośrednio badania nad rodzinami, które dotyka używanie substancji przez dorosłego krewnego, a one nie wskazały interwencji, która w pełni odpowiada na potrzeby bliskich. Obejmowały wszystkich bliskich, nie wyłącznie DDA. McGovern i współautorzy znaleźli w 2021 roku 65 prac z 58 prób.

Interwencje behawioralne prowadzone wspólnie z osobą używającą substancji i jej bliskimi okazały się skuteczne w poprawie dobrostanu społecznego bliskich, co obejmowało mniejszą przemoc w związku, wyższe zadowolenie ze związku, jego większą stabilność i lepsze funkcjonowanie rodziny. Dorośli członkowie rodziny mogą odnieść korzyść psychologiczną z towarzyszącego, indywidualnie ukierunkowanego komponentu terapeutycznego.

Badanie z 2020 roku objęło 52 uczestników programu dwunastu kroków dla dorosłych, których rodzice byli uzależnieni od alkoholu, oraz 50 osób w grupie kontrolnej. Jako zasoby uczestnicy wskazali prowadzenie dziennika oraz udział w programie rehabilitacyjnym. Wymienili też poufną rozmowę z innymi ludźmi.

Gdzie szukać pomocy w kryzysie przy DDA?

Przy DDA, tak jak przy każdym bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, także własnego, dzwoń pod 112. Gdy zagrożenia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy, całodobowo działa linia wsparcia 800 70 2222, a przy przemocy w rodzinie Niebieska Linia 800 120 002. Szersze wskazówki opisuje osobny tekst.

Od czego zacząć, jeśli temat DDA Cię dotyczy?

Jeśli temat DDA Cię dotyczy, w PsychoNovatis pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna, stacjonarnie w Lublinie lub online. Psychoterapię prowadzą psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, a przed terapią właściwą odbywają się zwykle 3-4 konsultacje (średnio, zależnie od przypadku). Specjalistki przedstawiamy na stronie zespołu, a na ostatniej konsultacji omawiamy kierunek terapii.

Sesja trwa 50 minut. Wizyta jest prywatna i nie jest refundowana z NFZ. Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15 roku życia, dzieci nie.