Terapia EMDR: na czym polega, jak przebiega i kiedy się ją stosuje

Na czym polega terapia EMDR?

Terapia EMDR polega na przywołaniu wspomnienia traumy przy jednoczesnym angażowaniu uwagi w dodatkowy bodziec, zwykle ruchy oczu. Nazwa pochodzi od angielskiego eye movement desensitization and reprocessing, czyli odczulania i przetwarzania ruchami oczu. Gdy śledzenie wzrokiem jest trudne, stosuje się stuknięcia albo dźwięki.

Metodę zapoczątkowała amerykańska psycholożka Francine Shapiro, a z czasem rozwinęła się w ustrukturyzowane podejście o ośmiu fazach.

Wspomnienie traumatyczne składa się z obrazów, negatywnych przekonań, negatywnych emocji i nieprzyjemnych doznań z ciała. Celem terapii nie jest wymazanie wspomnienia: po przetworzeniu zdarzenia nadal je pamiętasz, ale nie przeżywasz w teraźniejszości dawnych emocji i doznań. Jednym z etapów jest zastąpienie negatywnego przekonania pozytywnym. Stymulację powtarza się dla wybranego wspomnienia, dopóki nie przestanie ono wywoływać cierpienia.

Jak przebiega terapia EMDR krok po kroku?

Terapia EMDR przebiega w ośmiu fazach, a jej jądrem jest czwarta, w której trzymasz w uwadze wspomnienie i jednocześnie angażujesz uwagę w dodatkowy bodziec. Wcześniej terapeuta zbiera wywiad, planuje leczenie i uczy strategii radzenia sobie, a po niej zamyka sesję i sprawdza efekty.

1. 1Wywiad i plan leczenia.
2. 2Przygotowanie: wprowadzenie do protokołu EMDR i rozwijanie strategii radzenia sobie.
3. 3Ocena: wizualizujesz obraz traumatycznego zdarzenia.
4. 4Odczulanie i przetwarzanie: trzymasz w uwadze wspomnienie i jednocześnie skupiasz uwagę na dodatkowym bodźcu, zwykle na ruchach oczu. To jądro interwencji.
5. 5Wzmacnianie pozytywnego przekonania, które ma zastąpić negatywne.
6. 6Skan ciała: praca z pozostałymi nieprzyjemnymi doznaniami z ciała.
7. 7Zamknięcie: techniki relaksacji, które mają przywrócić stabilność emocjonalną.
8. 8Ponowna ocena: omówienie efektów poprzedniej sesji.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Czy w terapii EMDR trzeba opowiadać o traumie?

Nie, EMDR nie obejmuje szczegółowego opisu zdarzenia, bezpośredniego podważania przekonań, długiej ekspozycji ani zadań domowych. Wspomnienie przywołujesz jako obraz w fazie oceny. Metoda ma zmniejszać subiektywne cierpienie i wzmacniać przystosowawcze przekonania związane ze zdarzeniem traumatycznym.

Brak szczegółowego opisu nie oznacza terapii bez rozmowy. Pierwsza faza to wywiad i plan leczenia, a w drugiej terapeuta wprowadza protokół i rozwija z Tobą strategie radzenia sobie.

Kiedy stosuje się terapię EMDR?

Terapię EMDR zaleca się zaoferować dorosłym z rozpoznanym PTSD lub z klinicznie ważnymi objawami PTSD, którzy zgłosili się ponad trzy miesiące po traumie niezwiązanej z działaniami bojowymi. To zalecenie dotyczy PTSD, więc nie wynika z niego, że EMDR jest wskazana przy innych problemach.

Formalne rozpoznanie PTSD stawia lekarz. U dzieci i młodzieży pierwszym wyborem jest terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie, a EMDR rozważa się, gdy ona nie pomaga.

Czy terapia EMDR działa i jak to się dzieje?

W porównaniach z innymi terapiami psychologicznymi, w tym relaksacją i terapiami poznawczo-behawioralnymi skoncentrowanymi na traumie, EMDR u dorosłych z PTSD nie wypada istotnie ani lepiej, ani gorzej. To brak wykazanej różnicy, a nie przewaga którejś metody.

Różnicy nie znaleziono w nasileniu objawów, w odsetku odpowiedzi na leczenie ani w remisji. Mechanizm działania EMDR nie jest ustalony. Najlepsze poparcie ma hipoteza pamięci roboczej: wspomnienie i dodatkowe zadanie obciążają ją jednocześnie, więc wspomnienie staje się mniej żywe. Badania nad mechanizmem są jednak na wczesnym etapie, a rola samej obustronnej stymulacji budzi spory.

Ile trwa terapia EMDR i czego się spodziewać?

Typowa terapia EMDR u dorosłych trwa od 8 do 12 sesji, a dłużej, gdy wskazuje na to sytuacja kliniczna, na przykład po wielu traumach. Pojedyncza sesja trwa zwykle od 50 do 90 minut, a jedno wspomnienie przetwarza się zwykle w ciągu od jednej do trzech sesji.

Powtarzane serie stymulacji dotyczą wybranego wspomnienia, dopóki nie przestanie ono wywoływać cierpienia. Terapia obejmuje też naukę technik uspokajania oraz radzenia sobie z flashbackami. Korzystasz z nich na sesji i między sesjami.

Jakiego terapeuty EMDR szukać i co zrobić w kryzysie?

Terapeuta EMDR powinien być przeszkolony i pracować pod stałą superwizją, a terapia ma opierać się na sprawdzonym protokole, przebiegać fazowo i obejmować naukę technik uspokajania oraz radzenia sobie z flashbackami. Takie standardy obowiązują przy terapii dorosłych z PTSD. Przy wyborze specjalisty warto o to zapytać.

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład trwającej próbie samobójczej, zatruciu albo utracie przytomności, dzwoń pod 112. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej pomocy, zadzwoń na całodobową linię wsparcia 800 70 2222 albo, jeśli dojazd jest bezpieczny, jedź na SOR lub do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego razem z bliską osobą, nie sam. Dzieci i młodzież mogą dzwonić na całodobowy telefon zaufania 116 111. Dorośli mogą też zadzwonić pod 116 123. Więcej o pomocy w kryzysie psychicznym jest w osobnym temacie, a ogólne wskazówki, jak wybrać psychoterapeutę, pomagają w wyborze.