Na czym polega terapia psychodynamiczna? Przebieg sesji, czas i dla kogo

Na czym polega terapia psychodynamiczna?

Terapia psychodynamiczna polega na rozmowie o powtarzalnych wzorcach w Twoich relacjach i o tym, jak mogą się one wiązać z wczesnymi doświadczeniami. Nurt wywodzi się z psychoanalizy Freuda, ale współcześnie to zwykle rozmowa twarzą w twarz, bez kozetki. Ważne jest w niej to, o czym mówisz, oraz sposób, w jaki wchodzisz w kontakt z terapeutą.

Trzy założenia porządkują całe podejście. Pierwsze: część motywacji bywa nieuświadomiona. Zdarza się więc robić rzeczy, których sami do końca nie rozumiemy. Drugie: sposób wchodzenia w relacje kształtuje się we wczesnych latach i może powtarzać się w dorosłości. Trzecie: zmianę ma przynosić zrozumienie tych wzorców oraz doświadczenie innej relacji, tej z terapeutą.

Spotkasz też w internecie nazwy psychoterapia psychodynamiczna, nurt psychodynamiczny i terapia wglądowa.

Jak przebiega sesja terapii psychodynamicznej?

Sesja terapii psychodynamicznej ma bardzo mało struktury: nie ma planu spotkania, agendy ani zadań domowych. Mówisz o tym, co przychodzi Ci do głowy, na przykład o minionym tygodniu, wspomnieniu, śnie albo o tym, że nie chciało Ci się przyjść. Terapeuta słucha i pyta o znaczenie tego, co mówisz.

Cisza bywa trudna. Zwłaszcza na początku, gdy oczekujesz gotowych narzędzi, a terapeuta milczy dłużej, niż się spodziewasz. Powiedz o tym terapeucie, bo sama reakcja na ciszę może stać się materiałem do rozmowy. Jeśli wolisz jasny plan i ćwiczenia, to informacja o tym, jak chcesz pracować, a nie wada.

• Wolne skojarzenia: terapeuta zaprasza do mówienia o wszystkim, co przychodzi do głowy, także o rzeczach, które wydają się nieistotne albo niezwiązane z tematem.
• Pytania o znaczenie: zamiast „co z tym zrobimy?” terapeuta może zapytać „co to w Tobie uruchomiło?”.
• Cisza: terapeuta może mówić mniej niż w podejściach ustrukturyzowanych, a przerwy w rozmowie są częścią pracy.
• Powracające motywy: w swobodnych opowieściach z czasem zaczynają rysować się powtarzalności, których nie widać w jednym tygodniu.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co to jest przeniesienie w terapii psychodynamicznej?

Przeniesienie w terapii psychodynamicznej to sposób, w jaki odnosisz się do terapeuty, podobny do tego, w jaki odnosisz się do ważnych osób w swoim życiu. Jeśli zwykle spodziewasz się krytyki, możesz wypatrywać jej także u terapeuty. Jeśli zabiegasz o cudzą aprobatę, możesz zabiegać o nią również w gabinecie.

Wartość tego zjawiska polega na tym, że w gabinecie można je zauważyć dokładnie w chwili, gdy się pojawia, i porozmawiać o nim, zamiast tylko je opowiadać. Na przykład osoba, która na każdej sesji przeprasza za drobiazgi, może usłyszeć pytanie, jakiej reakcji terapeuty się obawia. Takie pytanie otwiera rozmowę o wzorcu, który działa też poza gabinetem.

Czym są mechanizmy obronne i po co o nich rozmawiać?

Mechanizmy obronne to w terapii psychodynamicznej automatyczne sposoby radzenia sobie z tym, co trudne do udźwignięcia, i działają poza świadomością. Terapia nie polega na ich „zdemaskowaniu”, bo kiedyś mogły być potrzebne. Chodzi o zauważenie, kiedy się włączają. Wtedy pojawia się wybór.

Mechanizmy obronne mają w tym ujęciu wszyscy ludzie. Problem pojawia się dopiero przy mechanizmach sztywnych i kosztownych.

• Wyparcie: z pamięci znika to, co zbyt trudne do zniesienia.
• Projekcja: własne uczucia przypisuje się innym, na przykład „to ty jesteś na mnie zły”.
• Racjonalizacja: rozsądne uzasadnienie decyzji, którą w rzeczywistości podjął lęk.
• Intelektualizacja: mówienie o własnym rozwodzie tak, jakby był cudzym raportem.
• Reakcja upozorowana: przesadna troska o osobę, na którą jest się wściekłym.

Czym terapia psychodynamiczna różni się od psychoanalizy?

Wywodząc się z psychoanalizy, terapia psychodynamiczna toczy się twarzą w twarz, rzadziej niż klasyczna psychoanaliza, a terapeuta jest w niej bardziej aktywny. Obie wyrastają z tej samej tradycji, więc łatwo je ze sobą pomylić. Najważniejsze różnice to układ spotkania i rola terapeuty.

Obowiązkowej kozetki w terapii psychodynamicznej nie ma, więc obraz milczącego analityka w pozycji leżącej nie musi Cię od niej odstraszać, nawet jeśli właśnie ten obraz kojarzy Ci się z całą psychoterapią.

Dla kogo jest terapia psychodynamiczna?

Metaanaliza z 2011 roku sprawdzała długą terapię psychodynamiczną u 971 osób z przewlekłym cierpieniem lub zaburzeniami osobowości. Pasować może osobom, które chcą rozumieć własne wzorce w relacjach. Opisy w punktach to przykłady, nie kryteria. Jeśli któryś z opisów brzmi znajomo, ten nurt może być wart rozmowy z terapeutą.

Praca nie odpowiada na pytanie, która metoda pomaga najbardziej przy jednym, wyraźnie nazwanym zaburzeniu, na przykład przy napadach paniki, fobii czy zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym. Przy nich zapytaj lekarza lub terapeutę, jaka metoda ma mocne dowody.

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład trwającej próbie samobójczej, zatruciu lub utracie przytomności, zadzwoń pod 112. Przy myślach samobójczych bez takiego stanu możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć, o ile dojazd jest bezpieczny. Nie jedź sam. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebna jest pilna rozmowa, działa całodobowa linia wsparcia 800 70 2222. Wybór nurtu terapii może wtedy poczekać. Gdzie jeszcze szukać pomocy, opisujemy w osobnym artykule.

• Trudno Ci nazwać problem, masz poczucie, że „wszystko niby gra, a coś jest nie tak”.
• Te same scenariusze powtarzają się w kolejnych związkach albo miejscach pracy.
• Praca nad objawem przyniosła ulgę, ale trudność wróciła pod inną postacią.
• Chcesz lepiej rozumieć siebie, a nie jedynie pozbyć się jednego objawu.
• Masz czas i gotowość na regularną pracę przez miesiące.

Ile trwa terapia psychodynamiczna i co mówią badania?

Czas trwania terapii psychodynamicznej zależy od jej formy: może być krótkoterminowa albo długoterminowa, a w badaniach nad wersją długoterminową przyjmowano czas co najmniej roku lub 50 sesji. Taka definicja pochodzi z kryteriów włączenia do metaanalizy, a nie z reguły obowiązującej w gabinetach. Konkretną liczbę spotkań ustala się z terapeutą.

Badanie ma wyraźne ograniczenie. Porównywała terapię długą z krótszymi, mniej intensywnymi formami psychoterapii, a nie z jedną wybraną metodą. Nie odpowiada więc na pytanie, który nurt jest lepszy przy konkretnym zaburzeniu. Autorzy zaznaczają też, że potrzeba dalszych badań nad terapią długoterminową także w innych nurtach.

O tym, czym ten nurt różni się od terapii poznawczo-behawioralnej, piszemy w osobnym artykule.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Jakie są zalety i ograniczenia terapii psychodynamicznej?

Zalety i ograniczenia terapii psychodynamicznej zależą od tego, czego szukasz. Dla jednej osoby brak planu daje przestrzeń do zrozumienia siebie, a dla innej oznacza brak narzędzi na co dzień. Zestawienie pokazuje, które cechy tego nurtu mogą być dla Ciebie zaletą, a które przeszkodą.

Żadna z tych cech nie jest dobra ani zła sama w sobie. Jeśli kilka z nich Cię zniechęca, zapytaj terapeutę o inne podejście, zamiast rezygnować z terapii.

Jak znaleźć terapeutę psychodynamicznego?

Przed rozpoczęciem terapii psychodynamicznej zapytaj terapeutę o ukończone szkolenia. Zapytaj też o superwizję oraz o to, jak rozumie cel Twojej terapii. Odpowiedź powinna zawierać konkretne nazwy szkolenia, a nie ogólnik w rodzaju „różne podejścia”. Wskazówki do wyboru terapeuty zbieramy w osobnym artykule.

Wampold i Imel (2015) zaliczają jakość relacji z terapeutą do czynników wspólnych terapii różnych nurtów. Skoro terapia psychodynamiczna pracuje na relacji, po kilku pierwszych spotkaniach zapytaj siebie, czy przy tej osobie da się mówić o trudnych sprawach. Jeśli nie, możesz porozmawiać o tym z terapeutą albo poszukać innej osoby, niekoniecznie innego nurtu.

Czy PsychoNovatis prowadzi terapię psychodynamiczną?

PsychoNovatis nie prowadzi obecnie terapii psychodynamicznej: terapię prowadzimy w nurcie poznawczo-behawioralnym. Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15 lat w Lublinie i online. Terapia poznawczo-behawioralna jest bardziej ustrukturyzowana niż psychodynamiczna: sesje mają plan, a między spotkaniami pojawiają się zadania. Wizyta jest prywatna i trwa 50 minut.

Jeśli po lekturze bliższy jest Ci swobodny, nastawiony na relację sposób pracy, poszukaj terapeuty psychodynamicznego poza naszą placówką. Jeśli wolisz plan i konkretne ćwiczenia, opis nurtu, w którym pracujemy, znajdziesz w osobnym artykule. Na pierwszej wizycie możesz też zapytać terapeutkę, czy w Twojej sytuacji nurt poznawczo-behawioralny jest dobrym wyborem, a porównanie nurtów wyjaśnia tekst o wyborze nurtu terapii.