CBT czy terapia psychodynamiczna: czym się różnią i którą wybrać?

CBT czy terapia psychodynamiczna: która jest skuteczniejsza?

Żadna, jeśli pytasz o ranking, bo tych nurtów nie porównano bezpośrednio. Skuteczność każdego z nich opisano osobno i oba wypadają dobrze, więc nie ma podstaw, by uznać któryś za lepszy dla wszystkich. Skuteczność dotyczy grup osób, nie Twojego konkretnego przypadku.

CBT najlepiej sprawdza się przy zaburzeniach lękowych, w tym zaburzeniach z objawami cielesnymi, a także przy bulimii, trudnościach z kontrolą gniewu i ogólnym stresie. Przy depresji CBT również należy do metod pierwszego wyboru, choć nie jest to jej najmocniejszy obszar.

Efekty terapii psychodynamicznej są tak duże jak w innych dobrze sprawdzonych terapiach. Osoby po takiej terapii utrzymują poprawę, a u części z nich stan poprawia się dalej po jej zakończeniu. Ranking wymagałby bezpośredniego porównania obu nurtów.

Czym różnią się CBT i terapia psychodynamiczna w praktyce?

CBT uczy radzić sobie z bieżącymi trudnościami przez zmianę myślenia i zachowania, a terapia psychodynamiczna pomaga rozpoznać trudne uczucia w ważnych relacjach i zobaczyć, jak powtarzają się one w życiu. Różnią się stylem pracy: w CBT jest plan, cel i zadania domowe, w psychodynamicznej wgląd i rozmowa o uczuciach.

Wyobraź sobie osobę, która przed każdym wystąpieniem ma napad lęku. W CBT terapeuta zapyta, jakie myśli pojawiają się tuż przed i jak osoba się zachowuje, a potem da jej ćwiczenia do wykonania między spotkaniami. W terapii psychodynamicznej częściej pojawi się pytanie, z jakimi sytuacjami i relacjami ten lęk się łączy i czy podobnie bywa w kontakcie z terapeutą.

Opisy w tabeli dotyczą dorosłych z depresją. Przy innych problemach protokoły mogą się różnić, a konkretny plan pracy przedstawi terapeuta na pierwszych spotkaniach.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

CBT i terapia psychodynamiczna przy depresji: co wybrać?

U dorosłych z depresją jako pierwszy wybór można stosować zarówno indywidualną CBT, jak i krótkoterminową terapię psychodynamiczną. Obok nich stosuje się między innymi poradnictwo i terapię interpersonalną. Wybór ma uwzględniać potrzeby kliniczne pacjenta oraz jego preferencje, a pacjent może też odmówić leczenia.

O kolejności metod decyduje skuteczność, koszt i możliwość wdrożenia. Indywidualna CBT stoi przed krótkoterminową terapią psychodynamiczną, ale to nie znaczy, że druga metoda jest odradzana.

Przy mniej nasilonej depresji indywidualna CBT obejmuje zwykle 8 sesji, a krótkoterminowa terapia psychodynamiczna od 8 do 16. Przy bardziej nasilonej obie obejmują 16 sesji, a w razie potrzeby dodaje się kolejne spotkania. Dotyczy to krótkiej wersji terapii psychodynamicznej, więc nie wiadomo, ile trwa terapia prowadzona dłużej. O tym, ile trwa terapia CBT, decyduje problem i tempo zmian.

Jak wybrać między CBT a terapią psychodynamiczną?

Zacznij od nazwania, co chcesz zmienić: konkretny objaw, na przykład napady lęku, czy powtarzający się wzorzec w relacjach i samoocenie. Potem dobierz nurt do stylu pracy i gotowości na zadania domowe albo rozmowę o uczuciach. Żadne porównanie nie wskazuje zwycięzcy, więc o dopasowaniu pomaga zdecydować rozmowa z terapeutą.

Kroki nie prowadzą do jednej poprawnej odpowiedzi. Pomagają za to zadać terapeucie konkretne pytania i ocenić, czy wybrany kierunek Ci służy. O psychoterapeucie, jego kwalifikacjach i przebiegu pierwszej wizyty łatwo zapytać wprost.

1. 1Nazwij, co chcesz zmienić: konkretny objaw, na przykład napady lęku albo problemy ze snem, czy powtarzający się wzorzec w relacjach, pracy lub samoocenie.
2. 2Sprawdź, czy dla Twojego problemu któryś nurt ma lepiej potwierdzoną skuteczność. Przy depresji oba podejścia są dopuszczalne. Przy zaburzeniach lękowych najlepiej sprawdzona jest CBT, ale nie opisano tam terapii psychodynamicznej, więc nie wiadomo, jak wypada w porównaniu.
3. 3Zastanów się, jaki styl pracy Ci odpowiada: plan, cel i zadania między sesjami (CBT) czy rozmowa o uczuciach i o tym, co powtarza się w bliskich relacjach (terapia psychodynamiczna).
4. 4Oceń, czy jesteś gotowa albo gotowy rozmawiać o własnych uczuciach i bliskich relacjach oraz wykonywać zadania domowe. Terapia psychodynamiczna może być mniej odpowiednia dla osób, które tego nie chcą, a CBT wymaga gotowości do zadań domowych.
5. 5Na pierwszym spotkaniu zapytaj terapeutę, w jakim nurcie pracuje, jak będzie przebiegać Twoja terapia i po jakim czasie ocenicie, czy pomaga.

Co zrobić, jeśli CBT albo terapia psychodynamiczna nie pasuje?

Jeśli nurt nie pasuje Ci po kilku sesjach, możesz go zmienić, a pierwszym krokiem jest rozmowa o wątpliwościach z terapeutą. Trudność w pracy terapeutycznej to coś innego niż niedopasowanie: terapia bywa wymagająca, a poprawa nie zawsze jest od razu widoczna. Zmiana nurtu jest korektą kursu, a nie porażką.

Przed decyzją ustal z terapeutą, czy kłopot dotyczy metody, tempa czy relacji. Nazwij go możliwie dokładnie, na przykład: zadania domowe mnie przytłaczają, albo rozmowy o przeszłości nic mi nie dają. Terapeuta może pomóc domknąć dotychczasową pracę i zaproponować inną drogę.

Gdzie szukać pomocy, gdy zagrożone jest życie?

Przy próbie samobójczej, zatruciu albo utracie przytomności dzwoń pod 112. Przy myślach o odebraniu sobie życia nie wybieraj teraz nurtu terapii, tylko zgłoś się na SOR lub do izby przyjęć, o ile dojazd jest bezpieczny i nie jedziesz sam. Gdy zagrożenia życia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy, działa całodobowa linia wsparcia.

Całodobowe wsparcie dla dorosłych w kryzysie psychicznym oferuje numer 800 70 2222, a telefon zaufania 116 123 również działa całą dobę. Więcej o tym, gdzie szukać pomocy w kryzysie, opisuje osobny tekst.