Ataki paniki: objawy, przyczyny i co robić w trakcie

Jakie są objawy ataku paniki?

Objawy ataku paniki to nagły przypływ silnego lęku razem z intensywnymi reakcjami ciała, takimi jak kołatanie serca, duszność, drżenie czy pocenie się. Atak pojawia się bardzo szybko, a większość ataków trwa od 5 do 20 minut. Atak paniki nazywa się też napadem paniki. W trakcie może pojawić się poczucie grozy albo lęk przed śmiercią.

Objawy mogą obejmować między innymi pozycje z listy poniżej. Ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności albo objawy inne niż dotychczas wymagają telefonu pod 112, także jeśli masz rozpoznane napady paniki. Nowe objawy z ciała powinien też ocenić lekarz.

• kołatanie serca, duszność, uczucie duszenia się
• ból w klatce piersiowej
• zawroty głowy, drętwienie i mrowienie rąk
• drżenie, pocenie się, fale gorąca lub zimna
• nudności, poczucie, że nie jest się połączonym z własnym ciałem

Co wiadomo o przyczynach zaburzenia panicznego, w którym ataki paniki nawracają?

Dokładna przyczyna zaburzenia panicznego, w którym ataki paniki nawracają, nie jest w pełni poznana, a według NHS wiąże się ją z kombinacją czynników. Należą do nich traumatyczne lub bardzo stresujące doświadczenie życiowe, na przykład żałoba, występowanie zaburzenia u bliskiego członka rodziny oraz zaburzona równowaga neuroprzekaźników w mózgu.

NHS opisuje przyczyny zaburzenia panicznego, a nie pojedynczego pierwszego ataku. Według NHS kofeina i alkohol mogą nasilać ataki. Lekarz ocenia, czy objawy mają także inne przyczyny. Dlatego po pierwszym ataku wizyta u lekarza jest pierwszym krokiem.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Kiedy dzwonić pod 112, a kiedy iść do lekarza?

Ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności albo objawy inne niż dotychczas mogą oznaczać zagrożenie życia, więc zadzwoń wtedy pod 112 zamiast zakładać, że to atak paniki, także jeśli masz rozpoznane napady paniki. Pierwsze objawy z ciała powinien ocenić lekarz, zanim uznasz je za panikę. Kolejność: najpierw lekarz, potem psychoterapeuta.

Według NHS większość objawów ataku paniki może być też objawami innych chorób, więc nie zawsze oznaczają one atak paniki. Lekarz może wykonać badanie fizykalne, by wykluczyć inne przyczyny objawów.

Prawidłowy wynik wykonanych badań nie dowodzi, że nic ci nie jest, a wcześniejsze badania nie wykluczają nowej choroby. Nowe lub zmienione objawy też wymagają oceny. To lekarz ocenia, kiedy diagnostyka jest wystarczająca.

Co NICE zaleca, gdy osoba zgłasza się z atakiem paniki na SOR?

Według zaleceń NICE dla brytyjskiej opieki zdrowotnej atak paniki nie musi oznaczać zaburzenia panicznego, a odpowiednie leczenie ataku może ograniczyć rozwój zaburzenia. NICE zaleca, by osobę, która zgłasza się z atakiem paniki na SOR lub w innym miejscu, zapytać, czy jest już leczona z powodu zaburzenia panicznego, oraz wykonać minimum badań potrzebnych do wykluczenia ostrych problemów fizycznych.

Osoba z atakiem paniki zwykle nie powinna według NICE być przyjmowana na oddział somatyczny ani psychiatryczny, lecz powinna zostać skierowana do opieki podstawowej, nawet jeśli była oceniana na SOR. Powinna dostać pisemne informacje o atakach paniki oraz o powodzie skierowania, a także informacje o źródłach wsparcia, na przykład o lokalnych i krajowych grupach wolontariackich oraz samopomocowych.

Zalecenia NICE dotyczą brytyjskiej opieki zdrowotnej i nie opisują, jak przebiega wizyta na SOR w Polsce. Przy bólu w klatce piersiowej, duszności, utracie przytomności albo objawach innych niż dotychczas zadzwoń pod 112, także jeśli masz rozpoznane napady paniki.

Co robić w trakcie ataku paniki?

Przy bólu w klatce piersiowej, duszności, utracie przytomności albo objawach innych niż dotychczas zadzwoń pod 112, także jeśli masz rozpoznane napady paniki. Jeśli nie dotyczy to Ciebie, objawy są takie jak w atakach, które lekarz już powiązał z lękiem, i sytuacja jest bezpieczna, możesz zostać na miejscu i spokojnie oddychać.

1. 1Jeśli to pierwszy atak, a objawy ustąpiły, umów wizytę u lekarza, zanim uznasz, że to panika.
2. 2Jeśli to możliwe i sytuacja jest bezpieczna, zostań tam, gdzie jesteś.
3. 3Oddychaj powoli i głęboko.
4. 4Jeśli objawy są takie jak w znanych ci atakach, przypominaj sobie, że to atak paniki, nieprzyjemny, ale ustępujący. Leki przyjmuj tak, jak zalecił lekarz.

Kiedy ataki paniki są zaburzeniem panicznym?

Zaburzenie paniczne to stan, w którym ataki paniki nawracają, a lęk przed kolejnym atakiem albo unikanie sytuacji utrudniają życie. To uproszczenie, a czy kryteria są spełnione, ocenia lekarz według pełnych kryteriów. Jednorazowy atak paniki nie musi oznaczać zaburzenia. Kod zaburzenia panicznego to 6B01 w ICD-11 oraz F41.0 w ICD-10.

Trafne rozpoznanie zaburzenia panicznego jest według NICE podstawą skutecznego leczenia. Za DSM-IV-TR NICE opisuje, że podstawową cechą są nawracające, nieoczekiwane ataki paniki, po których następuje co najmniej miesiąc uporczywej obawy przed kolejnym atakiem i jego skutkami albo istotna zmiana zachowania związana z atakami. Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa nieoczekiwane ataki, których nie tłumaczy użycie substancji, choroba somatyczna ani inny problem psychologiczny. To uproszczony opis, a pełne kryteria stosuje lekarz.

Możesz zacząć unikać sytuacji, w których obawiasz się kolejnego ataku. Według NHS może to stworzyć błędne koło życia „w strachu przed strachem”, które nasila poczucie paniki i może powodować kolejne ataki.

Jak leczy się ataki paniki?

Leczenie ataków paniki obejmuje między innymi psychoterapię poznawczo-behawioralną (CBT), którą wytyczne NICE wymieniają wśród zalecanych form leczenia zaburzenia panicznego. Przy umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniu panicznym NICE zaleca rozważyć CBT, a leki wtedy, gdy zaburzenie trwa długo albo psychoterapia nie pomogła lub pacjent z niej zrezygnował. Decyzję o lekach podejmuje psychiatra. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków bez konsultacji z lekarzem.

Jakie formy pomocy przy atakach paniki NICE zaleca w łagodnym i umiarkowanym zaburzeniu panicznym?

Osobom z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem panicznym NICE zaleca zaproponować samopomoc bez prowadzenia albo z prowadzeniem, czyli jedną z form o niskiej intensywności, lub skierować je na taką formę. Wybór leczenia wynika z oceny i wspólnego podejmowania decyzji. Wybrana forma powinna być dostępna bez zwłoki.

NICE zaleca też oferować informacje o grupach wsparcia, jeśli są dostępne. Z każdą osobą z zaburzeniem panicznym zaleca omówić korzyści z ćwiczeń fizycznych jako elementu ogólnego zdrowia, o ile jest to właściwe.

PsychoLogic

Jesienna chandra czy depresja sezonowa?

Ile trwa terapia poznawczo-behawioralna przy atakach paniki?

W umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniu panicznym NICE zaleca stosować CBT w optymalnym wymiarze od 7 do 14 godzin łącznie. Dla większości osób powinny to być cotygodniowe sesje trwające od 1 do 2 godzin. Terapię zaleca się zakończyć najpóźniej po 4 miesiącach od rozpoczęcia.

Krótszą CBT (około 7 godzin) NICE zaleca uzupełnić skoncentrowanymi informacjami i zadaniami oraz zintegrować ją z uporządkowanymi materiałami samopomocy; dla nielicznych osób odpowiednia może być bardziej intensywna CBT w bardzo krótkim czasie. Powinny ją prowadzić tylko odpowiednio wyszkolone i superwizowane osoby, które ściśle trzymają się empirycznie ugruntowanych protokołów.

Co NICE mówi o lekach przy atakach paniki?

O lekach przy atakach paniki decyduje lekarz, a według NICE przy umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniu panicznym lek rozważa się, gdy zaburzenie trwa długo albo osoba nie skorzystała z psychoterapii lub ją odrzuciła. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków bez konsultacji z lekarzem. Zalecenie NICE dotyczy dorosłych i nie zastępuje decyzji lekarza prowadzącego.

Dobierając lek, trzeba według NICE uwzględnić między innymi wiek osoby; wcześniejszą odpowiedź na leczenie; tolerancję; możliwe interakcje; jej preferencje. Na początku leczenia powinna dostać informację o możliwych skutkach ubocznych, w tym o przejściowym nasileniu lęku. Powinna też usłyszeć o ryzyku objawów odstawiennych po nagłym przerwaniu, o opóźnieniu początku działania oraz o czasie trwania leczenia.

Jak pomagamy przy atakach paniki w PsychoNovatis?

W PsychoNovatis pomagamy przy atakach paniki psychoterapią poznawczo-behawioralną, stacjonarnie w Lublinie lub online. Psychoterapię prowadzą psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, a przed terapią właściwą odbywają się zwykle 3-4 konsultacje. Leków nie przepisujemy, bo to zadanie lekarza psychiatry. Jeśli ataki paniki masz po raz pierwszy, zacznij od konsultacji lekarskiej.

Ekspozycję prowadzimy zarówno w gabinecie, jak i poza nim, w ramach terapii poznawczo-behawioralnej.