Terapia Gestalt: czym jest, jak przebiega sesja i dla kogo

Czym jest terapia Gestalt?

Terapia Gestalt to nurt psychoterapii humanistycznej, w którym uwaga skupia się na kontakcie, czyli na tym, jak nawiązujesz relację z innymi ludźmi albo ją przerywasz. Człowieka traktuje się w nim jako całość: ciało, myśli, emocje i relacje tworzą jedno doświadczenie, a nie osobne części.

Słowo Gestalt pochodzi z niemieckiego i oznacza całościową formę, wzorzec, którego nie da się sprowadzić do sumy części.

Terapię Gestalt bywa mylona z psychologią postaci, czyli dziedziną badającą percepcję. Terapia zaczerpnęła z niej niektóre pojęcia, ale jest osobną metodą psychoterapii.

Skąd się wzięła terapia Gestalt?

Początek terapii Gestalt wiąże się z książką „Gestalt Therapy”, której autorami byli Fritz Perls, Ralph Hefferline i Paul Goodman. Pomysł rozwijał Perls razem z żoną Laurą, oboje wykształceni w psychoanalizie i psychologii postaci, a filozofia społeczna Goodmana miała wpływ na kształt nurtu.

Fritz i Laura Perls uciekli przed narodowym socjalizmem, najpierw do Amsterdamu, potem do Afryki Południowej, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Do Europy terapia Gestalt wróciła z czasem, a w Polsce działa Polskie Towarzystwo Psychoterapii Gestalt.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jak przebiega sesja terapii Gestalt?

Sesja terapii Gestalt może zaczynać się od uwagi skierowanej na to, czego doświadczasz teraz, a nie od relacji z minionego tygodnia. Terapeuta pyta na przykład, co czujesz w tej chwili albo co dzieje się w Twoim ciele, gdy o czymś mówisz, i razem sprawdzacie, co z tego wynika.

Dzięki zasadzie tu i teraz dawne wzorce relacji mogą ujawnić się w kontakcie z terapeutą, więc można je zauważyć w chwili, gdy się pojawiają, zamiast jedynie o nich opowiadać. Relacja z terapeutą ma w tym nurcie charakter dialogu. Terapeuta może mówić o swoich bezpośrednich reakcjach na to, co dzieje się na sesji i traktuje je jako materiał do wspólnej pracy.

Czym jest eksperyment w terapii Gestalt?

Eksperyment w terapii Gestalt to krótkie działanie, które terapeuta proponuje w trakcie sesji, aby sprawdzić doświadczenie trudne do uchwycenia samą rozmową. Dobór eksperymentów zależy od terapeuty i od Ciebie. Możesz odmówić wykonania eksperymentu i powiedzieć o tym terapeucie, bo odmowa nie jest błędem.

Sposób, w jaki wykonujesz eksperyment, pozwala terapeucie wnioskować o tym, gdzie kontakt się zatrzymuje. Przykłady eksperymentów:

• Odgrywanie ról, na przykład rozmowa z kimś, kogo nie ma w gabinecie.
• Eksperymenty z językiem ciała: gest, ruch, pantomima.
• Eksperymenty z językiem i głosem: powtórzenie zdania głośniej, spowolnienie go, zmiana tonu.
• Skupienie uwagi na oddechu lub na doznaniach w ciele.
• Metody artystyczne, takie jak rysowanie, pisanie lub rzeźbienie.

Jak działa puste krzesło w terapii Gestalt?

Puste krzesło to technika terapii Gestalt, w której zwracasz się do wyobrażonej osoby albo części siebie, jakby siedziała na drugim krześle naprzeciwko Ciebie. Może to być rodzic, szef albo dawna wersja Ciebie. Pozwala powiedzieć na głos to, czego nie udało się powiedzieć wprost.

Puste krzesło jest jedną z technik, a nie synonimem całej terapii Gestalt. Sesja może przebiegać bez żadnego rekwizytu. Jeśli ćwiczenie staje się zbyt trudne, możesz je przerwać.

1. 1Terapeuta stawia naprzeciwko Ciebie puste krzesło i prosi o wyobrażenie sobie na nim wybranej osoby.
2. 2Mówisz do tej osoby to, czego nie udało się powiedzieć wprost: żal, prośbę, wdzięczność.
3. 3Za Twoją zgodą możesz zamienić się miejscami i odpowiedzieć z perspektywy tej osoby.
4. 4Po zakończeniu rozmawiasz z terapeutą o tym, co się wtedy z Tobą działo.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Jakie pojęcia usłyszysz w terapii Gestalt?

W terapii Gestalt usłyszysz pojęcia opisujące sposoby przerywania kontaktu z drugą osobą albo z samym sobą. Cztery z nich pochodzą z klasycznej teorii tego nurtu: introjekcja, projekcja, retrofleksja i konfluencja. Każde z nich opisuje, co robisz z uczuciem lub cudzym zdaniem, zamiast je po prostu zauważyć.

Dla kogo jest terapia Gestalt?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, dla kogo terapia Gestalt jest szczególnie wskazana, i nie da się tego orzec na podstawie dotychczasowej wiedzy. Wybór zależy więc w dużej mierze od tego, jak chcesz pracować, a opisy w punktach to preferencje, a nie wskazania medyczne.

Podejście poznawczo-behawioralne pracuje według ustalonego planu nad konkretnymi myślami i zachowaniami, a terapia Gestalt skupia się na doświadczeniu chwili. Jeśli wolisz plan i zadania między sesjami, bliższa może Ci być terapia poznawczo-behawioralna. Porównanie podejść ułatwia wybór nurtu terapii.

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia, na przykład trwającej próbie samobójczej, zatruciu lub utracie przytomności, zadzwoń pod 112. Przy myślach samobójczych bez takiego stanu możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć, o ile dojazd jest bezpieczny, i nie jedź sam. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebna jest pilna rozmowa, działa całodobowa linia wsparcia 800 70 2222 oraz telefon zaufania 116 123, a wybór nurtu terapii może poczekać. Więcej o pomocy w kryzysie psychicznym jest w osobnym temacie. Przy objawach psychotycznych, na przykład gdy słyszysz głosy, których inni nie słyszą, najpierw zgłoś się do lekarza psychiatry.

• Terapia Gestalt może Ci odpowiadać, jeśli chcesz przyglądać się własnym przeżyciom na bieżąco, w kontakcie z terapeutą, a nie omawiać problem według planu.
• Może Ci odpowiadać także wtedy, gdy rozmowa o samej historii problemu nie przynosi zmiany, a pomaga dopiero nowe doświadczenie w gabinecie.
• Warto zapytać też o inne podejście, jeśli wolisz wyraźny plan sesji i zadania między spotkaniami.

Czy terapia Gestalt jest skuteczna?

Terapia Gestalt jest uznawana za skuteczną i nie gorszą od porównywalnych metod. Dowody na to są jednak dość stare, nie ustalają wskazań ani efektów długoterminowych i nie pozwalają na jednoznaczny sąd, więc wniosek trzeba traktować ostrożnie.

Podobne wyniki dotyczą całej rodziny terapii humanistyczno-doświadczeniowych, do której należy terapia Gestalt, choć nie mówią o samej terapii Gestalt osobno. Wniosek jest ostrożny: terapia Gestalt ma dowody skuteczności, ale ich zakres jest ograniczony, a część pytań, na przykład o wskazania, pozostaje otwarta.

Jak znaleźć terapeutę Gestalt?

Terapeutę Gestalt możesz szukać przez organizacje zawodowe. Polskie Towarzystwo Psychoterapii Gestalt ma na swojej stronie zakładkę „Znajdź psychoterapeutę lub superwizora”, a europejskie stowarzyszenie terapii Gestalt publikuje standardy szkolenia i prowadzi izbę instytutów szkoleniowych. Tam sprawdzisz, kto skończył uznane szkolenie.

Nazwa „terapia Gestalt” sama niczego nie gwarantuje, więc przed pierwszą wizytą sprawdź ukończone szkolenie. Dopytaj też o certyfikat oraz o superwizję. Ogólne wskazówki, jak wybrać psychoterapeutę, dotyczą każdego nurtu.