Trauma rozwojowa: czym jest, kiedy dotyczy dzieci i czego nie ma w ICD-11

Co to jest trauma rozwojowa?

Trauma rozwojowa to pojęcie opisujące skutki złożonej traumy w dzieciństwie dla rozwoju dziecka, a jej proponowana nazwa kliniczna to developmental trauma disorder (DTD). Przegląd systematyczny z 2022 roku pisze, że DTD zaproponowano dla dzieci narażonych na złożoną traumę. Chodzi o powtarzalne skutki emocjonalne i behawioralne. Przegląd wymienia też skutki neurobiologiczne.

Polska nazwa „trauma rozwojowa” jest potoczna i nie pochodzi z oficjalnego tłumaczenia klasyfikacji. Pojęcie opisuje dzieci. Tekst nie służy do diagnozowania Ciebie ani Twojego dziecka.

Czy trauma rozwojowa jest w klasyfikacji ICD-11?

W ICD-11 trauma rozwojowa nie jest rozpoznaniem, bo blok zaburzeń swoiście związanych ze stresem (od 6B40 do 6B45) nie zawiera developmental trauma disorder. Znajdują się w nim PTSD i złożone PTSD. Są tam też przedłużona żałoba i zaburzenie adaptacyjne oraz dwa zaburzenia przywiązania. Przegląd z 2022 roku podaje, że DTD nie jest jeszcze uwzględniona w formalnych systemach diagnostycznych.

Reaktywne zaburzenie przywiązania (6B44) to jedno z dwóch zaburzeń przywiązania w tym bloku. ICD-11 opisuje je jako rażąco nieprawidłowe zachowania przywiązaniowe we wczesnym dzieciństwie, po rażąco niewłaściwej opiece. Dotyczy tylko dzieci, a jego cechy rozwijają się w pierwszych 5 latach życia. Nie jest to więc inna nazwa traumy rozwojowej.

PsychoLogic

„Nie chcę być ciężarem”: samotność seniorów, której często nie zauważamy

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jakie objawy opisuje się w traumie rozwojowej?

W badaniu replikacyjnym Forda i współpracowników z 2022 roku objawy traumy rozwojowej układały się w trzy czynniki. Pierwszy dotyczył emocji i ciała. Drugi dotyczył uwagi i zachowania. Trzeci dotyczył obrazu siebie i relacji. Badanie objęło 271 dzieci w wieku 8 do 18 lat, które korzystały z opieki zdrowia psychicznego w sześciu ośrodkach w Stanach Zjednoczonych.

Trudności z regulacją emocji były najbardziej informatywnym objawem przy niskim nasileniu DTD. Samookaleczenia niesamobójcze były rzadkie, ale wskazywały dzieci z wysokim nasileniem. Wynik opisuje wywiad badawczy (DTD-SI), a nie kryteria diagnostyczne. Dopasowanie objawów do tej listy nie jest rozpoznaniem.

Czym trauma rozwojowa różni się od traumy złożonej i traumy z dzieciństwa?

Trzy pojęcia traumy leżą na różnych poziomach: rozwojowa to proponowana jednostka dla dzieci, złożona to doświadczenie, a z dzieciństwa to temat badań nad ryzykiem. W ICD-11 skutki traumy złożonej opisuje złożone PTSD (6B41), a traumy rozwojowej w tej klasyfikacji nie ma. Każde z nich ma osobny tekst.

Jakie doświadczenia wiążą się z traumą rozwojową?

Po uwzględnieniu PTSD badanie Spinazzoli i współpracowników z 2021 roku powiązało traumę rozwojową (DTD) z przemocą emocjonalną i rozłąką z głównym opiekunem. Badanie objęło 271 dzieci w leczeniu. Kryteria DTD spełniało 27,3% dzieci, a PTSD 40,2%. Iloraz szans wyniósł 2,9 dla przemocy emocjonalnej i 2,2 dla traumatycznej rozłąki z opiekunem.

Dzieci narażone na krzywdzenie oraz na traumę przywiązania spełniały kryteria DTD w 36,2%. Dla dzieci narażonych tylko na traumę przywiązania było to 32,5%. Wśród dzieci narażonych tylko na krzywdzenie było to 17,5%, a wśród dzieci bez żadnego z tych doświadczeń 8,1%. Wyniki dotyczą dzieci w leczeniu, nie całej populacji.

Jakie są argumenty za i przeciw osobnemu rozpoznaniu traumy rozwojowej?

Zwolennicy osobnego rozpoznania traumy rozwojowej argumentują, że PTSD nie obejmuje wszystkich skutków poważnej traumy w dzieciństwie, a przeciwnicy wskazują, że nacisk na przyczynę odchodzi od opisowego charakteru klasyfikacji. Przegląd Schmid i współpracowników z 2013 roku opisuje oba stanowiska. Przegląd z 2022 roku ocenił 17 niezależnych prób.

Badania w większości wspierały konstrukt DTD i jego użyteczność kliniczną. Autorzy zaznaczyli jednak, że wyniki są wstępne. Wymagają powtórzenia na większych próbach przez niezależne zespoły.

Co z dorosłym, który rozpoznaje te doświadczenia u siebie?

Dorosły z doświadczeniami opisywanymi jako trauma rozwojowa nie ma osobnego rozpoznania o tej nazwie, bo pojęcie opisano dla dzieci. Ford (2022) nazywa DTD zespołem psychiatrycznym wieku dziecięcego. Objawy dorosłego ocenia lekarz w kategoriach istniejących rozpoznań, na przykład PTSD lub złożonego PTSD.

Dorosłym z PTSD wytyczne NICE zalecają zaoferować indywidualną terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie. Skutki trudnego dzieciństwa w dorosłości opisuje tekst o traumie z dzieciństwa, a rozpoznanie złożonego PTSD tekst o traumie złożonej.

PsychoLogic

„Nie chcę żyć”: co powiedzieć, gdy słyszysz to od swojego dziecka?

Co możesz zrobić dziś, jeśli martwisz się o rozwój swój lub dziecka?

Dziś możesz opisać, co niepokoi Cię w funkcjonowaniu po trudnych doświadczeniach, ale nie musisz używać słowa trauma rozwojowa, by prosić o pomoc. Zapisz, w jakich sytuacjach pojawiają się wybuchy, wycofanie lub trudność z uwagą. Dopisz, od kiedy trwają. Taki zapis ułatwia rozmowę z psychologiem albo lekarzem.

Jeśli niepokoi Cię dziecko poniżej 15. roku życia, skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu lub pediatrą dziecka, bo dzieci poniżej tego wieku nie przyjmujemy. NICE zaleca zaoferować indywidualną terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie dzieciom i młodzieży w wieku 7 do 17 lat z PTSD, które zgłosiły się po ponad 3 miesiącach od zdarzenia.

Gdzie szukać pilnej pomocy?

Pilna pomoc przy skutkach traumy rozwojowej to 112, gdy ktoś zagraża życiu dziecka lub Twojemu albo gdy ktoś myśli o odebraniu sobie życia. Gdy takiego zagrożenia nie ma, a stan jest pilny, możesz zgłosić się na SOR albo do izby przyjęć. Całodobowe wsparcie w kryzysie psychicznym oferuje według strony gov.pl Ministerstwa Zdrowia numer 800 70 2222.

Dzieci i młodzież mogą dzwonić na telefon zaufania 116 111 dla dzieci i młodzieży. Przy krzywdzie, która trwa, pomaga Niebieska Linia 800 120 002, całodobowa według niebieskalinia.info. Gdzie jeszcze szukać pomocy, wyjaśnia tekst o kryzysie psychicznym.

Co dzieje się na konsultacji w PsychoNovatis?

Na konsultacji w PsychoNovatis rozmawiamy o Twoich doświadczeniach z dzieciństwa i dorastania, w tym o tym, co nazywa się traumą rozwojową, oraz o tym, jak wpływają na życie dziś. Pytamy też o oczekiwania wobec terapii. Pierwszy etap to średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku. Na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Prowadzimy terapię poznawczo-behawioralną, tylko w tym nurcie. Ekspozycję prowadzimy w gabinecie oraz poza nim. Terapii EMDR nie prowadzimy. Psychiatry w naszym zespole nie ma, a decyzje o ewentualnych lekach podejmuje lekarz psychiatra. Konsultację psychiatryczną zalecamy, gdy psycholog widzi do tego wskazania.

Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia, a dzieci poniżej 15. roku życia nie. Spotkania odbywają się stacjonarnie w Lublinie albo online przez szyfrowane kanały Medfile lub ZnanyLekarz. Sesja trwa 50 minut, wizyty są prywatne, a stawki znajdziesz w cenniku. Wszystkie nasze specjalistki są psycholożkami oraz psychoterapeutkami w trakcie szkolenia.