Zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane: objawy, kody ICD i leczenie

Zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane: co to jest?

Zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane to rozpoznanie z ICD-11. Objawy depresji i lęku występują w nim razem przez większość dni w okresie co najmniej dwóch tygodni, a żaden z tych zestawów osobno nie spełnia kryteriów innego zaburzenia depresyjnego ani zaburzenia lękowego. Objawy powodują wyraźne cierpienie albo utrudniają funkcjonowanie w pracy, w rodzinie lub w życiu towarzyskim.

Klasyfikacja WHO wymaga dodatkowo, żeby w przeszłości nie było epizodu manii ani epizodu mieszanego, które wskazywałyby na zaburzenie dwubiegunowe. Objawy nie mogą też być skutkiem innej choroby, na przykład niedoczynności lub nadczynności tarczycy, ani działania substancji czy leku, w tym objawów odstawienia alkoholu lub benzodiazepin.

Nazwa „zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane” jest polskim opisem angielskiego terminu, a nie oficjalnym tłumaczeniem. ICD-11 opisuje ten stan jako zestaw stosunkowo łagodnych objawów depresji i lęku, który często widuje się w podstawowej opiece zdrowotnej, a wiele przypadków w populacji nigdy nie trafia do lekarza.

Jakie objawy mają zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane?

ICD-11 wymaga obu zestawów objawów: depresyjnych, czyli obniżonego nastroju albo wyraźnie zmniejszonego zainteresowania lub przyjemności z aktywności, oraz lękowych, których ma być wiele. Każdy z zestawów osobno nie osiąga progu innego rozpoznania.

Wśród objawów lękowych ICD-11 wymienia poczucie zdenerwowania lub napięcia, brak kontroli nad martwiącymi myślami, lęk, że wydarzy się coś strasznego. Wymienia też trudność z odprężeniem się, napięcie mięśni, objawy pobudzenia układu autonomicznego. Jeśli jedynym objawem lęku jest zamartwianie się, rozpoznanie zaburzenia mieszanego nie jest właściwe.

Lista objawów nie służy do stawiania sobie rozpoznania. Ocena, czy masz zaburzenie mieszane, depresję, zaburzenie lękowe czy inny problem, należy do lekarza, a pierwszym krokiem jest rozmowa na konsultacji.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Czym różnią się zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane od depresji i lęku?

Jeśli objawy depresyjne albo lękowe osobno spełniają kryteria epizodu depresyjnego lub zaburzenia lękowego, ICD-11 każe rozpoznać właśnie je, a nie zaburzenie mieszane. Rozpoznanie mieszane obejmuje więc sytuację, w której oba zestawy są obecne, ale żaden z nich nie jest wystarczająco nasilony, liczny lub długotrwały.

W razie depresji z wyraźnym lękiem ICD-11 pozwala dopisać do epizodu depresyjnego określenie „z wyraźnymi objawami lęku”. Gdy objawy zaczęły się w bliskim związku z ważną zmianą życiową lub stresującym wydarzeniem, według ICD-11 zwykle właściwsze jest rozpoznanie zaburzenia adaptacyjnego.

Jaki kod ICD mają zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane: F41.2 czy 6A73?

W ICD-10 zaburzeniom depresyjno-lękowym mieszanym odpowiada kod F41.2 (Mixed anxiety and depressive disorder), a w ICD-11 kod 6A73 (Mixed depressive and anxiety disorder), który należy do grupy zaburzeń nastroju. Zmianę nazwy i miejsca w klasyfikacji opisuje przeglądowa praca Domschke i Zwanzger z 2025 roku: w ICD-10 rozpoznanie leżało w grupie zaburzeń lękowych, w ICD-11 trafiło do zaburzeń afektywnych.

ICD-10 opisuje F41.2 jako kategorię na sytuację obecności objawów lęku i depresji. Żaden zestaw nie przeważa wyraźnie i żaden nie jest na tyle nasilony, by uzasadniał osobne rozpoznanie. Gdy oba są na tyle ciężkie, by uzasadniać osobne rozpoznania, ICD-10 każe zapisać obie diagnozy. Tej kategorii wtedy się nie używa.

Polskie nazwy kodów są opisami, a nie oficjalnym tłumaczeniem. Rozpoznanie i kod ustala lekarz, a kod w dokumentach zależy od klasyfikacji, którą stosuje placówka.

Czy objawy depresji i lęku występujące razem mijają same?

ICD-11 podaje, że pewne dane wskazują na remisję objawów w ciągu roku od początku u około połowy osób z zaburzeniem depresyjno-lękowym mieszanym, a u pozostałych rośnie ryzyko pełnego zaburzenia, zwykle depresyjnego lub lękowego. Ta sama klasyfikacja zaznacza, że wyniki badań epidemiologicznych co do przebiegu są zróżnicowane.

Liczba o połowie nie mówi, do której grupy należysz, a objawy utrudniają codzienność już teraz. Konsultacja nie musi czekać roku: pomaga ocenić, czy objawy nie spełniają już kryteriów osobnego rozpoznania.

Badanie na próbie z populacji ogólnej (Shevlin i współpracownicy, 2022) nie potwierdziło grupy z objawami podprogowymi dla obu zaburzeń. Największą grupą objawową była ta z objawami obu rodzajów na wysokim poziomie. Wiązała się ona z dużymi zaburzeniami funkcjonowania i skargami z ciała. Nazwa „mieszane” nie oznacza więc, że objawy muszą być lekkie.

PsychoLogic

„Nie chcę być ciężarem”: samotność seniorów, której często nie zauważamy

Jak leczy się depresję i lęk występujące razem?

Wytyczne NICE o depresji (NG222, 2022) mówią, że gdy depresji towarzyszą objawy lęku, pierwszym priorytetem zwykle jest leczenie depresji, a gdy ktoś ma zaburzenie lękowe z towarzyszącą depresją, można rozważyć leczenie najpierw zaburzenia lękowego. Wytyczne NICE o lęku uogólnionym i napadach paniki (CG113) zalecają przy lęku uogólnionym ze współistniejącą depresją leczyć najpierw to zaburzenie, które jest cięższe. Chodzi też o to, którego leczenie bardziej poprawi funkcjonowanie.

W obu wytycznych jednym z zalecanych leczeń jest psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT). Według NICE indywidualna CBT przy depresji zwykle liczy 8 sesji przy depresji o łagodniejszym nasileniu i 16 przy umiarkowanej lub ciężkiej, a przy lęku uogólnionym zwykle 12 do 15 cotygodniowych sesji po godzinie. To dane z wytycznych o osobnych zaburzeniach: w rozdziałach z zaleceniami obu dokumentów nie ma osobnych zaleceń dla zaburzenia mieszanego.

Decyzje o lekach należą do lekarza psychiatry. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.

Co możesz zrobić dziś, gdy objawy depresji i lęku trwają razem?

Zapisz przez kilka dni, ile razy dziennie pojawia się obniżony nastrój albo brak zainteresowania. Zapisz też, które objawy lęku towarzyszą mu najczęściej, a potem umów konsultację. Takie notatki skracają rozmowę i pokazują, czy oba zestawy objawów trwają większość dni.

Przesiewowo możesz wypełnić nasze testy na lęk (GAD-7) i na depresję (PHQ-9). Wynik testu nie jest rozpoznaniem, a do pierwszej rozmowy dostarcza konkretu. Jeśli towarzyszą Ci objawy z ciała, takie jak kołatanie serca, wyraźna zmiana wagi albo uczucie ciągłego zmęczenia, poproś lekarza rodzinnego o ocenę, bo ICD-11 wymaga wykluczenia innych chorób, między innymi chorób tarczycy.

NHS w opisie lęku uogólnionego radzi regularny ruch, wystarczającą ilość snu, ograniczenie kofeiny. Radzi też niesięganie po alkohol, papierosy, hazard ani narkotyki w celu złagodzenia lęku. Mogą one przyczyniać się do pogorszenia zdrowia psychicznego. Radzi też nie unikać sytuacji wywołujących lęk, tylko stopniowo zwiększać czas spędzany w trudnych sytuacjach.

Kiedy dzwonić pod 112 albo szukać pilnej rozmowy?

Przy myślach samobójczych, planach odebrania sobie życia albo zagrożeniu życia dzwoń pod 112, także wtedy, gdy Twoje objawy w opisach wyglądają na łagodne. Nazwa „mieszane” opisuje układ objawów, a nie ryzyko.

Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, całodobowo działa Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222 oraz telefon wsparcia emocjonalnego 116 123. Oba numery podaje strona gov.pl Ministerstwa Zdrowia o pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.

Nagłe objawy z ciała, takie jak ból w klatce piersiowej, silna duszność albo omdlenie, wymagają oceny lekarza, a nie samodzielnego przypisania ich lękowi.

Co dzieje się na konsultacji w PsychoNovatis?

Na konsultacji w PsychoNovatis rozmawiamy o czasie trwania objawów depresji i lęku. Rozmawiamy też o tym, jak wpływają na pracę, sen, relacje, czego oczekujesz od terapii. Diagnozy medycznej nie stawiamy. Pierwszy etap to średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Prowadzimy terapię poznawczo-behawioralną, tylko w tym nurcie. W naszym zespole nie ma psychiatry, a konsultację psychiatryczną zalecamy wtedy, gdy psycholog widzi do niej wskazania.

Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15. roku życia, stacjonarnie w Lublinie oraz online przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz. Sesja trwa 50 minut, wizyty są prywatne, a stawki znajdziesz w cenniku.