Psycholog dla młodzieży: kiedy nastolatek go potrzebuje i jak zacząć

Kiedy nastolatek potrzebuje psychologa?

Psycholog dla młodzieży jest potrzebny, gdy zmiany w zachowaniu nastolatka utrzymują się, nasilają albo utrudniają codzienne funkcjonowanie, bo tak NFZ opisuje moment, w którym trzeba reagować. Według NHS rodzicom trudno odróżnić dojrzewanie od problemu. NHS radzi porozmawiać z nastolatkiem i zasięgnąć porady lekarza.

WHO szacuje, że 14,3 procent osób w wieku 10 do 19 lat ma zaburzenie psychiczne. Stany te są w dużej mierze nierozpoznane i nieleczone. NHS ostrzega, że im dłużej trwa depresja dziecka, tym większe ryzyko zakłócenia jego życia. Może ona przerodzić się w problem długotrwały.

Informacje w tym tekście nie służą do rozpoznawania zaburzeń. Ocenę objawów prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki, a rozpoznanie medyczne należy do lekarza.

Jak psycholog pomaga przy depresji u nastolatka?

Depresję u nastolatka może ocenić psycholog, a NHS wśród jej sygnałów wymienia niski nastrój, który nie mija, oraz utratę zainteresowań. Do sygnałów należą też drażliwość i problemy ze snem. NHS wymienia problemy w szkole oraz problemy z zachowaniem wśród możliwych oznak depresji u dzieci i młodzieży.

Dla nastolatków w wieku 12 do 18 lat z umiarkowaną lub ciężką depresją NICE zaleca zaoferować indywidualną terapię poznawczo-behawioralną przez co najmniej 3 miesiące. Terapię rodzinną oraz inne opcje NICE zaleca rozważyć, gdy ta terapia nie odpowiada na potrzeby nastolatka lub jest nieodpowiednia.

PsychoLogic

Dlaczego odpychasz ludzi, których najbardziej potrzebujesz?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Kiedy lęk u nastolatka wymaga wizyty u psychologa?

Lęk jest według WHO najczęstszym zaburzeniem psychicznym u młodzieży, a psycholog pomaga ocenić, czy wymaga on leczenia. WHO podaje, że dotyczy 5,3 procent osób w wieku 15 do 19 lat. Według WHO lęk może zakłócać naukę i chodzenie do szkoły.

Pracownicy opieki zdrowotnej i oświaty powinni według NICE zwracać uwagę na młodych ludzi, którzy unikają szkoły, zajęć grupowych lub rozmów w sytuacjach społecznych. W lęku społecznym NICE zaleca zaoferować indywidualną lub grupową terapię poznawczo-behawioralną. Terapię poznawczo-behawioralną fobii społecznej prowadzimy.

Co psycholog może ocenić przy ADHD u nastolatka?

ADHD dotyczy według WHO około 2,2 procent osób w wieku 15 do 19 lat, a ocenę objawów prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki. NHS opisuje ADHD przez trudności z uwagą i nadmiar energii. Dochodzą kłopoty z kontrolą impulsów. Objawy zaczynają się według NHS zwykle przed ukończeniem 12 lat.

Rozpoznanie ADHD u nastolatka stawia lekarz. NHS pisze, że osoby z ADHD często mają też inne trudności, takie jak depresja, lęk, uzależnienia czy dysleksja.

Czy psycholog dla młodzieży rozpoznaje autyzm?

Diagnozy autyzmu u młodzieży w PsychoNovatis psycholog nie stawia, bo diagnozę prowadzi zespół specjalistów w ośrodku diagnostyki neurorozwojowej, ale pomaga uporządkować obserwacje przed wizytą, wskazuje ośrodek i wspiera po diagnozie. Diagnoza nie jest warunkiem korzystania z terapii. Czy zespół Aspergera nadal jest rozpoznaniem, opisuje osobny tekst.

NHS pisze, że autyzm nie jest chorobą, a leczenia na niego nie ma. Są jednak sposoby radzenia sobie z nim i uzyskiwania wsparcia. Autystyczne osoby częściej mają lęk, depresję lub zaburzenia odżywiania. ADHD też występuje u nich częściej.

Kiedy najpierw lekarz, a kiedy psycholog przy zaburzeniach odżywiania?

Psycholog w PsychoNovatis prowadzi terapię anoreksji, bulimii, napadowego objadania się i ARFID w nurcie poznawczo-behawioralnym, ale przy objawach somatycznych u nastolatka najpierw potrzebny jest lekarz. WHO podaje, że zaburzenia odżywiania dotyczą 0,4 procent osób w wieku 15 do 19 lat. Dotyczą częściej dziewcząt niż chłopców. Anoreksja ma według WHO najwyższą śmiertelność ze wszystkich zaburzeń psychicznych.

NICE zaleca rozważyć terapię rodzinną skoncentrowaną na anoreksji u dzieci i młodzieży (NG69, rekomendacja 1.3.10). Terapię rodzinną w PsychoNovatis prowadzi Magdalena Pliżga-Szwajgier.

Co zrobić, gdy nastolatek się okalecza albo mówi o samobójstwie?

Gdy nastolatek się okalecza albo mówi o samobójstwie, psycholog nie zastępuje pomocy w nagłym zagrożeniu: przy próbie samobójczej, zatruciu, utracie przytomności lub poważnych obrażeniach pierwszą czynnością jest telefon pod 112. Według pacjent.gov.pl rozmowa o samobójstwie nie zwiększa ryzyka jego popełnienia. Po samouszkodzeniu wytyczne NICE zalecają rozważyć plan bezpieczeństwa.

Czy psycholog pomoże, gdy nastolatek za dużo siedzi w telefonie?

Przy nadmiernym korzystaniu z telefonu psycholog w PsychoNovatis pracuje nad trudnościami towarzyszącymi, takimi jak obniżony nastrój czy lęk, bo terapii uzależnień nie prowadzimy. NFZ wymienia wśród niepokojących sygnałów trudności z odłożeniem telefonu, zaniedbywanie obowiązków i wycofanie z kontaktów z bliskimi. Wśród sygnałów kryzysu psychicznego wymienia bezsenność, ciągłe zmęczenie lub nadmierną senność, którym sprzyja też światło ekranów.

Do kogo pójść, gdy nastolatek nie chce się uczyć albo chodzić do szkoły?

Gdy nastolatek nie chce się uczyć, psycholog lub pedagog szkolny jest według NFZ pierwszym kontaktem, a gdy zmiany trwają mimo rozmowy, pomaga psycholog w poradni lub w gabinecie. Według WHO lęk oraz depresja mogą zakłócać naukę i chodzenie do szkoły. Lęk związany ze szkołą ma osobny tekst.

Co zrobić, gdy nastolatek nie ma kolegów albo doświadcza przemocy rówieśniczej?

Samotność zgłasza według WHO 17 do 21 procent osób w wieku 13 do 29 lat, a psycholog pomaga ocenić, czy za brakiem kolegów stoi lęk, depresja lub przemoc rówieśnicza. NICE zaleca przy ocenie lęku społecznego sprawdzać, czy nastolatek doświadcza zastraszania ze strony rówieśników.

O przemocy rówieśniczej mówi się w szkole z wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym. Gdy ma ona cechy przestępstwa, zgłasza się ją także na policję lub do prokuratury. Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka to 800 12 12 12.

PsychoLogic

Lęk przed szkołą. Jak wspierać dzieci i nastolatków?

Jak przebiega pomoc psychologa dla młodzieży w PsychoNovatis?

Młodzież od 15 lat przyjmujemy w PsychoNovatis na konsultacje psychologiczne w nurcie poznawczo-behawioralnym, a dzieci poniżej 15 lat nie przyjmujemy. Konsultacji odbywa się średnio 3 do 4, zależnie od przypadku. Na pierwszej wizycie identyfikujemy problem i przedstawiamy przebieg procesu. Na dwóch kolejnych go zgłębiamy, a na czwartej podsumowujemy.

Sesja trwa 50 minut. Wizyta jest prywatna i nie jest refundowana z NFZ, a stawki znajdziesz w cenniku. Sesje online prowadzimy wyłącznie przez Medfile i ZnanyLekarz. W zespole nie ma psychiatry, więc farmakoterapia odbywa się poza placówką.

Za małoletniego zgodę na leczenie wyraża przedstawiciel ustawowy. Pacjent od 16 lat ma również własne prawo zgody i może wyrazić sprzeciw, a wtedy świadczenie wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego (artykuł 17 ustawy o prawach pacjenta). Dziecku poniżej 15 lat pomaga szkoła, poradnia psychologiczno-pedagogiczna albo poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci.

Jak namówić nastolatka na wizytę u psychologa?

Rozmowę o wizycie u psychologa zaczynasz od opisania tego, co zauważyłeś, a NHS radzi nie zakładać z góry, co jest nie tak. NHS radzi też pozwolić nastolatkowi wybrać, z kim porozmawia: z lekarzem, zaprzyjaźnioną osobą dorosłą albo doradcą szkolnym. Wybuchów nie bierz do siebie.

Wytyczne NICE o depresji zalecają zaangażować nastolatka i rodziców w decyzje o leczeniu tak, by mogli wyrazić świadomą zgodę przed jego rozpoczęciem.

Jaka jest rola rodziców w pracy psychologa z nastolatkiem?

Według NICE psycholog lub inny specjalista leczący nastolatka z depresją buduje wspierającą relację z nim oraz z jego rodziną lub opiekunami, opartą na współpracy. Specjaliści powinni według NICE zawsze pytać wprost o alkohol i narkotyki oraz o doświadczenie zastraszania lub nadużyć. Pytają też o samookaleczenia i myśli samobójcze. Młody człowiek powinien móc porozmawiać o tym najpierw prywatnie.

Nastolatka chronią według WHO zdrowy sen oraz regularna aktywność fizyczna. Chronią go też wspierające rodziny i szkoły.

Gdzie szukać pomocy w kryzysie psychicznym nastolatka?

Przy zagrożeniu życia nastolatka, na przykład przy próbie samobójczej, zatruciu lub utracie przytomności, dzwoń pod 112, bo psycholog ani telefon zaufania nie zastępują pomocy w nagłym zagrożeniu. Gdy zagrożenia tu i teraz nie ma, nastolatek może zadzwonić pod 116 111. To bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.

Rodzic, który sam jest w kryzysie, może zadzwonić pod 800 70 2222, linię dla dorosłych. W nagłej sytuacji możesz bez skierowania pojechać z nastolatkiem na SOR albo do izby przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym dla dzieci. Do poradni zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży według gov.pl skierowanie nie jest wymagane.