Terapia humanistyczna: na czym polega, jakie ma odmiany i czym różni się od CBT

Terapia humanistyczna: co to jest?

Terapia humanistyczna to grupa podejść w psychoterapii opierających pracę na relacji z terapeutą i na Twoim własnym doświadczeniu, a nie na gotowym protokole postępowania. Do tej rodziny zalicza się terapię skoncentrowaną na osobie Carla Rogersa oraz terapie egzystencjalne. Zalicza się do niej także Gestalt. Nazwa „humanistyczna” opisuje więc nurt, a nie jedną metodę.

W centrum stoi to, co czujesz. Liczy się też Twoje rozumienie sytuacji i to, czego szukasz. Terapeuta nie prowadzi Cię przez ustalony program ćwiczeń. NHS opisuje poradnictwo (counselling) jako rozmowę, w której terapeuta pomaga znaleźć własne rozwiązania problemów. To opis poradnictwa, a nie terapii humanistycznej jako całości.

W internecie spotkasz też nazwy terapia skoncentrowana na kliencie, terapia doświadczeniowa albo terapia rogeriańska. Przy wyborze terapeuty zapytaj, na czym konkretnie polega jego praca.

Jakie są odmiany terapii humanistycznej?

Do terapii humanistycznej zalicza się między innymi trzy odmiany: terapię skoncentrowaną na osobie, terapie egzystencjalne, Gestalt. Różnią się tym, co stawiają w centrum rozmowy.

Metaanaliza Vos i współpracowników z 2015 roku opisuje terapie egzystencjalne jako rodzinę interwencji czerpiących z filozofii egzystencjalnej. Pomagają one zająć się takimi sprawami jak sens życia i lęk przed śmiercią.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co dzieje się na sesji terapii humanistycznej?

NHS opisuje poradnictwo (counselling) tak: terapeuta słucha bez oceniania i próbuje zobaczyć sprawę z Twojego punktu widzenia. Zachęca Cię do mówienia o myślach i uczuciach oraz o doświadczeniach. Według NHS terapeuci poradnictwa zwykle nie dają rad i nie mówią, co robić.

Wyobraź sobie osobę, która od miesięcy nie może ułożyć myśli po rozstaniu. Na sesji opowiada o tym, co leży jej na sercu. Terapeuta nie podpowiada, jak załatwić sprawy po rozstaniu. Zauważa na głos, że przy wspomnieniu wspólnych wakacji zmienił się jej głos, i pyta, co się w niej w tym momencie dzieje. Z tej uwagi zaczyna się rozmowa o tym, czego jej brakuje.

Sesja poradnictwa trwa według NHS zwykle 50 do 60 minut, a w publicznej służbie zdrowia w Anglii obejmuje zwykle od 8 do 16 spotkań. To dane o poradnictwie w NHS, a nie reguła dla każdego gabinetu.

Czy terapia humanistyczna działa? Co mówią badania

Dane z badań dotyczą poszczególnych elementów i odmian terapii humanistycznej: empatii terapeuty oraz terapii egzystencjalnych i poradnictwa w depresji.

Metaanaliza Elliotta i współpracowników z 2018 roku objęła 82 niezależne próby i 6138 klientów. Empatia terapeuty okazała się umiarkowanie silnym predyktorem wyniku terapii (średnie ważone r = 0,28). Zależność utrzymywała się w różnych orientacjach teoretycznych i przy różnych problemach. Między badaniami były jednak duże różnice.

Metaanaliza Vos i współpracowników z 2015 roku objęła 15 badań z 1792 uczestnikami. Terapie ukierunkowane na sens (6 badań) dawały duży efekt na poczucie sensu życia (d = 0,65) i umiarkowany na objawy psychiczne (d = 0,47). Terapie doświadczeniowo-egzystencjalne (2 badania) nie dały istotnych efektów. Autorzy zaznaczają małą liczbę i niską jakość badań.

W wytycznych NICE dla depresji u dorosłych poradnictwo (counselling) jest jedną z opcji leczenia depresji mniej nasilonej (zwykle 8 sesji). Jest nią także przy depresji bardziej nasilonej (zwykle 12 do 16 sesji). NICE opisuje je jako empatyczne słuchanie i zachętę do odkrywania emocji, bez konkretnych rad, jak zmienić zachowanie.

Terapia humanistyczna a CBT: czym się różnią?

Poradnictwo pomaga znaleźć własne rozwiązania przez przetwarzanie emocji. CBT uczy konkretnych sposobów radzenia sobie i wymaga zadań między sesjami. Tabela zestawia opisy obu form leczenia z wytycznych NICE dla depresji (tabele 1 i 2 w NG222). NICE nie nazywa poradnictwa terapią humanistyczną.

Różnica w sposobie pracy nie oznacza, że empatia terapeuty liczy się tylko w jednym nurcie: w metaanalizie Elliotta jej związek z wynikiem terapii utrzymywał się w różnych orientacjach teoretycznych. Wytyczne NICE przyznają, że wszystkie opcje z ich tabel mogą być leczeniem pierwszego wyboru, a wybór opiera się na wspólnej decyzji z uwzględnieniem Twoich preferencji.

Dla kogo terapia humanistyczna, a kiedy lepsza jest inna?

NICE wskazuje, że poradnictwo może być przydatne osobom, u których do depresji przyczyniają się problemy psychospołeczne, w związkach lub w pracy. Według NHS poradnictwo pomaga też przy trudnych emocjach, takich jak stres, obniżony nastrój, zamartwianie się czy złość. Dotyczy to także wydarzeń życiowych, na przykład choroby czy żałoby.

Przy części problemów wytyczne wskazują inną drogę. W uogólnionym zaburzeniu lękowym NICE zaleca CBT albo relaksację stosowaną, a w fobii społecznej indywidualną CBT. W OCD zaleca CBT z ekspozycją i powstrzymywaniem reakcji. Terapie humanistyczne nie zastępują leczenia psychiatrycznego przy ciężkich objawach, a decyzje o lekach należą do lekarza psychiatry.

Jeśli myślisz o odebraniu sobie życia albo komuś grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, dzwoń pod numer 112. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, całodobowe wsparcie jest pod numerem 800 70 2222 (dorośli). Całodobowe wsparcie jest też pod numerem 116 123.

Czy PsychoNovatis prowadzi terapię humanistyczną?

W PsychoNovatis pracujemy wyłącznie w nurcie poznawczo-behawioralnym, więc terapii humanistycznej nie prowadzimy. Relację z terapeutą budujemy też w CBT, ale sposób pracy jest inny. Ustalamy cel i pracujemy nad konkretnymi sytuacjami. Sprawdzamy też zmiany między sesjami.

Jeśli najważniejsza jest dla Ciebie rozmowa bez zadań i bez rad, powiedz o tym na konsultacji. Usłyszysz wprost, czy CBT może Ci to dać, i nie obiecamy dopasowania, którego nie ma. Pierwszy etap to średnio 3-4 konsultacje, zależnie od przypadku, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15. roku życia. Spotykamy się stacjonarnie w Lublinie oraz online przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz. Sesja trwa 50 minut, wizyty są prywatne, a stawki znajdziesz w cenniku.