ADHD u mężczyzn: czy jest częstsze, jak objawia się u dorosłego i jak je sprawdzić

Czy ADHD u mężczyzn jest częstsze niż u kobiet?

Wśród dzieci ADHD stwierdza się u chłopców mniej więcej dwa razy częściej niż u dziewcząt, ale u dorosłych różnica jest mniejsza albo jej nie ma. Część dziewczynek i kobiet po prostu nie trafia na diagnozę, bo ich trudności są mniej widoczne dla otoczenia.

Liczby bywają różne, bo poradnie widzą tylko osoby skierowane, a skierowanie zależy od tego, na co reagują dorośli wokół dziecka. Chłopiec, który przeszkadza na lekcji, trafia do specjalisty szybciej niż cicha, rozkojarzona dziewczynka z takimi samymi trudnościami. Gdy ogląda się całe społeczności, a nie tylko poradnie, stosunek chłopców do dziewcząt jest niższy. Ile z różnicy wynika z biologii, a ile ze sposobu diagnozowania, nie wiadomo.

Jak ADHD objawia się u dorosłego mężczyzny?

U dorosłego mężczyzny z ADHD biegania i wiercenia się zwykle jest mniej niż w dzieciństwie. Zostaje nieuwaga, wewnętrzny niepokój i impulsywność: trudno usiedzieć w miejscu, zająć się jednym zadaniem do końca albo przemyśleć decyzję. Kryteria rozpoznania są takie same jak u każdego dorosłego.

Do rozpoznania potrzeba co najmniej pięciu z dziewięciu objawów nieuwagi albo nadruchliwości z impulsywnością, utrzymujących się od pół roku. Część objawów musiała być obecna już przed 12. rokiem życia i dawać o sobie znać w co najmniej dwóch środowiskach, na przykład w pracy i w domu.

Pojedyncza sytuacja z tabeli niczego nie przesądza, bo zna ją wielu ludzi bez ADHD. Liczy się wzorzec: trwa od dzieciństwa, występuje w więcej niż jednym miejscu i utrudnia życie. Orientacyjnie możesz sprawdzić się bezpłatnym testem ASRS, który nie służy do rozpoznania, a przebieg diagnozy ADHD wygląda inaczej niż samo wypełnienie kwestionariusza.

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Dlaczego u dorosłego mężczyzny ADHD bywa niezauważone?

U dorosłego mężczyzny ADHD długo pozostaje niezauważone, bo z wiekiem słabnie widoczna nadruchliwość, a nieuwagę łatwo wziąć za cechę charakteru albo skutek stresu. Wewnętrzny niepokój nie rzuca się w oczy tak jak bieganie po klasie, więc nikt nie widzi w nim sygnału do sprawdzenia.

Mężczyzna, który od dzieciństwa słyszy, że jest niecierpliwy, roztrzepany albo porywczy, przyjmuje to za opis swojego charakteru. ADHD współwystępuje też z lękiem i depresją, więc to one bywają widoczne jako pierwsze.

Pomaga pytanie zadane wstecz: czy podobne trudności były już w szkole podstawowej, czy pojawiły się dopiero w ostatnich miesiącach? Jeśli były od dawna, a do tego utrudniają życie w pracy i w domu, warto je sprawdzić. Gdy takie trudności widzisz u chłopaka lub męża, pomocne bywa spojrzenie na ADHD w związku.

Czy ADHD u mężczyzn wiąże się z zaburzeniami zachowania?

Zaburzenia zachowania, czyli uporczywe łamanie zasad i praw innych osób, są częstsze u chłopców i mężczyzn z ADHD niż u kobiet z ADHD. Samo ADHD ich jednak nie oznacza, bo to dwa osobne rozpoznania, a ryzyko problemów z substancjami jest podwyższone u obu płci.

Zaburzenia zachowania rozpoznane między 11. a 14. rokiem życia silnie zapowiadają późniejsze problemy z używaniem substancji.

Czy impulsywność zwiększa ryzyko problemów z alkoholem i narkotykami?

Tak, ryzyko jest większe. Nadruchliwość i impulsywność już w wieku 11 lat zapowiadają sięgnięcie po tytoń, alkohol lub narkotyki do 14. roku życia, a później uzależnienie od nikotyny i nadużywanie marihuany. Sama nieuwaga niesie mniejsze ryzyko.

Wynik opisuje ryzyko w grupie i dotyczy dorastania. Nie znaczy, że ADHD musi prowadzić do problemów z alkoholem lub narkotykami. Ten związek utrzymywał się nawet po uwzględnieniu zaburzeń zachowania. Gdy picie albo inne substancje już są problemem, potrzebna jest pomoc także w tym obszarze, bo leczenie ADHD jej nie zastąpi. Skutki ADHD dla pracy, pieniędzy i związków opisuje temat nieleczonego ADHD.

Jeśli przy ADHD pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, zadzwoń pod numer alarmowy 112 albo, jeśli dojazd jest bezpieczny i nie jedziesz sam, zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy lub do izby przyjęć. Gdy zagrożenia życia nie ma, a potrzebujesz pilnej rozmowy, możesz zadzwonić na całodobową linię wsparcia 800 70 2222 albo na telefon zaufania 116 123.

Czy nadruchliwość i impulsywność zwiększają ryzyko wypadku za kierownicą?

Tak, przy ADHD ryzyko wypadku za kierownicą jest większe: mniej więcej o jedną trzecią wyższe niż u osób bez ADHD. Ryzykowną jazdę wiąże się z nadruchliwością i impulsywnością, ale to wynik dla grupy i nie znaczy, że każdy kierowca z ADHD jeździ gorzej.

U mężczyzn z ADHD leczenie lekami wiązało się z wyraźnie mniejszym ryzykiem poważnych wypadków komunikacyjnych, a u kobiet takiego związku nie widziano. To wynik dla grupy i nie przesądza, jak lek zadziała u konkretnej osoby. Decyzja o lekach należy do lekarza psychiatry, a różnice między lekami a terapią to osobny temat.

Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD i prowadzisz samochód, powiedz o tym podczas oceny objawów. Opisz kolizje i niebezpieczne sytuacje na drodze, także te, które skończyły się bez szkód.

Do kogo iść, jeśli podejrzewam ADHD u dorosłego mężczyzny?

Z podejrzeniem ADHD możesz zgłosić się bezpośrednio do lekarza psychiatry albo do psychologa przygotowanego do oceny objawów u dorosłych. Rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza, a psycholog pomaga ocenić objawy w ustrukturyzowanym wywiadzie, który obejmuje teraźniejszość i dzieciństwo.

Dobrze przyjść z opisem trudności z pracy i domu oraz z informacjami od osoby, która pamięta Twoje funkcjonowanie w dzieciństwie albo zna Cię na co dzień. Po rozpoznaniu pomoc nie musi ograniczać się do leków, bo możliwa jest też terapia ADHD u dorosłych.