Autor
Magdalena Pliżga-Szwajgier
Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)
Czy ADHD to choroba? Zaburzenie neurorozwojowe i co to znaczy dla Ciebie
Klasyfikacje medyczne używają słowa zaburzenie, a ustawa o ochronie zdrowia psychicznego mówi o osobie chorej psychicznie.
Ten artykuł należy do przewodnika ADHD.
Czy ADHD to choroba?
Klasyfikacje medyczne nie nazywają ADHD chorobą: ICD-11 i DSM-5-TR opisują ADHD jako zaburzenie neurorozwojowe, czyli zaburzenie zaczynające się we wczesnym rozwoju. To różnica w słowie, a nie w powadze. ADHD jest rozpoznaniem medycznym, które stawia lekarz, i może wymagać pomocy.
Międzynarodowy konsensus z 2021 roku zebrał 208 stwierdzeń o ADHD popartych dowodami (Faraone i in., 2021), a wątek, czy ADHD istnieje, omawia artykuł o mitach o ADHD.
Czy ADHD to choroba psychiczna?
Zaburzeniem psychotycznym ADHD nie jest, a w polskiej ustawie o ochronie zdrowia psychicznego osoba chora psychicznie to osoba wykazująca zaburzenia psychotyczne (art. 3 pkt 1 lit. a). ICD-11 i DSM-5-TR zaliczają ADHD do zaburzeń neurorozwojowych, a nie psychotycznych. Ustawa nie wymienia ADHD z nazwy.
Ustawa obejmuje też osobę z innymi zakłóceniami czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zalicza się do zaburzeń psychicznych. Warunkiem jest, że osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym (art. 3 pkt 1 lit. c). W ICD-11 ADHD należy do zaburzeń neurorozwojowych.
Pytanie o orzeczenie o niepełnosprawności to osobny temat, który opisuje artykuł o orzeczeniu przy ADHD.
PsychoLogic
Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic
Ten sam temat w podcaście PsychoLogic
Co znaczy, że ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym?
Zaburzenie neurorozwojowe to zaburzenie, które zaczyna się we wczesnym rozwoju, a ADHD utrudnia regulowanie uwagi oraz kontrolowanie impulsów i poziomu aktywności, w różnym nasileniu u różnych osób. Dlatego ADHD u dwóch ludzi może wyglądać inaczej, choć oboje mają to samo rozpoznanie.
Rozdział zaburzeń neurorozwojowych w DSM-5-TR obejmuje ADHD obok między innymi autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej. O tym, jak ADHD łączy się z autyzmem, pisze artykuł o ADHD a autyzmie. Skąd ADHD się bierze, opisuje artykuł o przyczynach ADHD.
Jak ICD-11 i DSM-5-TR klasyfikują ADHD?
W ICD-11, klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia, ADHD ma kod 6A05 i należy do zaburzeń neurorozwojowych, a w DSM-5-TR, klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z 2022 roku, stoi w rozdziale zaburzeń neurorozwojowych. Obie klasyfikacje zaliczają więc ADHD do tej samej grupy zaburzeń, co ma znaczenie przy pytaniu o to, czy to choroba.
Szczegółowe kryteria rozpoznania opisuje artykuł o diagnozie ADHD, a podział na trzy prezentacje ADHD artykuł o rodzajach ADHD. W starszej klasyfikacji ICD-10 ADHD opisuje kategoria F90, a skrót ADHD pochodzi od angielskiego attention-deficit/hyperactivity disorder.
Co zrobić, jeśli podejrzewasz u siebie ADHD?
Jeśli objawy ADHD utrudniają Ci naukę lub pracę, następnym krokiem jest ocena przez lekarza psychiatrę albo psychologa przygotowanego do diagnostyki ADHD, a formalne rozpoznanie medyczne stawia lekarz. Sam wynik testu w internecie ani opis objawów w artykule go nie zastępują.
Test przesiewowy ASRS nie jest rozpoznaniem. W PsychoNovatis prowadzimy badanie na podstawie wywiadu DIVA-5, które kończy się pisemną opinią, a jeśli wolisz zacząć od rozmowy, możesz umówić konsultację.
Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15. roku życia, dzieci nie. Decyzje o lekach podejmuje lekarz, a PsychoNovatis nie prowadzi farmakoterapii.
Bibliografia
- Faraone S. V. i in. (2021), The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 Evidence-based Conclusions about the Disorder, Neuroscience and Biobehavioral Reviews 128, 789-818
- World Health Organization, International Classification of Diseases 11th Revision (ICD-11), rozdział 06 Mental, behavioural or neurodevelopmental disorders, kod 6A05 Attention deficit hyperactivity disorder
- World Health Organization, ICD-10 Version 2019, F90 Hyperkinetic disorders
- American Psychiatric Association (2022), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), rozdział Neurodevelopmental Disorders
- Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 917), art. 3 pkt 1
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie służy do samodzielnego ustalania, czy ADHD występuje u danej osoby. Ocena objawów wymaga pełnego wywiadu, a formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza. PsychoNovatis nie prowadzi leczenia psychiatrycznego ani farmakoterapii.
Często zadawane pytania
Czy ADHD to choroba psychiczna?
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, a nie psychotycznym. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego w definicji osoby chorej psychicznie mówi o zaburzeniach psychotycznych, a ADHD do nich nie należy. ICD-11 zalicza ADHD do zaburzeń neurorozwojowych.
Co dokładnie oznacza skrót ADHD?
ADHD to skrót od angielskiego attention-deficit/hyperactivity disorder.
Czy ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, czy psychicznym?
Jednym i drugim w sensie klasyfikacji: ICD-11 umieszcza ADHD w rozdziale o zaburzeniach psychicznych, behawioralnych i neurorozwojowych, a DSM-5-TR w rozdziale zaburzeń neurorozwojowych. Nie jest to zaburzenie psychotyczne.
mgr Marcela Kwiecień
Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)
Prowadzę terapię par, a jako jedyna w zespole badanie ADHD metodą wywiadu DIVA-5. W pracy łączę CBT z Terapią Skoncentrowaną na Rozwiązaniach.
Tekst napisała Magdalena Pliżga-Szwajgier.
