Jak przebiega diagnoza ADHD u dorosłych: etapy, wywiad DIVA-5 i opinia

Jak przebiega diagnoza ADHD u dorosłego krok po kroku?

Diagnoza ADHD u dorosłego przebiega w kilku etapach, a jej rdzeniem jest wywiad sięgający dzieciństwa. Najpierw jest rozmowa o tym, co przeszkadza, a potem prowadzący sprawdza, czy objawów nie tłumaczy coś innego, na przykład brak snu albo depresja. Rzetelny proces zawiera zwykle elementy z poniższej listy, choć ich kolejność bywa różna.

Rozpoznanie medyczne wpisuje do dokumentacji lekarz. On też decyduje o leczeniu. Psycholog przygotowany do diagnostyki może przeprowadzić badanie, a potem wydać pisemną opinię. Od kogo zacząć, opisuje tekst o tym, jaki lekarz diagnozuje ADHD.

1. 1Rozmowa wstępna: opisujesz, z czym przychodzisz, od kiedy to trwa i co utrudnia życie, a prowadzący ustala pytanie diagnostyczne.
2. 2Wywiad o dorosłości: praca, nauka, relacje, finanse, prowadzenie samochodu, porzucone projekty.
3. 3Wywiad o dzieciństwie: szkoła, uwagi w dzienniczku, zachowanie w domu.
4. 4Informacje z zewnątrz: świadectwa, dawne opinie z poradni i relacja rodzica albo bliskiej osoby, jeśli taka osoba jest dostępna.
5. 5Kwestionariusze, na przykład ASRS, oraz ustrukturyzowany wywiad, na przykład DIVA-5.
6. 6Sprawdzenie innych możliwych przyczyn: snu, nastroju, lęku, pracy tarczycy, używanych substancji.
7. 7Opinia z badania psychologicznego albo ocena lekarska, czy objawy spełniają kryteria ADHD, oraz rozmowa o leczeniu.

Dlaczego diagnoza ADHD wymaga pytań o dzieciństwo?

Kryteria diagnostyczne ADHD w DSM-5 wymagają, by kilka objawów było obecnych przed dwunastym rokiem życia, dlatego sama rozmowa o dzisiejszych trudnościach nie wystarcza. Prowadzący musi ustalić, że nieuwaga, nadruchliwość lub impulsywność ciągną się od dzieciństwa. Objawy muszą występować w więcej niż jednym środowisku, takim jak dom czy praca. Muszą też utrudniać funkcjonowanie.

Podobne trudności z koncentracją mogą dawać przewlekły niedobór snu, depresja, lęk, wypalenie albo choroba tarczycy. Dlatego wywiad dotyczy także snu i nastroju. Bez tego ryzykujesz leczenie nie tego problemu.

ADHD może współistnieć z depresją albo lękiem, o czym piszemy w tekście ADHD a depresja i lęk.

U dzieci diagnoza opiera się także na informacjach z domu i ze szkoły, o czym piszemy w tekście o objawach ADHD u dzieci. U dziewczynek i kobiet objawy mogą być mniej widoczne, co opisuje tekst ADHD u kobiet.

PsychoLogic

Terapia poznawczo-behawioralna: czyli CBT bez tajemnic

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Czym różnią się ASRS, DIVA-5 i skale Connersa w diagnozie ADHD?

W diagnozie ADHD ASRS to krótki kwestionariusz przesiewowy, DIVA-5 to ustrukturyzowany wywiad dla dorosłych, a skale Connersa to kwestionariusze opisujące funkcjonowanie. Żadne z tych narzędzi samo nie rozpoznaje ADHD. Kwestionariusz wypełniasz sam. Wywiad prowadzi przeszkolona osoba, która dopytuje o przykłady z życia.

Żadne badanie krwi ani badanie obrazowe mózgu nie służy dziś do rozpoznania ADHD. Lekarz zleca badania laboratoryjne, gdy trzeba sprawdzić inne możliwe przyczyny objawów, na przykład pracę tarczycy.

Bezpłatny test ASRS pozwala sprawdzić, czy objawy są prawdopodobne, ale nie rozpoznaje ADHD.

Co przygotować przed diagnozą ADHD?

Przed diagnozą ADHD warto zebrać wszystko, co pokazuje Twoje funkcjonowanie w dzieciństwie, bo wywiad sprawdza objawy sprzed 12. roku życia. Nie musisz mieć żadnego z tych materiałów, żeby zgłosić się na badanie. Każdy element wzmacnia jednak obraz, a prowadzący łatwiej ocenia, od kiedy trudności trwają.

Poszukaj świadectw szkolnych, uwag z dzienniczka lub dawnych opinii z poradni. Zapytaj rodzica albo rodzeństwo, jak zapamiętali Cię z dzieciństwa.

Przydaje się też krótka notatka. W jakich sytuacjach dziś trudności z uwagą przeszkadzają najbardziej? Od kiedy trwają? Jakie sposoby radzenia sobie już zawiodły? Konkretne przykłady z pracy lub z domu ułatwiają wywiad, w którym o przykłady się dopytuje.

Co daje opinia z badania ADHD i co robić dalej?

Opinia psychologiczna z badania ADHD opisuje wyniki wywiadu i funkcjonowanie osoby badanej, ale nie jest rozpoznaniem medycznym ani receptą. Dokument zostaje u Ciebie. Możesz pokazać go lekarzowi psychiatrze jako materiał do rozmowy o dalszym postępowaniu. Możesz też wykorzystać go przy planowaniu terapii.

Decyzję o leczeniu farmakologicznym podejmuje lekarz. Podstawowe informacje o grupach leków znajdziesz w tekście Leki na ADHD. Czy ADHD daje prawo do orzeczenia o niepełnosprawności, wyjaśnia tekst o orzeczeniu przy ADHD.

Do pracy nad codziennym funkcjonowaniem służy terapia, której przebieg opisuje tekst Jak przebiega terapia ADHD u dorosłych.

Po czym poznać rzetelną diagnostykę ADHD?

Rzetelna diagnostyka ADHD pyta o dzieciństwo i nie obiecuje wyniku z góry. Sprawdza też inne możliwe przyczyny objawów. Tam, gdzie jest popyt na szybką odpowiedź, pojawiają się skróty. Jeśli któryś z poniższych punktów pasuje do oferty, którą oglądasz, zapytaj wprost, z jakich etapów składa się cały proces.

• diagnoza ogranicza się do jednej krótkiej rozmowy bez wywiadu o dzieciństwie
• nikt nie pyta o sen, nastrój, lęk ani o używane substancje
• rozpoznanie opiera się wyłącznie na teście internetowym albo kwestionariuszu przesiewowym
• wynik jest obiecany z góry, na przykład hasłem „u nas dostaniesz rozpoznanie”
• diagnoza ma wynikać z badania mózgu albo krwi
• opinia psychologa jest przedstawiana jako rozpoznanie medyczne

Jak przebiega badanie ADHD (DIVA-5) w PsychoNovatis?

Badanie ADHD w PsychoNovatis to ustrukturyzowany wywiad DIVA-5 dla osób dorosłych, oparty na kryteriach DSM-5, który kończy się pisemną opinią. Prowadzi je Marcela Kwiecień. Prowadzący przechodzi z Tobą przez kryteria i dopytuje o przykłady z dorosłości oraz z dzieciństwa. Wywiad dostarcza informacji do oceny podejrzenia ADHD.

Wynik wywiadu omawia się w opinii psychologicznej, a rozpoznanie medyczne ustala lekarz. Rozpoznania, recepty ani leczenia farmakologicznego w badaniu nie ma, bo w PsychoNovatis nie ma psychiatry.

Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia, dzieci nie.