Terapia rodzinna zlecona przez sąd: kiedy sąd może skierować rodzinę i co z tym zrobić

Czy sąd może zlecić terapię rodzinną?

Sąd opiekuńczy może skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, jeśli dobro dziecka jest zagrożone. Podstawą jest art. 109 § 2 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zarządzenie dotyczy rodziców. Sąd musi jednocześnie wskazać sposób kontroli jego wykonania.

Ogólna zasada brzmi: jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia (art. 109 § 1). Terapia rodzinna jest jednym z przykładów takich zarządzeń. Przepis wymienia ją obok poradnictwa i innej stosownej pomocy dla rodziny.

Przytoczone brzmienie pochodzi z tekstu jednolitego ustawy, który ogłoszono w Dzienniku Ustaw w 2026 roku pod pozycją 236. Artykuł opisuje przepisy i nie zastępuje porady prawnej.

Kiedy sąd kieruje rodziców na terapię rodzinną?

Na terapię rodzinną kieruje rodziców sąd według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w dwóch sytuacjach: gdy zagrożone jest dobro dziecka (art. 109) oraz gdy orzeka w sprawie kontaktów z dzieckiem (art. 113⁴). W obu przypadkach sąd wskazuje jednocześnie sposób kontroli wykonania zarządzenia.

Rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej (art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Sprawa kontaktów pojawia się między innymi przy rozwodzie. Wyrok rozwodowy rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem i o kontaktach rodziców z dzieckiem (art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

PsychoLogic

„Nie chcę żyć”: co powiedzieć, gdy słyszysz to od swojego dziecka?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Co jeszcze może zarządzić sąd obok terapii rodzinnej?

Obok skierowania na terapię rodzinną art. 109 § 2 pozwala sądowi opiekuńczemu zastosować inne środki, od pracy z asystentem rodziny po stały nadzór kuratora sądowego. Wyliczenie w przepisie jest przykładowe, bo ustawa mówi, że sąd może „w szczególności” zastosować wymienione środki.

Przepisy art. 109 § 2 pkt 1 oraz art. 113⁴ nie opisują sankcji za niewykonanie zarządzenia o terapii. Wymagają natomiast wskazania sposobu kontroli jego wykonania. Skutki w konkretnej sprawie ocenia prawnik, który zna akta.

• praca z asystentem rodziny lub inne formy pracy z rodziną
• skierowanie małoletniego do placówki wsparcia dziennego
• określenie czynności, których rodzice nie mogą dokonywać bez zezwolenia sądu
• poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego
• w innych przypadkach umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej

Kto w gminie organizuje pracę z rodziną, w tym terapię?

Pracę z rodziną w formie między innymi terapii oraz mediacji organizuje według ustawy o wspieraniu rodziny gmina albo podmiot, któremu gmina zleciła to zadanie. Praca z rodziną obejmuje też konsultacje i poradnictwo specjalistyczne oraz pomoc prawną, szczególnie w prawie rodzinnym (art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).

Asystent rodziny prowadzi pracę z rodziną w miejscu jej zamieszkania albo w miejscu wskazanym przez rodzinę (art. 14). Do jego zadań należy między innymi opracowanie planu pracy z rodziną. Pomaga też w problemach psychologicznych oraz wychowawczych. Podejmuje działania interwencyjne i zaradcze w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin (art. 15 ust. 1 pkt 12 tej ustawy). Sąd może zobowiązać rodziców do współpracy z asystentem (art. 109 § 2 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Czy dziecko albo nastolatek też musi iść na terapię rodzinną?

Przepis art. 109 § 2 pkt 1 pozwala sądowi zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, ale do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną kieruje rodziców. Przepis nie wymaga więc, żeby na każdej sesji terapii rodzinnej był obecny cały skład rodziny.

Według Europejskiego Stowarzyszenia Terapii Rodzin terapeuci pracują w gabinecie najczęściej z więcej niż jednym członkiem rodziny. Oferują też sesje indywidualne oraz osobne spotkania, na przykład z rodzicami bez dzieci, gdy jest to właściwe.

Młodzież w trudnej sytuacji może zadzwonić pod bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111, który prowadzi Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

PsychoLogic

Tracisz zainteresowanie, gdy partner(ka) zaczyna się starać?

Czym jest terapia rodzinna, do której kieruje sąd?

Terapia rodzinna zajmuje się problemami człowieka na tle jego relacji z bliskimi, a nie samą osobą w oderwaniu od rodziny. Tak opisuje ją Europejskie Stowarzyszenie Terapii Rodzin. Zestawia ją z terapią psychodynamiczną oraz poznawczo-behawioralną, które skupiają się na jednostce. Terapia rodzinna ma według stowarzyszenia poprawiać funkcjonowanie rodziny.

Terapia ma też wzmacniać wzajemne zrozumienie oraz wsparcie emocjonalne członków rodziny. Rozwija umiejętności radzenia sobie z problemami. Według stowarzyszenia sesja trwa typowo od 60 do 90 minut, a odstępy między sesjami wynoszą od jednego do kilku tygodni.

Stowarzyszenie zaznacza, że czas trwania terapii bardzo się różni, a średnia długość mieści się w przedziale od 6 do 20 sesji. Długość i miejsce spotkań ustalają wspólnie terapeuta i rodzina.

Co zrobić dziś, jeśli sąd zobowiązał Cię do terapii rodzinnej?

Gdy sąd zobowiązał Cię do terapii rodzinnej, najpierw przeczytaj orzeczenie, bo to w nim sąd wskazuje sposób kontroli wykonania zobowiązania. Orzeczenie mówi też, kogo dotyczy zobowiązanie, rodziców czy również małoletniego. Kroki wynikają z przepisów opisanych wyżej, a artykuł nie jest poradą prawną.

1. 1Przeczytaj orzeczenie. Sprawdź, kogo dotyczy zobowiązanie, i zwróć uwagę na sposób kontroli wykonania, który wskazał sąd.
2. 2Sprawdź, czy sąd wskazał konkretną placówkę lub specjalistę. Art. 109 § 2 pkt 1 i art. 113⁴ mówią o skierowaniu do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną i nie wskazują konkretnej placówki. Jeśli orzeczenie jej nie podaje, zapytaj w sądzie o sposób wykonania zarządzenia. Zapytaj też o dokumentowanie udziału.
3. 3Zapytaj w urzędzie gminy lub w ośrodku pomocy społecznej o pracę z rodziną. Gmina organizuje ją według art. 10 ustawy o wspieraniu rodziny. Obejmuje ona terapię oraz mediację.
4. 4Skorzystaj z pomocy prawnej. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wymienia pomoc prawną, szczególnie w prawie rodzinnym, wśród form pracy z rodziną (art. 10 ust. 3 pkt 4). Prawnik oceni skutki w Twojej sprawie.
5. 5Umów konsultację u terapeuty prowadzącego terapię rodzinną. Zapytaj, jak dokumentuje się udział w terapii dla sądu, i podaj zakres dokumentów, których wymaga sąd, bo opinie i dodatkowe dokumenty są dodatkowo płatne.

Co z terapią rodzinną zleconą przez sąd, gdy w rodzinie jest przemoc?

Jeśli w rodzinie występuje przemoc, najpierw liczy się bezpieczeństwo, a nie terapia rodzinna: przy zagrożeniu życia lub zdrowia dzwoń pod 112, w sprawie przemocy pod Niebieską Linię 800 120 002, bezpłatnie przez całą dobę. Niebieska Linia pisze, że bez zatrzymania przemocy trudno mówić o jakichkolwiek formach pomocy.

Konsultacje Niebieskiej Linii odbywają się telefonicznie, mailowo lub listownie, bez spotkań indywidualnych. Młodzież może zadzwonić pod 116 111. Różnicę między konfliktem a przemocą opisuje tekst o konfliktach w rodzinie. Przemoc psychiczną w związku opisuje osobny artykuł.

Czy PsychoNovatis prowadzi terapię rodzinną i jak się umówić?

Terapię rodzinną prowadzi w PsychoNovatis Magdalena Pliżga-Szwajgier, stacjonarnie w Lublinie albo online, jako spotkanie dla całej rodziny albo jej części z jednym terapeutą. Sesja trwa 50 minut. Pracujemy wyłącznie w nurcie poznawczo-behawioralnym, a Magdalena Pliżga-Szwajgier jest psycholożką w trakcie szkolenia z psychoterapii poznawczo-behawioralnej.

Przed terapią właściwą odbywa się średnio 3 do 4 konsultacji, zależnie od przypadku, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii. Przyjmujemy dorosłych oraz młodzież od 15. roku życia. Dzieci nie przyjmujemy. Online pracujemy wyłącznie przez szyfrowane kanały Medfile oraz ZnanyLekarz. Stawki znajdziesz w cenniku.

Przyjmujemy rodziny skierowane na terapię przez sąd. Opinie i przygotowanie dodatkowych dokumentów są dodatkowo płatne, zależnie od wymaganego zakresu. Przy myślach samobójczych lub zagrożeniu życia dzwoń pod 112 albo jedź na SOR czy do izby przyjęć. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, zadzwoń pod 800 70 2222. Dalsze drogi pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.