Samotność: ilu osób dotyczy, jak wpływa na zdrowie i co możesz zrobić

Czym jest samotność i czym różni się od bycia samemu?

Samotność to uczucie, a nie liczba kontaktów: NHS opisuje ją między innymi jako poczucie bycia samemu w pokoju pełnym znajomych. NHS wyróżnia trzy rodzaje samotności: emocjonalną; społeczną; egzystencjalną. WHO zalicza samotność i izolację społeczną do form odłączenia społecznego. Rodzaje różnią się tym, czego dotyczy brak: bliskiej więzi albo znajomych do wspólnych zajęć. Trzeci rodzaj dotyczy poczucia osamotnienia mimo obecności znajomych.

NHS opisuje też samotność przewlekłą: osoba czuje się samotna cały czas, a nie od czasu do czasu. Samotność w związku, czyli poczucie braku kontaktu z partnerem, ma osobny tekst.

Ilu ludzi jest samotnych?

Około jednej osoby na sześć na świecie doświadcza według WHO samotności; najwyższe odsetki notuje się wśród nastolatków. Dla osób w wieku 13-29 lat WHO podaje 17-21 procent. W krajach o niskich dochodach samotność deklaruje około 24 procent osób, w krajach o wysokich około 11 procent.

Izolacja społeczna jest osobną miarą. Według szacunków WHO dotyczy nawet jednej na trzy osoby starsze i jednego na czterech nastolatków. WHO zaznacza, że dane o izolacji są bardziej ograniczone niż dane o samotności. To dane globalne.

PsychoLogic

Czy czujesz niepokój nawet wtedy, gdy nic się nie dzieje?

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Jak samotność wpływa na zdrowie?

Według WHO samotność wiąże się z większym ryzykiem udaru; choroby serca; cukrzycy; spadku sprawności poznawczej; przedwczesnej śmierci. WHO szacuje, że w latach 2014-2019 samotność wiązała się z ponad 871 tysiącami zgonów rocznie, czyli około 100 zgonami na godzinę, przy czym samo powiązanie statystyczne nie dowodzi, że to samotność była przyczyną tych zgonów.

Osoby samotne mają według WHO dwa razy większe prawdopodobieństwo wystąpienia depresji. Według NHS silna lub długotrwała samotność może zwiększać ryzyko demencji oraz depresji. Samotność sama nie jest rozpoznaniem depresji, a jej objawy opisuje osobny tekst.

Jakie sygnały w ciele i zachowaniu towarzyszą osamotnieniu?

Sygnały samotności widać według NHS w ciele; w zachowaniu wobec ludzi; w codziennej rutynie. Same sygnały nie rozstrzygają, czy to samotność, bo kłopoty ze snem lub unikanie ludzi mają także inne przyczyny. Gdy rozpoznajesz je u siebie, nie traktuj ich jako rozpoznania, bo ocenę prowadzi specjalista.

• kłopoty z zasypianiem lub z utrzymaniem snu
• niepokój przed wydarzeniami towarzyskimi albo ich unikanie
• zmiany w rutynie: przestanie gotowania dla siebie, zaniedbywanie wyglądu, rezygnacja z wczesnego wstawania

Czy praca zdalna może odcinać od ludzi?

Praca zdalna bez planowania i wsparcia może według WHO i ILO prowadzić do izolacji; izolacja i samotność należą według WHO do form odłączenia społecznego. Wśród skutków takiej pracy wspólne opracowanie WHO i ILO wymienia także wypalenie oraz depresję. Dokument dotyczy pracy zdalnej, a nie samotności w życiu prywatnym.

Wśród zaleceń dla pracodawców WHO wymienia prawo do odłączenia się od pracy oraz dni odpoczynku. WHO zaleca, by pracownicy i organizacje uzgodnili wspólny system sygnalizowania dostępności do pracy. NHS radzi w kontaktach z odległymi bliskimi używać wideorozmów i nie opierać się wyłącznie na wiadomościach tekstowych.

PsychoLogic

Dlaczego czujesz się winny(a), gdy odpoczywasz?

Jak samotność wpływa na seniorów?

Według WHO samotność i izolacja społeczna są ważnymi czynnikami ryzyka problemów zdrowia psychicznego w starszym wieku i dotyczą około jednej czwartej osób starszych. W 2023 roku według WHO około 14,75 procent dorosłych w wieku 70 lat i więcej żyło z zaburzeniem psychicznym, najczęściej z lękiem lub depresją.

Wśród działań ochronnych WHO wymienia wsparcie społeczne dla osób starszych i ich opiekunów; według WHO sensowne zajęcia społeczne mogą zmniejszać objawy depresji, a wśród przykładowych działań wymienia programy wolontariackie i wspólnotowe grupy wsparcia. WHO wskazuje programy kierowane do osób mieszkających samotnie.

Co zrobić dziś, gdy brakuje Ci kontaktu z ludźmi?

Wobec samotności NHS proponuje sześć działań: kontakt; grupa; przyjemne zajęcia; rozmowa o uczuciach; wolontariat; tanie wydarzenia. Strona NHS nie ustala, które działanie sprawdza się najlepiej. Wybierz jedno. NHS radzi też cierpliwość wobec osób, które były samotne długo, bo mogą dłużej odpowiadać na życzliwy kontakt.

1. 1Odezwij się do kogoś bliskiego: regularne rozmowy z przyjaciółmi i rodziną pomagają według NHS zwalczać samotność.
2. 2Poszukaj grupy wokół swoich zainteresowań.
3. 3Zaplanuj coś, co lubisz: czas na dworze, ruch, książka, podcast lub radio.
4. 4Powiedz otwarcie, jak się czujesz, a nie porównuj się z innymi, bo niektórzy pokazują w mediach społecznościowych tylko dobre chwile.
5. 5Zagadaj do osób, które widujesz, albo zgłoś się na wolontariat.
6. 6Zaproś kogoś na tanie lub darmowe wydarzenie w okolicy, bo NHS wymienia takie wydarzenia wśród sposobów radzenia sobie z samotnością.

Kiedy z poczuciem osamotnienia iść do lekarza?

Gdy samotności towarzyszą objawy depresji, takie jak obniżony nastrój trwający przez większość dnia, każdego dnia, dłużej niż 2 tygodnie, NHS radzi zgłosić się do lekarza. WHO łączy samotność z lękiem oraz z myślami o samookaleczeniu lub samobójstwie. Samotność nie ma w NHS określonych kryteriów, kiedy szukać pomocy.

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Bez takiego zagrożenia możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć albo zadzwonić na całodobową bezpłatną linię wsparcia 800 70 2222. Bliska osoba nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Drogę do pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.

Jak pracujemy z samotnością w PsychoNovatis?

Nad samotnością pracują w PsychoNovatis psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, w nurcie poznawczo-behawioralnym, stacjonarnie w Lublinie lub online. Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15 roku życia. Sesja trwa 50 minut. Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Sesje online prowadzimy wyłącznie przez Medfile i ZnanyLekarz. Koszt sesji opisuje cennik. Decyzje o lekach należą do lekarza, a farmakoterapia odbywa się poza naszą placówką.