Kiedy iść do psychoterapeuty: sygnały, że pora, i sytuacje, w których nie warto czekać

Szybka odpowiedź

Do psychoterapeuty możesz pójść wtedy, gdy trudność trwa tygodnie, a nie dni, albo wpływa na Twoją pracę, relacje lub codzienne funkcjonowanie. Nie musisz mieć rozpoznania ani czekać, aż będzie bardzo źle. Gdy objawy dotyczą ciała, na przykład bólu w klatce piersiowej, najpierw potrzebna jest ocena lekarska, a przy zagrożeniu życia dzwoń pod numer 112.

Obniżony nastrój przez tygodnie albo miesiące, a nie przez kilka dni, to według NHS powód, żeby poszukać pomocy.
Lęk lub zamartwianie się, które utrudniają codzienne życie, to według NHS sygnał, że warto z kimś o tym porozmawiać.
Nie potrzebujesz rozpoznania: NHS pisze o CBT, że nie trzeba mieć zdiagnozowanego zaburzenia, żeby ją rozpocząć (opis dotyczy Anglii).
W badaniu z USA wśród osób, które w końcu zgłosiły się po pomoc, opóźnienie wynosiło od 6 do 8 lat przy zaburzeniach nastroju i od 9 do 23 lat przy zaburzeniach lękowych (Wang i in., 2005).
Przy myślach samobójczych lub zagrożeniu życia dzwoń pod 112; gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, całodobowo działają 800 70 2222 (dorośli) i 116 123.

Wracasz z pracy i od trzech tygodni nie masz siły na nic poza kanapą. W pracy dajesz radę, w domu odpowiadasz półsłówkami, a w nocy budzisz się z listą rzeczy, które mogą pójść źle. Ktoś bliski pyta, czy nie warto z kimś porozmawiać, a Ty odpowiadasz, że przecież inni mają gorzej. Przy takich objawach pora szukać pomocy, bez porównywania się z innymi.

Kiedy iść do psychoterapeuty? Odpowiedź w skrócie

Do psychoterapeuty warto pójść, gdy trudność nie mija po kilku dniach, utrudnia Ci codzienne funkcjonowanie albo wraca w tej samej postaci. NHS opisuje depresję jako obniżony nastrój trwający tygodnie lub miesiące, a nie kilka dni. W uogólnionym zaburzeniu lękowym NHS pisze o stresie lub zamartwianiu się, które wpływają na codzienne życie. Według NHS trudno je kontrolować.

Rozpoznanie nie jest warunkiem. W opisie CBT NHS stwierdza, że można ją otrzymać bez zdiagnozowanego zaburzenia psychicznego. Poradnictwo według NHS pomaga też przy trudnych emocjach i wydarzeniach życiowych, takich jak choroba czy żałoba. To opis brytyjskiego systemu.

Jakie sygnały mówią, że pora iść do psychoterapeuty?

Sygnałem do wizyty są objawy trwające tygodnie zamiast dni i zaczynające przerastać codzienne zadania.

Żaden z tych sygnałów nie jest rozpoznaniem. Rozpoznanie i decyzje o leczeniu farmakologicznym należą do lekarza. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka punktów, napisz do nas albo do innego psychoterapeuty.

Sygnał	Jak to bywa w życiu	Co możesz zrobić dziś
Obniżony nastrój lub utrata zainteresowań trwa tygodniami	Rzeczy, które kiedyś cieszyły, nie ruszają. Zasypiasz bez sił i budzisz się bez sił	Zapisz, od kiedy to trwa, i umów konsultację
Lęk lub zamartwianie się utrudniają codzienne zadania	Przed spotkaniem w głowie scenariusze, po spotkaniu analiza każdego zdania	Zapisz trzy sytuacje z ostatniego tygodnia, w których lęk coś Ci zabrał
Ta sama trudność wraca w kolejnych związkach albo miejscach pracy	Za każdym razem kończy się podobnie, mimo że zmieniły się okoliczności	Opisz jeden powtarzający się scenariusz własnymi słowami
Trudne wydarzenie życiowe nie schodzi z głowy	Po stracie, chorobie lub rozstaniu mijają miesiące, a obraz wraca	Umów konsultację, nie czekaj na „lepszy moment”
Unikasz miejsc, ludzi lub zadań, bo budzą lęk	Omijasz windę, spotkania, rozmowę z szefem, a lista rośnie	Zapisz, czego unikasz i od kiedy
Bliscy zauważają zmianę, a Ty tłumaczysz ją zmęczeniem	Ktoś mówi, że zachowujesz się inaczej niż zwykle	Zapytaj tę osobę, co dokładnie zauważyła

PsychoLogic

Lęk przed szkołą. Jak wspierać dzieci i nastolatków?

Wszystkie odcinki

Czy trzeba czekać, aż będzie naprawdę źle?

Nie trzeba czekać, a opóźnienie zgłoszenia się po pomoc w badaniu z USA liczono w latach. Wang i współpracownicy (2005) zbadali reprezentatywną próbę 9282 dorosłych Amerykanów. Wśród osób, które w końcu zgłosiły się po pomoc, opóźnienie od początku zaburzenia wynosiło od 6 do 8 lat przy zaburzeniach nastroju. Przy zaburzeniach lękowych wynosiło od 9 do 23 lat. To dane amerykańskie, więc nie opisują polskiego systemu.

NHS pisze o depresji wprost: wiele osób czeka długo z szukaniem pomocy, ale najlepiej nie zwlekać, bo im wcześniej zgłosisz się do lekarza, tym szybciej możesz zacząć zdrowieć.

W naszej placówce na konsultacjach opowiadasz o swojej sytuacji, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Kiedy najpierw lekarz, a kiedy psychoterapeuta?

Objawy z ciała, takie jak ból w klatce piersiowej albo duszność, wymagają najpierw pilnej oceny medycznej, zanim zaczniesz szukać przyczyny w psychice. Przyczyna objawów może być psychiczna, somatyczna albo mieszana, a prawidłowy wynik wykonanych badań nie jest dowodem, że nic Ci nie jest.

Psychoterapia może zacząć się już przy podejrzeniu, że trudność ma podłoże psychiczne. Przy ciężkich objawach, myślach samobójczych albo możliwych przyczynach somatycznych potrzebna jest równolegle pilna konsultacja lekarska.

Rozpoznanie i decyzje o lekach należą do lekarza, w tym psychiatry. Psychoterapeuta ocenia objawy i prowadzi terapię, a o tym, kiedy dodatkowo potrzebna jest konsultacja psychiatryczna, decyduje w rozmowie z Tobą. Różnice opisuje artykuł o tym, kiedy psychiatra, a kiedy psychoterapeuta.

Kiedy trzeba pomocy pilnie i pod jaki numer dzwonić?

Przy myślach samobójczych, próbie samobójczej, zatruciu, utracie przytomności albo innym zagrożeniu życia lub zdrowia dzwoń od razu pod numer 112. Nie czekaj na umówioną wizytę.

Gdy bezpośredniego zagrożenia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, całodobowo działa bezpłatne Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222. Całodobowo można też zadzwonić na telefon wsparcia emocjonalnego 116 123. Młodzież może zadzwonić pod 116 111. To telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.

Dokąd zgłosić się osobiście w kryzysie, wyjaśnia artykuł o kryzysie psychicznym.

Jak przygotować się do pierwszego kontaktu z psychoterapeutą?

Do pierwszej rozmowy wystarczą trzy rzeczy: co Ci przeszkadza, od kiedy i co już pomagało, a co nie. Zapisz je w telefonie. Nie musisz układać historii chronologicznie ani mówić wszystkiego naraz.

Jeśli szukasz pomocy w ramach NFZ, ministerstwo zdrowia informuje na gov.pl o dostępie dla dorosłych (od 18 lat). W centrum zdrowia psychicznego mogą oni zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego bez skierowania i bez zapisu. Dostępność zależy od miejsca zamieszkania. Zasady NFZ opisujemy w osobnym artykule.

Kiedy iść do psychoterapeuty w PsychoNovatis?

W PsychoNovatis pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna: średnio 3-4 spotkania, a na ostatnim omawiamy kierunek terapii. Pracują u nas psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, a prowadzimy terapię w nurcie poznawczo-behawioralnym.

Psychiatry w naszym zespole nie ma, a konsultację psychiatryczną zalecamy, gdy psycholog widzi do tego wskazania. Wizyty są prywatne i nie są refundowane z NFZ.

Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15. roku życia. Spotykamy się stacjonarnie w Lublinie oraz online przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz. Sesja trwa 50 minut, a stawki znajdziesz w cenniku.

Bibliografia

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji. Rozpoznanie i decyzje o leczeniu, w tym farmakologicznym, należą do lekarza. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod numer 112.

Często zadawane pytania

Kiedy iść do psychoterapeuty?

Gdy trudność trwa tygodnie, a nie dni, wpływa na pracę, relacje lub codzienne funkcjonowanie albo wraca w tej samej postaci. Nie musisz mieć rozpoznania. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Czy muszę mieć diagnozę, żeby iść do psychoterapeuty?

Nie. NHS pisze, że CBT można rozpocząć bez zdiagnozowanego zaburzenia psychicznego (opis dotyczy Anglii). Na konsultacji opowiadasz o problemie, a rozpoznanie medyczne stawia lekarz.

Czy mogę iść do psychoterapeuty, gdy nie jest „aż tak źle”?

Tak. W badaniu z USA osoby, które w końcu zgłosiły się po pomoc, czekały od 6 do 8 lat przy zaburzeniach nastroju, a od 9 do 23 lat przy zaburzeniach lękowych. NHS radzi, żeby przy depresji nie zwlekać.

Do kogo iść najpierw, do psychoterapeuty czy do lekarza?

Przy objawach z ciała, na przykład bólu w klatce piersiowej albo duszności, najpierw do lekarza. Psychoterapia może zacząć się równolegle. Przy ciężkich objawach i myślach samobójczych potrzebna jest pilna konsultacja lekarska.

Pod jaki numer dzwonić, gdy mam myśli samobójcze?

Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Gdy zagrożenia życia nie ma, ale potrzebujesz pilnej rozmowy, możesz dzwonić całodobowo pod 800 70 2222 (dorośli) albo 116 123. Młodzież może zadzwonić pod 116 111.