Zależność emocjonalna: objawy, z czym się wiąże i co pomaga

Czym jest zależność emocjonalna i czy to rozpoznanie?

Zależność emocjonalna to potoczna nazwa nadmiernego przywiązania do drugiej osoby, a nie rozpoznanie lekarskie. Angielskie nazwy to emotional dependence oraz emotional dependency. Autorzy skali z 2020 roku opisują ją jako nadmierne i trwałe przywiązanie afektywne do drugiej osoby. Przywiązanie to jest dysfunkcyjne. Wiąże się z niską samooceną (Camarillo i in., 2020).

Osobowość zależna to inna kategoria: rozpoznanie stawia lekarz, a różnice opisuje osobny tekst.

Jak objawia się zależność emocjonalna?

Autorzy skali zależności emocjonalnej od partnera wymieniają jako skutki objawy lęku i depresji. Wymieniają też natrętne myśli oraz zaburzenia snu. Kolejnym skutkiem jest porzucenie kontaktów społecznych i zajęć w wolnym czasie. Skalę sprawdzono na 166 dorosłych (Camarillo i in., 2020). Ma ona cztery poziomy zależności, od niskiego do skrajnego. Wynik skali nie jest rozpoznaniem.

Objawy lęku oraz depresji ocenia lekarz. Dotyczy to także zaburzeń snu.

PsychoLogic

„Nie chcę być ciężarem”: samotność seniorów, której często nie zauważamy

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Z czym wiąże się zależność emocjonalna?

Przy odrzucającym stylu przywiązania (dismissing) zależność emocjonalna od partnera była wyższa niż przy stylu bezpiecznym lub zaabsorbowanym. Zbadano 741 osób w wieku 18-30 lat. Z tym stylem łączyły się trudności w regulowaniu emocji. Szczególnie dotyczyło to odrzucania emocji negatywnych (Momeñe i in., 2024). Autorzy zaznaczają, że to wstępne dowody.

Próba obejmowała wyłącznie młodych dorosłych. Autorzy skali z 2020 roku łączą zależność z niską samooceną, której poświęcony jest osobny tekst. Lęk przed porzuceniem opisuje tekst o schemacie Opuszczenia.

Czy zależność emocjonalna dotyczy tylko kobiet?

Między kobietami a mężczyznami zależność emocjonalna od partnera nie różniła się w dwóch badaniach z udziałem 166 oraz 271 dorosłych. Pierwsze objęło 53 mężczyzn oraz 113 kobiet. Drugie objęło 127 mężczyzn oraz 144 kobiety. Oba badania opierają się na samoopisie i obejmują niewielkie próby, więc nie rozstrzygają o całej populacji.

Czy zależność emocjonalna wiąże się z przemocą w związku?

Zależność emocjonalna wiązała się w badaniu 271 dorosłych z opisem partnera jako bardziej narcystycznego, a przemoc psychiczna współwystępowała z narcyzmem partnera. Badanie jest korelacyjne i opiera się na samoopisie. Nie dowodzi, że zależność prowadzi do przemocy. Nie dowodzi też, że partner ma zaburzenie (Moral-Jiménez i Mena-Baumann, 2024).

Gdy w związku występuje przemoc, najpierw liczy się bezpieczeństwo. Przy bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod 112. Niebieska Linia 800 120 002 działa całodobowo dla osób doznających przemocy domowej.

PsychoLogic

„Nie chcę żyć”: co powiedzieć, gdy słyszysz to od swojego dziecka?

Co zalecają autorzy badań przy zależności emocjonalnej?

Programy interwencji przy zależności emocjonalnej powinny według autorów badania z 2024 roku obejmować pracę z nietolerancją negatywnych emocji. Zalecenie opiera się na wstępnych dowodach z badania 741 osób w wieku 18-30 lat, w którym trudności z regulacją emocji, głównie odrzucanie emocji negatywnych, pośredniczyły między odrzucającym stylem przywiązania a zależnością (Momeñe i in., 2024).

Kiedy zależność emocjonalna wymaga pomocy specjalisty?

Do specjalisty warto zgłosić się, gdy zależność emocjonalna wiąże się z objawami lęku lub depresji albo zaburzeniami snu. Sygnałem jest też porzucenie kontaktów oraz zajęć. Takie skutki wymienia opis skali z 2020 roku. Psycholog przygotowany do diagnostyki może ocenić nasilenie objawów. Rozpoznania, jeśli są potrzebne, stawia lekarz.

Jeśli zagrożenie życia jest bezpośrednie, zadzwoń pod 112. Gdy zagrożenie nie jest bezpośrednie, a myśli o śmierci narastają, jedź na SOR albo do izby przyjęć lub zadzwoń na całodobową linię wsparcia dla dorosłych 800 70 2222. Drogi pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.

Jak pomagamy przy zależności emocjonalnej w PsychoNovatis?

W PsychoNovatis prowadzimy psychoterapię poznawczo-behawioralną przy zależności emocjonalnej dla dorosłych oraz młodzieży od 15. roku życia. Dzieci nie przyjmujemy. Psychoterapię prowadzą psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia. Sesja trwa 50 minut. Przed terapią właściwą odbywa się średnio 3 do 4 konsultacji, zależnie od przypadku.

Na ostatniej konsultacji omawiamy kierunek terapii. Budujemy poczucie sprawczości małymi krokami i pracujemy z lękiem przed samodzielnością.

Spotkania odbywają się w Lublinie albo online przez szyfrowane kanały Medfile i ZnanyLekarz. Wizyta jest prywatna i nie jest refundowana z NFZ. Stawki znajdziesz w cenniku. Rozpoznanie stawia lekarz, a o lekach decyduje psychiatra poza naszą placówką.