Sen i ciałoArtykuł
5 min czytania
Magdalena Pliżga-Szwajgier

Autor

Magdalena Pliżga-Szwajgier

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Zależność emocjonalna: objawy, z czym się wiąże i co pomaga

Zależność emocjonalna: objawy, z czym się wiąże i co pomaga

Czym jest zależność emocjonalna i czy to rozpoznanie?

Zależność emocjonalna to potoczna nazwa nadmiernego, trwałego przywiązania do drugiej osoby, a nie rozpoznanie lekarskie. Opisuje się je jako przywiązanie dysfunkcyjne, czyli takie, które szkodzi zamiast wspierać, i wiąże z niską samooceną. W języku angielskim używa się nazw emotional dependence i emotional dependency.

Osobowość zależna to inna kategoria. Rozpoznania w obu przypadkach stawia lekarz.

Jak objawia się zależność emocjonalna?

Do skutków zależności emocjonalnej od partnera należą objawy lęku i depresji, natrętne myśli oraz zaburzenia snu. Kolejnym, równie ważnym skutkiem jest porzucenie kontaktów społecznych i zajęć w wolnym czasie, czyli stopniowe zawężanie życia do jednej relacji.

Lista nie służy do stawiania sobie rozpoznania. Objawy lęku, depresji i zaburzeń snu ocenia lekarz, a nasilenie trudności może ocenić psycholog przygotowany do diagnostyki.

PsychoLogic

„Co oni sobie pomyślą?”: ile kosztuje Cię życie pod cudzą ocenę

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki

Z czym wiąże się zależność emocjonalna?

Zależność emocjonalna od partnera jest wyższa przy odrzucającym stylu przywiązania niż przy stylu bezpiecznym lub zaabsorbowanym. Z tym stylem łączą się trudności w regulowaniu emocji, a zwłaszcza odrzucanie emocji negatywnych, takich jak smutek, złość czy lęk.

To wstępne ustalenia, oparte głównie na młodych dorosłych. Zależność łączy się też z niską samooceną.

Czy zależność emocjonalna dotyczy tylko kobiet?

Nie. Zależność emocjonalna od partnera dotyczy kobiet i mężczyzn podobnie, a dotychczasowe porównania opierają się na samoopisie i niewielkich grupach, więc nie rozstrzygają o całej populacji. Nie ma jednak podstaw, by uznać to za problem jednej płci.

Czy zależność emocjonalna wiąże się z przemocą w związku?

Zależność emocjonalna wiąże się z opisem partnera jako bardziej narcystycznego, a przemoc psychiczna współwystępuje z narcyzmem partnera. To zależność, a nie dowód przyczyny: nie wynika z niej, że zależność prowadzi do przemocy ani że partner ma zaburzenie.

Gdy w związku występuje przemoc, najpierw liczy się bezpieczeństwo. Przy bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod 112. Niebieska Linia 800 120 002 działa całodobowo dla osób doznających przemocy domowej.

Co pomaga przy zależności emocjonalnej?

Pomoc osobom zależnym emocjonalnie powinna obejmować pracę z nietolerancją negatywnych emocji, czyli z odrzucaniem smutku, złości czy lęku. To wniosek wstępny: u młodych dorosłych trudności z regulacją emocji, głównie odrzucanie emocji negatywnych, pośredniczyły między odrzucającym stylem przywiązania a zależnością.

Dla Ciebie wynika z tego jeden trop: przyjrzyj się, jak radzisz sobie z trudnymi emocjami, gdy partner jest niedostępny albo oddala się.

Kiedy zależność emocjonalna wymaga pomocy specjalisty?

Do psychologa lub psychoterapeuty warto zgłosić się, gdy zależność emocjonalna wiąże się z objawami lęku lub depresji albo zaburzeniami snu. Sygnałem jest też porzucenie kontaktów oraz zajęć, bo to częste skutki zależności. Rozpoznania, jeśli są potrzebne, stawia lekarz.

Jeśli zagrożenie życia jest bezpośrednie, zadzwoń pod 112. Gdy zagrożenie nie jest bezpośrednie, a myśli o śmierci narastają, jedź na SOR albo do izby przyjęć lub zadzwoń na całodobową linię wsparcia dla dorosłych 800 70 2222.

Bibliografia

  1. Camarillo L., Ferre F., Echeburúa E., Amor P. J. (2020), Partner's Emotional Dependency Scale: Psychometrics, Actas Españolas de Psiquiatría 48(4), 145-153
  2. Momeñe J. i in. (2024), The Impact of Insecure Attachment on Emotional Dependence on a Partner: The Mediating Role of Negative Emotional Rejection, Behavioral Sciences 14(10), 909
  3. Moral-Jiménez M. V., Mena-Baumann A. (2024), Emotional Dependence and Narcissism in Couple Relationships: Echo and Narcissus Syndrome, Behavioral Sciences 14(12), 1190
  4. Niebieska Linia, Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doznających Przemocy Domowej
  5. Ministerstwo Zdrowia, gov.pl (2024), Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie służy do samodzielnego rozpoznawania zaburzeń. Ocenę objawów prowadzi psycholog przygotowany do diagnostyki albo lekarz, a formalne rozpoznanie medyczne i decyzje o leczeniu należą do lekarza. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod 112.

Często zadawane pytania

Czy zależność emocjonalna to choroba?

Potoczna nazwa nie jest rozpoznaniem lekarskim. Rozpoznania stawia lekarz.

Po czym poznać zależność emocjonalną?

Do skutków należą objawy lęku i depresji oraz natrętne myśli. Są nimi też zaburzenia snu i porzucenie kontaktów. Lista nie służy do rozpoznawania siebie, a ocenę prowadzi specjalista.

Czy zależność emocjonalna dotyczy tylko kobiet?

Dotychczasowe porównania nie wykazują różnic między kobietami a mężczyznami, choć opierają się na samoopisie i niewielkich grupach.

Skąd się bierze zależność emocjonalna?

Wiąże się z odrzucającym stylem przywiązania i trudnościami w regulacji emocji. To ustalenia wstępne. Zależność łączy się też z niską samooceną.

Czy na zależność emocjonalną są leki?

O lekach decyduje lekarz psychiatra.

Co zrobić, gdy w związku występuje przemoc?

Najpierw liczy się bezpieczeństwo. Przy bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod 112, a Niebieska Linia 800 120 002 działa całodobowo dla osób doznających przemocy domowej.

Magdalena Pliżga-Szwajgier

mgr Magdalena Pliżga-Szwajgier

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Obok terapii indywidualnej jako jedyna w zespole prowadzę terapię rodzinną. Jestem też trenerką Treningu Umiejętności Społecznych.

Zobacz profil
Pomagamy w tym

Ten temat leczymy u nas

Zależność emocjonalna

Terapia zależności emocjonalnej w Lublinie

Zależność emocjonalna utrudnia podejmowanie decyzji bez cudzych zapewnień i budzi lęk przed samodzielnością. Terapia buduje sprawczość małymi krokami.

Zobacz, jak pomagamy