Sen i ciałoArtykuł
5 min czytania
Martyna Jakubiszak

Autor

Martyna Jakubiszak

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Jak dbać o zdrowie psychiczne: pięć kroków według NHS i WHO

Jak dbać o zdrowie psychiczne: pięć kroków według NHS i WHO

Poniedziałek, 7:40. Marta sprawdza telefon w tramwaju, lunch zjada przy biurku, a wieczorem nie ma siły nikomu odpisać. Nic złego się nie dzieje. Od miesiąca nie zrobiła jednak niczego tylko dla siebie. Ten przykład jest wymyślony.

Czym jest zdrowie psychiczne?

Zdrowie psychiczne to według WHO stan dobrostanu psychicznego, który pozwala radzić sobie ze stresami życia. WHO przypisuje mu wartość samą w sobie oraz wartość użytkową i uznaje je za podstawowe prawo człowieka. Według WHO żaden pojedynczy czynnik nie przewiduje wiarygodnie, jak zdrowie psychiczne się ukształtuje.

Co obejmuje pięć kroków NHS na zdrowie psychiczne?

Pięć kroków NHS na zdrowie psychiczne obejmuje kontakt z ludźmi; aktywność fizyczną; naukę nowych rzeczy; pomaganie innym; uważność. NHS otwiera stronę stwierdzeniem, że dowody sugerują pięć kroków. Strona NHS nie cytuje konkretnych badań i nie podaje celów liczbowych dla żadnego z pięciu kroków.

KrokCo radzi NHSPrzykłady z NHS
Kontakt z ludźmiDobre relacje budują poczucie przynależności i wartości oraz dają wsparcie emocjonalneStała pora kolacji z rodziną; lunch z kolegą z pracy; odwiedziny u kogoś, kto potrzebuje towarzystwa
Aktywność fizycznaRegularny wysiłek tlenowy oraz ćwiczenia siłowe i rozciągające; nie potrzebujesz godzin na siłowniBieganie lub marsz; aktywność, którą lubisz
Nauka nowych rzeczyNauka może zwiększyć pewność siebie i poczucie własnej wartości; nie potrzebujesz kwalifikacji ani egzaminówNowy przepis; kurs językowy lub z praktycznej umiejętności; trudne hobby
Pomaganie innymDobroć i dawanie dają dobre samopoczucie i poczucie sensuPodziękowanie komuś; wysłuchanie znajomych; wolontariat w szkole, szpitalu lub domu opieki
UważnośćSkupienie na teraźniejszości: myślach, uczuciach, ciele i otoczeniuNHS opisuje ją w osobnym przewodniku

PsychoLogic

Dlaczego odpychasz ludzi, których najbardziej potrzebujesz?

Wszystkie odcinki

Jak kontakt z ludźmi wpływa na samopoczucie?

Kontakt z ludźmi wspiera według NHS zdrowie psychiczne: dobre relacje budują poczucie przynależności i dają wsparcie emocjonalne. WHO zalicza pozytywne kontakty społeczne do czynników, które wspierają zdrowie psychiczne. NHS radzi nie opierać się wyłącznie na wiadomościach tekstowych i e-mailach. Strona podaje tę radę wśród przykładów pierwszego kroku.

Przykłady podaje NHS: stała pora kolacji z rodziną, lunch z kolegą z pracy, odwiedziny u osoby, która potrzebuje towarzystwa. Z odległymi bliskimi możesz kontaktować się przez wideorozmowę.

Ten temat dotyczy Ciebie albo bliskiej osoby?

Omów go na konsultacji w Lublinie albo online.

Ile ruchu zaleca WHO dorosłym?

WHO zaleca dorosłym co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo, a ruch może wspierać zdrowie psychiczne. WHO podaje o ruchu: zmniejsza objawy depresji i lęku. Każda ilość ruchu jest według WHO lepsza niż żaden. 150 minut to na przykład pięć razy po 30 minut w tygodniu.

Aktywność może według NHS podnieść poczucie własnej wartości oraz poprawić nastrój przez zmiany chemiczne w mózgu. NHS pisze, że dowody to potwierdzają. Wymienia regularny wysiłek tlenowy oraz ćwiczenia siłowe i rozciągające. Wybieraj aktywności, które lubisz.

Jak nauka i pomaganie innym wpływają na samopoczucie?

Nauka nowych rzeczy i pomaganie innym wspierają według NHS zdrowie psychiczne: budują poczucie sensu oraz kontakt z ludźmi. O nauce NHS pisze, że badania to pokazują, a o pomaganiu, że badania to sugerują. Strona nie cytuje badań, więc siły dowodów nie da się z niej odczytać.

Przykłady nauki z NHS to nowy przepis, kurs językowy albo z praktycznej umiejętności, albo trudne hobby, takie jak malowanie. Przykłady pomagania to podziękowanie komuś, wysłuchanie znajomych albo wolontariat w szkole, szpitalu lub domu opieki.

PsychoLogic

Lęk przed szkołą. Jak wspierać dzieci i nastolatków?

Czy uważność pomaga dbać o zdrowie psychiczne?

Uważność może według NHS wspierać zdrowie psychiczne: polega na skupieniu na teraźniejszości. Skupienie dotyczy myśli i uczuć. Dotyczy też ciała i otoczenia. Według NHS uważność może pomóc lepiej rozumieć siebie. Może też zmienić podejście do wyzwań. Przy tym kroku NHS nie cytuje badań.

Ten temat dotyczy Ciebie albo bliskiej osoby?

Omów go na konsultacji w Lublinie albo online.

Co jeszcze wpływa na zdrowie psychiczne poza codziennymi nawykami?

Czynniki zdrowia psychicznego opisuje WHO na wielu poziomach, więc same nawyki nie wystarczą jako wyjaśnienie. Do ryzyk społecznych i środowiskowych WHO zalicza ubóstwo; przemoc; nierówności; deprywację środowiskową. Nawyki z pięciu kroków działają więc w warunkach życia, na które nie zawsze masz wpływ. Czynniki ochronne to dostęp do edukacji; godna praca; silne więzi w społeczności.

Na indywidualną podatność wpływają według WHO umiejętności emocjonalne, używanie substancji i genetyka. Wczesne dzieciństwo jest według WHO okresem szczególnie wrażliwym na ryzyko, a dręczenie rówieśnicze WHO nazywa jednym z głównych czynników ryzyka zaburzeń zdrowia psychicznego.

Kiedy codzienne nawyki to za mało?

Gdy nie radzisz sobie ze stresem, własne sposoby nie pomagają albo wolisz skierowanie, NHS radzi zgłosić się z problemem zdrowia psychicznego do lekarza. WHO podaje, że na świecie ponad miliard osób żyje z problemem zdrowia psychicznego. Wiele takich problemów można według WHO skutecznie leczyć.

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Bez takiego zagrożenia możesz zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć albo zadzwonić na całodobową bezpłatną linię wsparcia 800 70 2222. Bliska osoba nie zastępuje pomocy profesjonalnej. Drogę do pomocy opisuje tekst o kryzysie psychicznym.

Jak pomagamy dbać o zdrowie psychiczne w PsychoNovatis?

O zdrowie psychiczne dbają razem z Tobą w PsychoNovatis psycholożki i psychoterapeutki w trakcie szkolenia, w nurcie poznawczo-behawioralnym, stacjonarnie w Lublinie lub online. Przyjmujemy dorosłych i młodzież od 15 roku życia. Sesja trwa 50 minut. Przed terapią właściwą odbywają się średnio 3-4 konsultacje, a na ostatniej omawiamy kierunek terapii.

Sesje online prowadzimy wyłącznie przez Medfile i ZnanyLekarz. Koszt sesji opisuje cennik. Decyzje o lekach należą do lekarza, a farmakoterapia odbywa się poza naszą placówką.

Bibliografia

  1. NHS, 5 steps to mental wellbeing
  2. WHO, Mental health (fact sheet)
  3. WHO, Physical activity (fact sheet)
  4. NHS, Stress
  5. Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, 800 70 2222 (strona na samorzad.gov.pl)

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji ani leczenia. Rozpoznanie zaburzeń i decyzje o leczeniu należą do lekarza. Nowy lub zmieniony objaw z ciała najpierw ocenia lekarz. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. PsychoNovatis nie prowadzi leczenia psychiatrycznego ani farmakoterapii.

Często zadawane pytania

Ile minut ruchu tygodniowo zaleca WHO dorosłym?

Co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo. Każda ilość ruchu jest według WHO lepsza niż żaden.

Co obejmuje pięć kroków NHS na zdrowie psychiczne?

Kontakt z ludźmi; aktywność fizyczna; nauka nowych rzeczy; pomaganie innym; uważność.

Ile razy dziennie robić każdy z pięciu kroków?

Strona NHS nie podaje takich norm. Wspomina tylko o codziennym czasie z rodziną i o regularnym wysiłku tlenowym. Normę minut dla ruchu podaje WHO.

Czy pomaganie innym poprawia zdrowie psychiczne?

Według NHS badania sugerują korzyści z dobroci i dawania. Chodzi o dobre samopoczucie; poczucie sensu; kontakt z ludźmi. Strona nie cytuje konkretnych badań.

Czy codzienne nawyki wystarczą, gdy nie radzę sobie ze stresem?

Nie zawsze. NHS radzi zgłosić się do lekarza, gdy nie radzisz sobie ze stresem lub własne sposoby nie pomagają.

Martyna Jakubiszak

mgr Martyna Jakubiszak

Psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (wts.)

Trauma i kryzys emocjonalny to obszary szczególnie bliskie mojej pracy. Pomagam, gdy dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają wystarczać.

Zobacz profil
Pomagamy w tym

Ten temat leczymy u nas

Przewlekły stres

Terapia przewlekłego stresu w Lublinie

Gdy ciało pozostaje zbyt długo w trybie mobilizacji, a odpoczynek przestaje pomagać, to znak, że czas zadbać o siebie z profesjonalnym wsparciem.

Zobacz, jak pomagamy