Psychosomatyka: stres, objawy z ciała i ocena lekarska

Co znaczy psychosomatyka i czy objawy są prawdziwe?

Objawy psychosomatyczne są prawdziwe: boli naprawdę, a wynik badań w normie nie unieważnia doświadczenia osoby chorej. Lekarze rozumieją psychosomatykę jako czynniki psychologiczne i behawioralne, które mogą niekorzystnie wpływać na chorobę ciała, na przykład reakcja stresowa wywołująca ból w klatce piersiowej u osoby z chorobą wieńcową.

Osobna kategoria to zaburzenie z uciążliwymi objawami cielesnymi. Chodzi o objawy, które osoba uważa za uciążliwe i na które kieruje nadmierną uwagę, a utrzymują się co najmniej kilka miesięcy. Powodują znaczące cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania i nie dają się lepiej wyjaśnić inną chorobą ani innym zaburzeniem psychicznym. Rozpoznanie stawia lekarz.

Przekazując prawidłowe wyniki badań osobie z przewlekłym bólem, trzeba uważać, by nie unieważnić jej doświadczenia.

Od czego zacząć przy objawach psychosomatycznych?

Pierwszym krokiem jest ocena lekarska, a nie szukanie przyczyny w psychice na własną rękę. Dotyczy to każdego nowego lub zmienionego objawu, także u osoby, która wcześniej usłyszała, że to stres. Gdy ból w klatce piersiowej pojawia się nagle, duszność jest nagła i silna albo ktoś mdleje, dzwoń pod 112 od razu.

Nie czekaj na wyniki badań ani na rozmowę o stresie. Kolejność jest taka:

1. 1Zgłoś objaw lekarzowi i wykonaj badania, które lekarz uzna za potrzebne. O poszukiwaniu urazu lub choroby, które mogą powodować ból, decyduje lekarz na podstawie oceny klinicznej w rozmowie z osobą.
2. 2Jeśli objaw się zmienia, nasila albo pojawia się nowy, wróć do lekarza. Wstępne rozpoznanie przewlekłego bólu pierwotnego może zmienić się z czasem, a przy zmianie obrazu objawów trzeba je ocenić ponownie.

PsychoLogic

Jak skutecznie regulować emocje?

Ten sam temat w podcaście PsychoLogic

Wszystkie odcinki Subskrybuj kanał

Czy stres może przekładać się na objawy psychosomatyczne?

Tak, bo stres działa przez dwukierunkową komunikację mózgu z układem krążenia, odpornościowym i innymi układami organizmu, która odbywa się przez mechanizmy nerwowe i hormonalne. Codzienne zdarzenia wywołujące przewlekły stres prowadzą z czasem do zużycia organizmu, nazywanego obciążeniem allostatycznym.

Sam objaw z ciała nie dowodzi jednak, że przyczyna jest psychiczna. Na przykład przy lęku objawy somatyczne bywają bardzo wyraźne, a mimo to ocenia je lekarz.

Czy terapia pomaga przy objawach psychosomatycznych?

Dobrze sprawdzone zalecenia dotyczą przewlekłego bólu pierwotnego, a nie wszystkich objawów psychosomatycznych. Lekarz rozważa takie rozpoznanie, gdy nie ma jasnej przyczyny wtórnej albo gdy ból lub jego wpływ na życie są nieproporcjonalne do widocznego urazu czy choroby, zwłaszcza przy znacznym cierpieniu i niesprawności.

Osobom od 16 lat z przewlekłym bólem pierwotnym proponuje się nadzorowany program ćwiczeń w grupie. Terapię akceptacji i zaangażowania (ACT) albo terapię poznawczo-behawioralną (CBT) dla bólu warto rozważyć, gdy prowadzi je odpowiednio przeszkolony specjalista. O ewentualnych lekach decyduje lekarz. Napięcie można też zmniejszać codziennymi sposobami, o których mowa przy radzeniu sobie ze stresem.

Czego unikać przy objawach, które mogą mieć związek ze stresem?

Kontroli lekarskiej nie odstawiaj tylko dlatego, że „to tylko stres”. Nowy albo zmieniony objaw zawsze wymaga oceny, bo przyczyna może być psychiczna, somatyczna albo mieszana. Przewlekły ból pierwotny może też współwystępować z bólem wtórnym, czyli takim z rozpoznawalną przyczyną.